Όταν πριν από λίγους μήνες τέθηκε σε πλήρη λειτουργία η μεγάλη ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Αττικής, ολοκληρώθηκε ένα έργο που για δεκαετίες βρισκόταν στη σφαίρα του σχεδιασμού. Ένα υποθαλάσσιο καλώδιο που διασχίζει το Αιγαίο και ενώνει το μεγαλύτερο νησί της χώρας με το ηπειρωτικό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας, βάζοντας τέλος σε μια μακρά περίοδο ενεργειακής απομόνωσης.
Για πολλούς, εκεί έκλεινε ένας κύκλος. Για τον ΑΔΜΗΕ όμως, εκεί ακριβώς ξεκινά ο επόμενος.
Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα που μετέφερε από το βήμα του συνεδρίου του Economist στα Χανιά ο επικεφαλής Διαχείρισης και Συντήρησης Περιουσιακών Στοιχείων του ΑΔΜΗΕ, Γιάννης Μανιάτης, περιγράφοντας την επόμενη ημέρα για το ηλεκτρικό σύστημα της Κρήτης.
Η μεγάλη διασύνδεση Κρήτης - Αττικής βρίσκεται πλέον σε πλήρη λειτουργία, ενώ μαζί με τη διασύνδεση Κρήτης - Πελοποννήσου που λειτουργεί από το 2021 ολοκληρώνει ουσιαστικά την ενεργειακή ένταξη του νησιού στον εθνικό ενεργειακό χάρτη.
Όμως το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον από το καλώδιο στο ίδιο το δίκτυο.
Η Κρήτη διαθέτει σήμερα ένα εκτεταμένο σύστημα υψηλής τάσης που αναπτύχθηκε σταδιακά για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες ενός αυτόνομου ενεργειακού συστήματος. Η νέα πραγματικότητα απαιτεί πλέον διαφορετικές ταχύτητες, νέα τεχνολογία και διαφορετική φιλοσοφία διαχείρισης.
Έτσι ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη ξεκινήσει ένα ευρύ πρόγραμμα αποτύπωσης και αξιολόγησης των ενεργειακών υποδομών του νησιού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Μανιάτης, έχουν ήδη ελεγχθεί 23 υποσταθμοί και περίπου 530 χιλιόμετρα γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την αντικατάσταση παλαιού εξοπλισμού και την αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών.
Στην πράξη, η Κρήτη περνά από την εποχή των μεγάλων έργων στην εποχή των «έξυπνων» δικτύων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο σχεδιασμός για τη δημιουργία ψηφιακού κέντρου συντήρησης στο νησί, στα πρότυπα εκείνου που λειτουργεί στην Αθήνα. Μέσα από συστήματα συνεχούς παρακολούθησης, αισθητήρες και ψηφιακές εφαρμογές, οι εγκαταστάσεις θα μπορούν να ελέγχονται σε πραγματικό χρόνο, ενώ πιθανές βλάβες θα εντοπίζονται πριν εξελιχθούν σε προβλήματα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε τούτο το σημείο να τονιστεί ότι η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο τη λειτουργία του δικτύου.
Αφορά τον νέο ρόλο που καλείται να αναλάβει η Κρήτη στο ενεργειακό μέλλον της χώρας.
Μετά τη διασύνδεση, το νησί αποκτά πλέον τη δυνατότητα να αξιοποιήσει σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα το πλούσιο αιολικό και ηλιακό δυναμικό του. Παράλληλα, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας, αντλησιοταμιευτικά έργα και παραγωγή πράσινου υδρογόνου.
Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και περισσότεροι παράγοντες της αγοράς περιγράφουν την Κρήτη ως το πιθανότερο πεδίο όπου θα δοκιμαστεί στην πράξη το νέο ενεργειακό μοντέλο της χώρας. Ένα μοντέλο που θα συνδυάζει ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποθήκευση, ψηφιακή διαχείριση και διεθνείς ενεργειακές διασυνδέσεις.
Από τα Κορακιά του Ηρακλείου μέχρι τον Αθερινόλακκο της Σητείας, όπου σχεδιάζονται μεγάλα έργα πράσινου υδρογόνου, διαμορφώνεται σταδιακά ένας νέος ενεργειακός χάρτης.
Και αν η μεγάλη διασύνδεση αποτέλεσε το έργο που έβαλε τέλος στην απομόνωση της Κρήτης, ο εκσυγχρονισμός του δικτύου είναι το επόμενο βήμα που θα καθορίσει αν το νησί θα εξελιχθεί τα επόμενα χρόνια σε έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους της Ανατολικής Μεσογείου.
