Νέα γεωπολιτική διάσταση αποκτά ο Great Sea Interconnector, καθώς στο αμερικανικό Κογκρέσο διαμορφώνεται πλέον ένα σαφές διακομματικό μέτωπο υπέρ της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, με το έργο να εντάσσεται ευθέως στον στρατηγικό σχεδιασμό των ΗΠΑ για τον οικονομικό διάδρομο IMEC.
Η παρέμβαση από την Ουάσιγκτον έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το έργο βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των γεωπολιτικών και επενδυτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η είσοδος της γαλλικής Meridiam στο εταιρικό σχήμα του GSI έχει ήδη ενισχύσει τη διεθνή διάσταση του project, ενώ τώρα Αμερικανοί βουλευτές ζητούν από την κυβέρνηση Τραμπ να αντιμετωπίσει τη διασύνδεση όχι απλώς ως ένα ευρωπαϊκό ενεργειακό έργο, αλλά ως κρίσιμο κρίκο μιας πολύ ευρύτερης γεωοικονομικής αλυσίδας.
Επικεφαλής της νέας πρωτοβουλίας είναι ο Δημοκρατικός Μπραντ Σνάιντερ και ο Ρεπουμπλικανός Γκας Μπιλιράκης. Μαζί με τους Jake Auchincloss, Dan Goldman, Craig Goldman και Haley Stevens απέστειλαν επιστολή στον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και στον επικεφαλής της U.S. International Development Finance Corporation, Μπέντζαμιν Μπλακ, ζητώντας να δοθεί προτεραιότητα στον GSI.
Η επιλογή των αποδεκτών έχει τη δική της σημασία. Η επιστολή δεν περιορίζεται δηλαδή σε μια πολιτική διακήρυξη υποστήριξης. Απευθύνεται τόσο στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που διαχειρίζεται την αμερικανική εξωτερική πολιτική, όσο και στον αμερικανικό οργανισμό αναπτυξιακής χρηματοδότησης, συνδέοντας ευθέως τη γεωπολιτική αξία του έργου με τη χρηματοδοτική και επενδυτική του διάσταση.
Από ευρωπαϊκό PCI σε κρίκο του IMEC
Το σημαντικότερο στοιχείο της αμερικανικής παρέμβασης είναι ο τρόπος με τον οποίο περιγράφεται πλέον ο GSI.
Οι έξι βουλευτές τοποθετούν την Ανατολική Μεσόγειο στο κέντρο του νέου δικτύου υποδομών που φιλοδοξεί να συνδέσει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Όπως επισημαίνουν, η περιοχή αναδεικνύεται σε κεντρικό κόμβο ενεργειακών υποδομών και συνδεσιμότητας και μπορεί να αποτελέσει την ευρωπαϊκή «πύλη» του India–Middle East–Europe Economic Corridor.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο GSI αποκτά σημασία που υπερβαίνει κατά πολύ τη σύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα. Η προοπτική σύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ δημιουργεί έναν ηλεκτρικό διάδρομο ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ανατολική Μεσόγειο, ο οποίος δυνητικά μπορεί να αποτελέσει μέρος της ενεργειακής αρχιτεκτονικής του IMEC.
Και αυτή ακριβώς είναι η στρατηγική αλλαγή: ο GSI παύει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα καλώδιο που θα άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και αρχίζει να εντάσσεται στην αντιπαράθεση για το ποιος θα ελέγξει τις μεγάλες εμπορικές, ενεργειακές και ψηφιακές διαδρομές μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.
Οι Αμερικανοί νομοθέτες αναφέρουν μάλιστα ότι οι ΗΠΑ έχουν σαφές συμφέρον οι νέες αυτές υποδομές να ενισχύουν τους εταίρους τους, να διαφοροποιούν τις ενεργειακές διαδρομές και να αποτελούν μια διαφανή εναλλακτική απέναντι σε υποδομές όπου κυριαρχούν στρατηγικοί ανταγωνιστές της Ουάσιγκτον.
Το μήνυμα για τα γεωπολιτικά εμπόδια
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι βουλευτές ζητούν ενημέρωση από την αμερικανική κυβέρνηση για τις γεωπολιτικές προκλήσεις και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει το έργο.
Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερο βάρος μετά τις περιπέτειες των ερευνών για την πόντιση του καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο και τις εντάσεις που έχουν καταγραφεί γύρω από τις θαλάσσιες έρευνες.
Χωρίς η επιστολή να μετατρέπεται σε ευθεία τοποθέτηση απέναντι σε συγκεκριμένη χώρα, το αίτημα προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να ενημερώσει το Κογκρέσο για τα γεωπολιτικά εμπόδια ουσιαστικά ανεβάζει το ζήτημα ένα επίπεδο ψηλότερα: από τεχνικό και επιχειρηματικό πρόβλημα ενός ευρωπαϊκού project σε θέμα που παρακολουθεί πλέον και η αμερικανική νομοθετική εξουσία.
Το προηγούμενο του Eastern Mediterranean Gateway Act
Η κίνηση δεν είναι μεμονωμένη. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια του Κογκρέσου να θεσμοθετήσει τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου στον IMEC.
Το Eastern Mediterranean Gateway Act, το οποίο έχει ήδη προχωρήσει σημαντικά στη νομοθετική διαδικασία, αντιμετωπίζει την Ανατολική Μεσόγειο ως στρατηγικό κόμβο που συνδέει Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Ασία και αναδεικνύει συγκεκριμένα έργα υποδομών ως κρίσιμα για αυτή την αρχιτεκτονική. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο Great Sea Interconnector, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου GREGY, υποδομές φυσικού αερίου και LNG και άλλες περιφερειακές διασυνδέσεις.
Η πρωτοβουλία έχει μάλιστα διακομματικό χαρακτήρα και στις δύο πλευρές του Καπιτωλίου. Στη Γερουσία προωθήθηκε από τον Δημοκρατικό Cory Booker και τον Ρεπουμπλικανό David McCormick, ενώ η Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας έχει ήδη εγκρίνει τη σχετική νομοθετική πρωτοβουλία.
Έτσι, η νέα επιστολή για τον GSI δεν εμφανίζεται σε πολιτικό κενό. Έρχεται να εξειδικεύσει πάνω σε ένα συγκεκριμένο έργο μια στρατηγική που έχει ήδη αρχίσει να αποκτά θεσμική υπόσταση στο αμερικανικό Κογκρέσο.
Ελλάδα και Κύπρος στον δυτικό διάδρομο προς την Ινδία
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία η εξέλιξη είναι σημαντική, επειδή ενισχύει το επιχείρημα ότι η βιωσιμότητα του GSI δεν πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά με στενούς οικονομικούς όρους.
Για την Κύπρο, η διασύνδεση σημαίνει πρωτίστως το τέλος της ηλεκτρικής απομόνωσης και την ένταξη της χώρας στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα. Για την Ελλάδα, όμως, ο GSI ενισχύει έναν πολύ ευρύτερο ρόλο: αυτόν της ενεργειακής και εμπορικής πύλης μέσω της οποίας οι διαδρομές από Ισραήλ, Μέση Ανατολή και, σε δεύτερο επίπεδο, Ινδία μπορούν να φθάνουν στην ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό εξηγεί και γιατί η συζήτηση για το καλώδιο μεταφέρεται σταδιακά από το επίπεδο του κόστους και της ρυθμιστικής κατανομής των βαρών στο πεδίο της υψηλής γεωπολιτικής.
Μετά την ευρωπαϊκή στήριξη, τη γαλλική εμπλοκή μέσω της Meridiam και τώρα την κινητοποίηση του αμερικανικού Κογκρέσου, ο GSI αποκτά ολοένα περισσότερο χαρακτηριστικά δυτικού στρατηγικού έργου στην Ανατολική Μεσόγειο.
