Μια από τις πιο σοβαρές ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων ετών εκτυλίσσεται στα Βαλκάνια, με τη Ρουμανία να κηρύσσει κατάσταση ενεργειακού συναγερμού για τον Αύγουστο και να προχωρά σε ένα πρωτοφανές αίτημα, να εισάγει επειγόντως ηλεκτρική ενέργεια από την εμπόλεμη Ουκρανία.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης που προκαλεί ο συνδυασμός παρατεταμένης ξηρασίας, ιστορικά χαμηλών υδάτινων αποθεμάτων και υψηλών θερμοκρασιών, οι οποίες πλέον δεν πλήττουν μόνο τα υδροηλεκτρικά έργα αλλά και τους πυρηνικούς σταθμούς της περιοχής.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του ICIS, η κυβέρνηση της Ρουμανίας κήρυξε κατάσταση επιφυλακής στον ενεργειακό τομέα καθώς η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με σημαντικό έλλειμμα ηλεκτροπαραγωγής μέσα στον Αύγουστο.
Η απειλή για τον πυρηνικό σταθμό της Cernavoda
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο πυρηνικός σταθμός της Cernavoda, η μοναδική πυρηνική μονάδα της Ρουμανίας, από την οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας.
Όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός Ιλίε Μπολογιάν, η χώρα εισέρχεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο, καθώς περίπου το μισό της πυρηνικής ισχύος παραμένει ήδη εκτός λειτουργίας.
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την ψύξη των αντιδραστήρων. Η στάθμη του Δούναβη έχει υποχωρήσει σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας, γεγονός που δυσκολεύει την ασφαλή λειτουργία των μονάδων.
Παρότι καταβάλλεται προσπάθεια να διατηρηθεί σε λειτουργία η μονάδα των 700 MW, οι κίνδυνοι αυξάνονται όσο συνεχίζεται το κύμα καύσωνα.
Έλλειμμα 2,5 GW τις βραδινές ώρες
Το χειρότερο σενάριο προβλέπει ότι εάν τεθεί εκτός λειτουργίας και η δεύτερη πυρηνική μονάδα, η Ρουμανία θα αντιμετωπίσει ενεργειακό έλλειμμα περίπου 2,5 GW κατά τις ώρες αιχμής (20:00-23:00).
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή εκείνες τις ώρες σταματά η παραγωγή των φωτοβολταϊκών, τα οποία σήμερα καλύπτουν περίπου το 50% της ημερήσιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Έτσι αναδεικνύεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο η πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης: η μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ απαιτεί επαρκείς μονάδες βάσης, αποθήκευση και αξιόπιστες διασυνδέσεις.
Ολόκληρη η περιοχή βρίσκεται υπό πίεση
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη Ρουμανία.
Η Ουγγαρία αντιμετωπίζει αντίστοιχες δυσκολίες, καθώς περίπου 1,25 GW από τα συνολικά 2 GW της πυρηνικής ισχύος του σταθμού του Paks βρίσκονται ήδη εκτός λειτουργίας ή αντιμετωπίζουν περιορισμούς λόγω των χαμηλών στάθμεων νερού.
Η κυβέρνηση της Βουδαπέστης προειδοποίησε ότι, αν οι συνθήκες επιδεινωθούν μέσα στις επόμενες ημέρες, ενδέχεται να χρειαστεί να τεθούν εκτός λειτουργίας και επιπλέον αντιδραστήρες.
Παράλληλα, η ξηρασία έχει μειώσει σημαντικά και την παραγωγή των υδροηλεκτρικών σταθμών σε ολόκληρη την περιοχή, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες εφεδρείες.
Γιατί η Ρουμανία στρέφεται στην Ουκρανία
Υπό φυσιολογικές συνθήκες η Ρουμανία θα κάλυπτε τα ελλείμματά της μέσω εισαγωγών από τη Βουλγαρία ή την Ουγγαρία.
Ωστόσο, οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν πλέον τις ίδιες πιέσεις, γεγονός που περιορίζει δραστικά τις δυνατότητες αλληλοστήριξης.
Έτσι, το Βουκουρέστι αναζητά έκτακτες εισαγωγές από την Ουκρανία, η οποία, παρά τον πόλεμο και τις συνεχείς επιθέσεις στις ενεργειακές της υποδομές, διαθέτει αυτή την περίοδο διαθέσιμη εξαγώγιμη ισχύ σε συγκεκριμένες ώρες.
Οι επιπτώσεις για την Ελλάδα
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία και για την ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Νοτιοανατολική Ευρώπη λειτουργεί ως μια αλληλένδετη αγορά και κάθε σημαντικό έλλειμμα στη Ρουμανία ή την Ουγγαρία μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των διασυνοριακών ροών και σε ανοδικές πιέσεις στις τιμές ηλεκτρισμού σε ολόκληρη την περιοχή.
Ειδικά εάν οι υψηλές θερμοκρασίες συνεχιστούν και τον Αύγουστο, η αυξημένη ζήτηση για κλιματισμό σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στην πυρηνική και υδροηλεκτρική παραγωγή ενδέχεται να προκαλέσει νέα άνοδο στις χονδρεμπορικές τιμές.
Ένα προειδοποιητικό μήνυμα για την Ευρώπη
Η ενεργειακή κρίση που διαμορφώνεται στη Ρουμανία αναδεικνύει μια νέα πραγματικότητα. Η κλιματική αλλαγή δεν επηρεάζει πλέον μόνο την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, αλλά αρχίζει να απειλεί ακόμη και την πυρηνική ηλεκτροπαραγωγή, όταν οι ποταμοί που χρησιμοποιούνται για την ψύξη των αντιδραστήρων στερεύουν.
Το γεγονός ότι μια χώρα με ισχυρή πυρηνική βάση αναγκάζεται να ζητήσει επείγουσες εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από μια εμπόλεμη χώρα αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική ένδειξη των νέων κινδύνων που αντιμετωπίζει το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα εν μέσω ακραίων καιρικών φαινομένων και ολοένα μεγαλύτερης εξάρτησης από τις διασυνδέσεις.
