Η επιχείρηση «Επική Οργή» του Τραμπ εναντίον του Ιράν προσθέτει νέα αβεβαιότητα σε μια κατά τα άλλα «υπερπροσφερόμενη» αγορά πετρελαίου, σημειώνει η UniCredit. Παρά το γεωπολιτικό σοκ, τα ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη υποδηλώνουν ωστόσο, όπως τονίζει, ότι το Brent θα πρέπει να παραμείνει περιορισμένο γύρω στα 80 δολάρια /βαρέλι. Μια διαρκής κίνηση προς ή πέραν των 100 δολαρίων θα απαιτούσε μια σημαντική κλιμάκωση στο Στενό του Ορμούζ ή σημαντικές περαιτέρω ζημιές στις εγκαταστάσεις πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας. Και αυτό δεν είναι το βασικό σενάριο του οίκου: δεδομένου του αγώνα του για επιβίωση, το ιρανικό καθεστώς έχει κίνητρο να διατηρήσει την αντίδρασή του μετρημένη, όπως εκτιμά.
Ειδικότερα, η UniCredit επισημαίνει πως η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή και απρόβλεπτη. Η εξάλειψη της κορυφαίας πολιτικής ηγεσίας μιας χώρας σχεδόν αναπόφευκτα πυροδοτεί μια σημαντική αντίδραση. Ωστόσο, το Ιράν βρίσκεται επί του παρόντος στρατιωτικά αποδυναμωμένο από τη σύγκρουση με το Ισραήλ, χωρίς σαφή ηγεσία και ολοένα και είναι πιο απομονωμένο μετά την αποτελεσματική διάλυση του Άξονα της Αντίστασης. Στο εσωτερικό, το καθεστώς αντιμετωπίζει αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια και αυξανόμενη εσωτερική αστάθεια.
Το βασικό σενάριο – Γιατί το Brent θα παραμένει κάτω από τα 80 δολάρια, βραχύβιες οι όποιες μεγάλες αυξήσεις
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο του οίκου, σε αυτόν τον αγώνα για επιβίωση, το ιρανικό καθεστώς έχει ισχυρά κίνητρα να αποφύγει την κλιμάκωση των εντάσεων σε σημείο που διακινδυνεύει ένα αποφασιστικό και δυνητικά μοιραίο πλήγμα. Για αυτόν τον λόγο, παρά τις επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, η Τεχεράνη μπορεί τελικά να αποφύγει τη διατάραξη του Στενού του Ορμούζ. Η Κίνα - η οποία, μαζί με τη Ρωσία, είναι η μόνη μεγάλη δύναμη που υποστηρίζει το Ιράν - εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από αυτήν τη θαλάσσια οδό για τις εισαγωγές πετρελαίου της και θα ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη να μην την θέσει σε κίνδυνο λόγω του φόβου της ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αναγκαστούν να αναλάβουν τον έλεγχο του Στενού για να διασφαλίσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω του διαδρόμου. Σχεδόν το 70% του αργού πετρελαίου και των συμπυκνωμάτων που διέρχονται από το Ορμούζ προορίζεται για Ασιάτες αγοραστές.
Η οικονομική σχέση μεταξύ Κίνας και Ιράν είναι ιδιαίτερα περίπλοκη, όπως σημειώνει η UniCredit. Η Κίνα προμηθεύεται το 13% των εισαγωγών πετρελαίου της από το Ιράν, παρακάμπτοντας τις κυρώσεις των ΗΠΑ μετονομάζοντάς το σε «μαλαισιανό μείγμα πετρελαίου», ενώ σχεδόν όλο το ιρανικό πετρέλαιο διακανονίζεται στο κινεζικό νόμισμα μέσω του Διασυνοριακού Διατραπεζικού Συστήματος Πληρωμών (CIPS) της Κίνας, καθιστώντας το Ιράν πλήρως εξαρτημένο από την Κίνα. Η Τεχεράνη προμηθεύεται επίσης στρατιωτικό εξοπλισμό από το Πεκίνο. Επιπλέον, το 2021 η Κίνα και το Ιράν υπέγραψαν μια 25ετή ολοκληρωμένη στρατηγική συνεργασία που περιλαμβάνει 400 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ σε κινεζικές επενδύσεις στην ιρανική ενέργεια.
Συνεπώς, η Τεχεράνη θα είναι εξαιρετικά προσεκτική στη λήψη τολμηρών μέτρων που θα μπορούσαν να αποξενώσουν τον κύριο υποστηρικτή της, εκτιμά η UniCredit. Σε αυτό το στάδιο, είναι πιο συμφέρον για το Ιράν να συνεχίσει να βασίζεται σε τακτικές χαμηλότερης έντασης στο Στενό του Ορμούζ, όπως εκτροπές, πλαστογράφηση GPS και προειδοποιήσεις, παρά να προκαλέσει μια κρίση πλήρους κλίμακας. Τελικά, η βιωσιμότητα της θαλάσσιας αυτής οδού θα εξαρτηθεί από την προθυμία των πλοιοκτητών και των ασφαλιστών να συνεχίσουν να τη χρησιμοποιούν - και αυτό μπορεί να απαιτήσει τη συμμετοχή του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι, δεδομένης της οικονομικής αδυναμίας της χώρας, τα έσοδα από το πετρέλαιο παραμένουν στρατηγικά σημαντικά για το Ιράν. Μια πιο ήπια εξωτερική στρατηγική θα επέτρεπε επίσης στη μελλοντική νέα ιρανική ηγεσία να εδραιώσει την εξουσία στο εσωτερικό, αποφεύγοντας το άνοιγμα ενός ακόμη επικίνδυνου μετώπου δεδομένης της ήδη αυξημένης εσωτερικής πίεσης.
Ταυτόχρονα, η αντίδραση του Ιράν εξαρτάται επίσης από τη στρατηγική των ΗΠΑ, τονίζει η UniCredit. Για να παρακάμψει την ανάγκη έγκρισης από το Κογκρέσο, ο Τραμπ έχει παρουσιάσει την επιχείρηση ως απαραίτητη αντίδραση σε μια επικείμενη πυρηνική και πυραυλική απειλή, κάτι που δεν συνέβη. Θα μπορούσε να σταματήσει τις επιθέσεις εντός ημερών, ισχυριζόμενος ότι η πυρηνική και πυραυλική απειλή έχει εξουδετερωθεί και ότι τώρα εναπόκειται στον ιρανικό λαό να αδράξει την ευκαιρία για αλλαγή. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να συνεχίσει για εβδομάδες, στοχεύοντας σε μια αποφασιστική αλλαγή καθεστώτος, αλλά αυτό θα κινδύνευε να βαλτώσει σε μια παρατεταμένη σύγκρουση τύπου Ιράκ.
Δεδομένης της προεκλογικής του υπόσχεσης να τερματίσει τους «αιώνιους πολέμους» της Αμερικής, ο Τραμπ έχει ισχυρά κίνητρα να αποσυρθεί το συντομότερο δυνατό. Όπως έδειξε η στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα, η σημερινή κυβέρνηση φαίνεται να ενδιαφέρεται περισσότερο για αλλαγές ηγεσίας παρά για αλλαγές καθεστώτος και δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την εξαγωγή δημοκρατίας. Για τον Τραμπ, ίσως να είναι αρκετό να αντιμετωπίσει μια λιγότερο ριζοσπαστικοποιημένη και ιδεολογική ιρανική ηγεσία από την προηγούμενη. Παρά τη συνολική αδυναμία της χώρας, ο γραφειοκρατικός, πολιτικός και ασφαλιστικός μηχανισμός είναι καλά δομημένος και δύσκολα μπορεί να ανατραπεί από τη μια μέρα στην άλλη, επισημαίνει ο ιταλικός οίκος.
Έτσι, υποθέτοντας αυτοσυγκράτηση και από τις δύο πλευρές και ενεργή υποστήριξη της προσφοράς από τον ΟΠΕΚ+ εάν χρειαστεί, το βασικό σενάριο της UniCredit βλέπει το Brent να παραμένει κάτω από τα 80 δολάρια /βαρέλι, αν και είναι πιθανές προσωρινές αυξήσεις (όπως συνέβη την Δευτέρα). Δεδομένης της τρέχουσας υπερπροσφοράς, το πετρέλαιο θα πρέπει να διαπραγματεύεται κοντά στα 60 δολάρια /βαρέλι ή χαμηλότερα, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι αγορές ήδη προεξοφλούν ένα σημαντικό γεωπολιτικό premium. Εάν η σύγκρουση δεν κλιμακωθεί και τα κύρια ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία παραμείνουν ανέγγιχτα, οι τιμές θα επιστρέψουν σταδιακά προς τα 60 δολάρια καθώς οι συνθήκες ομαλοποιούνται.
Σενάριο κινδύνου – Άνοδος του Brent προς ή πάνω από τα 100 δολάρια
Ενώ ο Λευκός Οίκος πιθανότατα προτιμά μια βραχύβια παρέμβαση, το ιρανικό καθεστώς μπορεί να επιλέξει μια πιο σκληρή πορεία εάν φοβάται επικείμενη κατάρρευση λόγω εσωτερικών αναταραχών ή εάν επικρατήσουν οι σκληροπυρηνικοί και επιλέξουν να στοχεύσουν τις περιφερειακές ενεργειακές υποδομές, σημειώνει η UniCredit. Σε αυτό το σενάριο, το Brent θα μπορούσε να αυξηθεί προς ή πάνω από τα 100 δολάρια /βαρέλι.
Δύο σημεία ανάφλεξης κυριαρχούν:
1. Στενό του Ορμούζ. Πάνω από το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου – περίπου 21 εκατ. βαρέλια την ημέρα – διέρχεται από το στενό. Εάν το Ιράν διαταράξει τη ροή μέσω αυτής της οδού, οι εναλλακτικές λύσεις είναι περιορισμένες. Η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ μπορούν να παρακάμψουν το Ορμούζ μέσω του αγωγού East West και του αγωγού π Habshan-Fujairah, αλλά η συνδυασμένη χωρητικότητά τους, περίπου 6,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα (5 και 1,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, αντίστοιχα), είναι πολύ χαμηλότερη από τα περίπου 11 εκατ. βαρέλια την ημέρα που εξάγουν σήμερα δια θαλάσσης. Ο δικός του αγωγός προς τον Κόλπο του Ομάν μεταφέρει περίπου 300 χιλ. βαρέλια την ημέρα, πολύ χαμηλότερη από τα περίπου εκατ. βαρέλια την ημέρα που μεταφέρει μέσω του Ορμούζ.
2. Ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας. Οι Χούθι, των οποίων η απειλή έχει υποβαθμιστεί σημαντικά, θα μπορούσαν να επαναλάβουν επιθέσεις παρόμοιες με εκείνες του Σεπτεμβρίου 2019, σημειώνει η UniCredit, όταν οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στις εγκαταστάσεις πετρελαίου Abqaiq και Khurais προκάλεσαν άνοδο 19% στην τιμή του Brent εν μία νυκτί. Το Ιράν διατηρεί επίσης τη δυνατότητα να στοχεύει άμεσα βασικά περιουσιακά στοιχεία, όπως το συγκρότημα παραγωγής ενέργειας και αφαλάτωσης Ras Al Khair και τον αγωγό East West - μια κρίσιμη αρτηρία που επιτρέπει στο σαουδαραβικό αργό να παρακάμπτει το Ορμούζ. Όπως έγινε γνωστό τη Δεύτερα, το Ιράν χτύπησε τη διυλιστηριακή μονάδα της Saudi Aramco Ras Tanura.
Εάν υλοποιηθεί αυτό το σενάριο κινδύνου, το χρονικό διάστημα που οι τιμές του Brent θα παραμείνουν πάνω από τα 100 δολάρια θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση των διαταραχών, σημειώνει η UniCredit. Εάν οι διαταραχές αποδειχθούν προσωρινές, τα ισχυρά υποκείμενα θεμελιώδη μεγέθη θα επανέλθουν, ωθώντας τις τιμές πίσω στα 80 δολάρια ή χαμηλότερα. Ωστόσο, εάν οι διαταραχές συνεχιστούν, το Brent πιθανότατα θα σταθεροποιηθεί σε δομικά υψηλότερα επίπεδα. «Κατά την άποψή μας, ένας παρατεταμένος, αποτελεσματικός αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ θα ήταν δύσκολο να διατηρηθεί και οι ΗΠΑ θα αναπτύξουν γρήγορα τη στρατιωτική δύναμη που απαιτείται για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας Ομοίως, μια διαρκής υποβάθμιση της παραγωγικής ικανότητας της Σαουδικής Αραβίας θα συνεπαγόταν μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση - ένα σενάριο που, προς το παρόν, παραμένει απίθανο», καταλήγει ο οίκος.
