Σχεδόν τεσσερισήμισι μήνες μετρά ο πόλεμος στο Ιράν, ο οποίος αρχικά αναμενόταν ότι θα κρατήσει μόνον 2-3 εβδομάδες, και οι επιπτώσεις του είναι ήδη τεράστιες τόσο στην αγορά πετρελαίου όσο και στην παγκόσμια οικονομία. Ωστόσο, η ιστορική αυτή κρίση ούτε έχει γονατίσει την ανάπτυξη, ούτε έχει εκτινάξει τον πληθωρισμό σε διψήφια επίπεδα όπως συνέβη το 2022, ούτε έχει στείλει τις τιμές του Brent σε ύψη-ρεκόρ.
Η Capital Economics επιχειρεί μέσα από σημαντικά ερωτήματα να δώσει απαντήσεις στα πιο κρίσιμα σημεία αυτού του σοκ, όπως πότε και πώς μπορεί να τελειώσει, ποια είναι η πραγματική κατάσταση της αγοράς πετρελαίου και πόσο κοντά είμαστε στο να φτάσουν τα αποθέματα την «επικίνδυνη ζώνη».
Όπως σημειώνει, ο συνδυασμός της πτώσης των εισαγωγών της Κίνας και της αύξησης των εξαγωγών των ΗΠΑ συνέβαλε στην απορρόφηση της απώλειας προσφοράς από τη Μέση Ανατολή στην αγορά πετρελαίου.
Αλλά ουσιαστικά η ζήτηση εξακολουθεί να υπερβαίνει κατά πολύ την προσφορά και θα πρέπει να προσαρμοστεί ελλείψει επανέναρξης των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ποιες οι έως τώρα επιπτώσεις στην προσφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή;
Σύμφωνα με στοιχεία της EIA, η παραγωγή πετρελαίου μειώθηκε στο μισό μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου, με την παραγωγή αργού πετρελαίου μεταξύ των πληγέντων παραγωγών του Κόλπου στον ΟΠΕΚ να μειώνεται από 20,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε 10,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Εντωμεταξύ, παρόμοια εικόνα επικρατεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου η παραγωγή αργού πετρελαίου και υγρών καυσίμων μειώθηκε από 4,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα σε 2,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα κατά την ίδια περίοδο.
Οι εξαγωγές πετρελαίου από την περιοχή έχουν πληγεί εξίσου σκληρά με την παραγωγή, σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων από το Bloomberg. Ειδικότερα, όπως σημειώνει η Capital Economics, οι εξαγωγές αυτές έχουν μειωθεί κατά 10,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από 17,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Φεβρουάριο σε μόλις 6,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάιο. Οι εξαγωγές από το Κουβέιτ και το Ιράκ είχαν σχεδόν σταματήσει πλήρως στις αρχές του πολέμου, ενώ εντωμεταξύ, ο αποκλεισμός του εμπορίου πετρελαίου του Ιράν από τις ΗΠΑ έχει προκαλέσει την σταδιακή κατάρρευση των εξαγωγών του Ιράν.
Πόσο γρήγορα θα μπορούσε να επιστρέψει η προσφορά από τη Μέση Ανατολή;
Αυτό, κατά την Capital Economics, θεωρητικά, θα συμβεί σε δύο στάδια. Πρώτον, θα υπάρξει επανέναρξη των ναυτιλιακών ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ και δεύτερον, θα υπάρξει επανεκκίνηση της περιορισμένης παραγωγής.
Μόλις βελτιωθούν αρκετά οι συνθήκες για να ανακάμψει η κυκλοφορία μέσω των Στενών, θα μπορούσε να συλλεχθεί γρήγορα κάποιο πετρέλαιο από δεξαμενές αποθήκευσης, καθώς ορισμένα δεξαμενόπλοια που ανήκουν σε διυλιστήρια έχουν παραμείνει στη θέση τους κοντά στο Ορμούζ, όπως επισημαίνει ο οίκος.
Από εκεί και πέρα, θα χρειαστούν πιθανώς εβδομάδες, αν όχι μήνες, για να επανέλθει η ναυτιλιακή κίνηση στα προ του πολέμου επίπεδα, δεδομένου ότι ορισμένα τάνκερ έχουν εκτραπεί για να παραλάβουν φορτία από αλλού, όπως οι ΗΠΑ.
Από την πλευρά της παραγωγής, τα σχόλια στελεχών του πετρελαϊκού κλάδου δείχνουν γενικά ότι το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής που υπήρξε πριν τον πόλεμο στο Ιράν, θα μπορούσε να αποκατασταθεί μέσα σε λίγους μήνες.
Τα χρονοδιαγράμματα πάντως θα διαφέρουν μεταξύ των παραγωγών, τονίζει η Capital Economics Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Kuwait Petroleum Corporation είναι πιο αισιόδοξος, έχοντας διαμηνύσει ότι η εταιρεία του θα μπορούσε να αποκαταστήσει τις ροές σε πλήρη δυναμικότητα σε 3-4 μήνες μόλις τελειώσει ο πόλεμος. Αντίθετα, ο Διευθύνων Σύμβουλος της ADNOC των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων είναι πιο απαισιόδοξος, καθώς σημείωσε ότι θα χρειαστούν τέσσερις μήνες για να επιστρέψει το 80% των ροών πριν από τη σύγκρουση και οι πλήρεις ροές δεν θα επιστρέψουν μέχρι το πρώτο ή το δεύτερο τρίμηνο του 2027.
Ποιοι παράγοντες έχουν βοηθήσει την αγορά πετρελαίου να απορροφήσει το σοκ;
Όπως σημειώνει η Capital Economics, μερικοί παράγοντες βοήθησαν την αγορά πετρελαίου να γεφυρώσει εν μέρει το χάσμα που άφησε η πτώση των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή κατά ~11 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Ο πρώτος, και ο μεγαλύτερος, από αυτούς ήταν η απότομη πτώση των εισαγωγών της Κίνας, οι οποίες μειώθηκαν κατά σχεδόν 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου, καθώς η Κίνα έχει απορροφήσει τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της.
Δεύτερον, οι εξαγωγές των ΗΠΑ έχουν αυξηθεί σημαντικά. Τα εβδομαδιαία στοιχεία δείχνουν ότι οι καθαρές εξαγωγές αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου έχουν διπλασιαστεί, στα 5,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, από τον Φεβρουάριο.
Τέλος, άλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν τις εξαιρέσεις των ΗΠΑ από τις κυρώσεις για το ρωσικό αργό πετρέλαιο, οι οποίες επέτρεψαν στις προηγουμένως ακινητοποιημένες στη θάλασσα πετρελαιοπηγές, να βοηθήσουν στην κάλυψη του χάσματος.
Ποια είναι η συνολική κατάσταση της αγοράς πετρελαίου;
Ενώ πολλοί από τους παραπάνω παράγοντες έχουν συμβάλει στην ανακούφιση της πίεσης στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και στην παγκόσμια οικονομία μέχρι στιγμής, η αγορά πετρελαίου εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρή ανισορροπία, τονίζει ο οίκος.
Η ζήτηση εξακολουθεί να ξεπερνά κατά πολύ την προσφορά, φτάνοντας τα 6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάιο. Ελλείψει μιας διαρκούς συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν και επανέναρξης της ναυτιλιακής κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ, ένα σημείο καμπής για την αγορά πετρελαίου - το σημείο στο οποίο η μείωση των αποθεμάτων πετρελαίου δεν θα μπορούσε πλέον να επιτρέψει στην παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου να υπερβεί την προσφορά - διαφαίνεται στον ορίζοντα που θα απαιτήσει μεγαλύτερη προσαρμογή σε χαμηλότερα επίπεδα ζήτησης.
Τα τελευταία μηνιαία στοιχεία που συγκέντρωσε η EIA δείχνουν ότι τα αποθέματα του ΟΟΣΑ μειώθηκαν κατά 63 εκατομμύρια βαρέλια τον Μάιο. Με αυτόν τον ρυθμό, τα αποθέματα θα εισέλθουν στην «επικίνδυνη ζώνη» τον Ιούλιο, εκτιμά η Capital Economics. Έτσι, προβλέπει πως οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να κυμανθούν κατά μέσο όρο γύρω στα 150 δολάρια το βαρέλι για 3-6 μήνες περίπου μετά την επίτευξη του σημείου καμπής, πριν υποχωρήσουν ξανά στα 100-120 δολάρια το βαρέλι τους επόμενους έξι μήνες.
