Αντιμέτωπη με τους χειρότερους φόβους της είναι η αγορά ενέργειας, όπως προειδοποιούν οι αναλυτές μεγάλων επενδυτικών οίκων, εκτιμώντας πως οι τιμές του brent θα κινηθούν στα 100-140 δολ. το βαρέλι, ενώ επιθετική θα είναι η αντίδραση και στην αγορά φυσικού αερίου με τις τιμές να εκτινάσσονται στα 80-100 ευρώ/MWh. Βρισκόμαστε μόλις στην αρχή του πολέμου, υποστηρίζουν, εκτιμώντας πως το σενάριο παρατεταμένων επιθέσεων δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Πιο αναλυτικά η Barclays πιστεύει πως, όπως έχουν τα πράγματα αυτή τη στιγμή, το Brent θα μπορούσε να φτάσει τα 100 δολάρια/βαρέλι, καθώς η αγορά αντιμετωπίζει την απειλή πιθανής διαταραχής του εφοδιασμού εν μέσω μιας κλιμακούμενης κατάστασης ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η πιθανή επίδραση στις αγορές πετρελαίου θα είναι τεράστια, όπως τονίζει. Τα υπέργεια αποθέματα σε ημέρες ζήτησης είναι πιο περιορισμένα από ό,τι ήταν πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα του ΟΠΕΚ είναι επίσης πιο περιορισμένη από ό,τι ήταν τότε. Οι καθαρές συνολικές εξαγωγές πετρελαίου μέσω θαλάσσης από τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και το Ιράκ, παραγωγούς που ελέγχουν σχεδόν όλη την πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, ανήλθαν σε σχεδόν 19 εκατ. βαρέλια την ημέρα την περασμένη εβδομάδα, 850 εκατ. πάνω από την ίδια περίοδο το 2022. Η αύξηση της προσφοράς εκτός ΟΠΕΚ+ επιβραδύνεται απότομα. Η παραγωγή αργού πετρελαίου στην ξηρά αυξήθηκε μόλις κατά 100 εκατ. βαρέλια την ημέρα από το τέταρτο τρίμηνο του 2024 έως το τέταρτο τρίμηνο πέρυσι , ενώ η ζήτηση παραμένει ισχυρή.
Ταυτόχρονα, οι κίνδυνοι για την προσφορά είναι πρωτοφανείς. Εκατοντάδες τάνκερ σταμάτησαν να κινούνται στο Στενά του Ορμούζ, τη στιγμή που το ένα τρίτο όλων των εξαγωγών πετρελαίου που μεταφέρονται μέσω θαλάσσης παγκοσμίως διέρχονται από αυτό το σημείο. Συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων διύλισης, το ένα τέταρτο όλων των εξαγωγών πετρελαίου που μεταφέρονται μέσω θαλάσσης παγκοσμίως διέρχονται από αυτό. Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να ανακατευθύνει 4-5 εκατ. βαρέλια/ημέρα εξαγωγών χρησιμοποιώντας τον αγωγό Ανατολής-Δύσης, αλλά ούτε η διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας είναι πλήρως άτρωτη σε αυτή τη σύγκρουση.
Όπως σημειώνει η Barclays, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent του Μάϊου του 2026 την Παρασκευή ήταν ελαφρώς πάνω από τα 100 δολάρια/βαρέλι. «Είναι μια εξαιρετικά ρευστή κατάσταση, αλλά όπως έχουν τα πράγματα αυτή τη στιγμή, πιστεύουμε ότι πιθανότατα θα δοκιμάσουμε αυτό το επίπεδο σήμερα. Το πόσο θα διαρκέσει η άνοδος θα εξαρτηθεί από το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση».
Η ευαισθησία της ζήτησης στις τιμές είναι χαμηλή - περίπου 2,5% σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του οίκου - αλλά μετά από μια μεγάλη αύξηση των τιμών, αυτό θα μπορούσε να έχει σημαντικό αποτέλεσμα. Η Κίνα θα μπορούσε να επιβραδύνει τις αγορές της για τη συσσώρευση αποθεμάτων ως απάντηση στις υψηλότερες τιμές και οι παραγωγοί πετρελαίου των ΗΠΑ θα μπορούσαν να αυξήσουν τη δραστηριότητα, αλλά αυτό πιθανότατα δεν θα εμφανιστεί στην παραγωγή για 6-8 μήνες. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιήσουν τα στρατηγικά τους αποθέματα πετρελαίου για να μετριάσουν τον αντίκτυπο των τιμών, αν και είναι κατά ένα τρίτο μικρότερα από ό,τι ήταν σε αυτό το σημείο το 2022.
Ανάλογες είναι οι προβλέψεις και της Capital Economics. Για την παγκόσμια οικονομία, ο αντίκτυπος των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον αντίκτυπο στην αγορά πετρελαίου. Οι εκτιμήσεις της υποδηλώνουν ότι το ασφάλιστρο πολιτικού κινδύνου που ενσωματώνεται στην τιμή του πετρελαίου έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά εν μέσω της στρατιωτικής ενίσχυσης των ΗΠΑ στην περιοχή.
Την Κυριακή το Brent εκτοξεύθηκε στα 80 δολάρια το βαρέλι και όπως εκτιμά ο οίκος, εάν η σύγκρουση παραταθεί και, ιδίως, εάν επηρεάσει την πραγματική προσφορά πετρελαίου - λόγω διαταραχών στην ιρανική προσφορά (το Ιράν αντιπροσωπεύει πάνω από το 4% της παγκόσμιας παραγωγής) ή λόγω του αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου θα εκτιναχθούν πολύ περισσότερο. Ουσιαστικά, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου, στα 100 δολάρια το βαρέλι, τονίζει η Capital Economics.
Κατά γενικό κανόνα, μια ετήσια αύξηση 5% στις τιμές του πετρελαίου συνήθως προσθέτει περίπου 0,1% στον μέσο πληθωρισμό στις μεγάλες οικονομίες. Έτσι, μια αύξηση του Brent στα 100 δολάρια το βαρέλι θα μπορούσε να προσθέσει 0,6-0,7% στον παγκόσμιο πληθωρισμό. Και οι τιμές του φυσικού αερίου θα αυξηθούν επίσης. Αυτό θα μπορούσε να επιβραδύνει τον ρυθμό της νομισματικής χαλάρωσης από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες, ιδίως στις αναδυόμενες αγορές, όπου οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής τείνουν να είναι πιο ευαίσθητοι στις διακυμάνσεις των τιμών των εμπορευμάτων.
Η ING σημειώνει πως αν και είναι ακόμα πολύ νωρίς και η κατάσταση εξελίσσεται με γρήγορο ρυθμό, δεν φαίνεται ότι αυτή η στρατιωτική δράση θα είναι γρήγορη και βραχύβια, όπως είδαμε τον Ιούνιο του 2025. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι η δράση θα διαρκέσει όσο χρειαστεί. Σε αυτό το πλαίσιο ο οίκος βλέπει μία παρατεταμένη στρατιωτική δράση και μια επιθετική αντίδραση από το Ιράν.
Για τις αγορές ενέργειας, η ING αναμένει μια επιθετική αντίδραση τιμών όταν ανοίξουν οι αγορές. Το Brent θα μπορούσε να διαπραγματευτεί στην περιοχή των 80-90 δολαρίων/βαρέλι αμέσως, με κινδύνους για περαιτέρω ενίσχυση προς τα 100 δολάρια/βαρέλι και τελικά τα 140 δολάρια/βαρέλι (το χειρότερο σενάριο), εάν πρόκειται να δούμε σημαντικές και παρατεταμένες διακοπές εφοδιασμού με πετρέλαιο.
Εντωμεταξύ, οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου και του ασιατικού LNG θα μπορούσαν ενδεχομένως να δουν σχετικά πιο επιθετικές κινήσεις, δεδομένων των κινδύνων για τις ροές LNG του Κατάρ και της σχετικά πιο περιορισμένης αγοράς, τονίζει η ING. Εάν οι αγορές LNG/φυσικού αερίου αρχίσουν να τιμολογούν μια παρατεταμένη περίοδο απωλειών για την προμήθεια LNG του Κατάρ, το TTF θα μπορούσε ενδεχομένως να εκτοξευθεί στα 80-100 ευρώ/MWh (28-35 δολάρια/MMBtu), όπως εκτιμά ο οίκος.
Όπως τονίζει ο οίκος, το πιο σημαντικό είναι ένα υπάρξει επίσημα κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ. Αυτό αποτελεί βασικό σημείο καμπής για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, καθώς 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως και περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα LNG ετησίως διακινούνται μέσω αυτού, που αντιστοιχεί περίπου στο 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG. Ωστόσο, κατά την ING, θα ήταν δύσκολο να επιβληθεί ένα κλείσιμο και οποιαδήποτε απόπειρα να γίνει αυτό πιθανότατα θα έβλεπε μια ισχυρή αντίδραση από τις ΗΠΑ.
Πάντως, τα πλοία γίνονται ολοένα και πιο απρόθυμα να πλεύσουν στο Στενό δεδομένων των κινδύνων και όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η απροθυμία, τόσο μεγαλύτερος θα είναι ο αντίκτυπος στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Φυσικά, η κίνηση αυτή δεν θα αφορά μόνο τις τιμές του φυσικού αερίου και τις τιμές του αργού πετρελαίου, καθώς τα cracks στα προϊόντα διύλισης θα μπορούσαν επίσης να ενταθούν. Περίπου 6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως διυλισμένων προϊόντων ρέουν μέσω του Στενού, , ενώ οι διαταραχές στις ροές αργού πετρελαίου θα έχουν επίσης αντίκτυπο στη λειτουργία διυλιστηρίων αλλού, ιδιαίτερα στην Ασία, όπου ρέει το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας.
Οποιοσδήποτε αποκλεισμός θα δεχθεί μεγάλη πίεση από άλλες κυβερνήσεις, ιδίως στην Ασία η οποία και έχει σημαντική έκθεση σε ενεργειακές προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο. Το 84% του πετρελαίου και το 83% του LNG που διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ καταλήγει στην Ασία, με την Κίνα να αποτελεί την βασική αγορά, σημειώνει η ING.
