Σε μια νέα φάση ανταγωνισμού εισέρχεται η ευρωπαϊκή αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), με τους διαχειριστές των τερματικών σταθμών να διεκδικούν μεγαλύτερο μερίδιο μιας αγοράς, η αξία της οποίας εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 127 δισ. δολάρια το 2026.
Σύμφωνα με νέα έρευνα του ICIS, η οποία συγκεντρώνει στοιχεία από διαχειριστές τερματικών σταθμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Βρετανία και την Τουρκία, ο ανταγωνισμός μεταξύ των υποδομών εισαγωγής LNG μεταφέρεται πλέον σε τρία βασικά πεδία: το κόστος των υπηρεσιών, τη διαφάνεια των χρεώσεων και την ευελιξία που προσφέρουν στους προμηθευτές.
Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, η οποία έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάδειξή της σε περιφερειακή πύλη εισόδου φυσικού αερίου για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Από την ενεργειακή ασφάλεια στον εμπορικό ανταγωνισμό
Εάν τα πρώτα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το ζητούμενο για την Ευρώπη ήταν η δημιουργία επαρκών υποδομών υποδοχής LNG, τα επόμενα χρόνια το στοίχημα θα είναι η οικονομική αξιοποίησή τους.
Η δυναμικότητα επαναεριοποίησης LNG στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 13% το 2023 και κατά 8% το 2024, ενώ για το 2026 το IEEFA προβλέπει νέα αύξηση κατά 6%.
Ωστόσο, ο μέσος βαθμός αξιοποίησης των τερματικών σταθμών της ΕΕ διαμορφώθηκε στο 51% το 2025 και στο 55% το πρώτο τρίμηνο του 2026. Μάλιστα, εννέα από τους 30 ευρωπαϊκούς σταθμούς εμφάνισαν ποσοστά αξιοποίησης χαμηλότερα του 30% κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει μια σημαντική αντίφαση. Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερο LNG για να υποκαταστήσει το ρωσικό αέριο, αλλά ταυτόχρονα διαθέτει υποδομές εισαγωγής που παραμένουν σε σημαντικό βαθμό αναξιοποίητες.
Τα τρία κριτήρια που θα κρίνουν τους νικητές
Το ICIS επιχειρεί να διαμορφώσει έναν δείκτη ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών τερματικών σταθμών, αξιολογώντας τρεις παραμέτρους που επηρεάζουν τις αποφάσεις των διεθνών προμηθευτών:
- Ανταγωνιστικότητα τιμολογίων: Το κόστος εκφόρτωσης, αποθήκευσης και επαναεριοποίησης των φορτίων.
- Διαφάνεια: Η δυνατότητα των προμηθευτών να γνωρίζουν εκ των προτέρων το πραγματικό κόστος και τη διαθέσιμη δυναμικότητα.
- Ευελιξία: Η δυνατότητα προσαρμογής των παραδόσεων, των κρατήσεων δυναμικότητας και των παρεχόμενων υπηρεσιών στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.
Η απουσία ενιαίων εμπορικών πρακτικών δυσχεραίνει σήμερα τη σύγκριση μεταξύ διαφορετικών εγκαταστάσεων. Η παράμετρος αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία ενόψει της αναμενόμενης αύξησης της παγκόσμιας προσφοράς LNG την επόμενη πενταετία.
Η μεγάλη πρόκληση για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει διπλή σημασία. Η Ρεβυθούσα και το FSRU της Αλεξανδρούπολης καλούνται να ανταγωνιστούν όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και τις υποδομές της Τουρκίας, της Κροατίας και της Ιταλίας, στον βαθμό που εξυπηρετούν κοινές αγορές.
Η γεωγραφική θέση της χώρας αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, δεν εξασφαλίζει όμως από μόνη της την προσέλκυση φορτίων.
Για έναν διεθνή προμηθευτή που επιθυμεί να διοχετεύσει φυσικό αέριο στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία ή την Ουκρανία, καθοριστικός παράγοντας είναι το συνολικό κόστος παράδοσης στον τελικό προορισμό.
Στο κόστος αυτό περιλαμβάνονται, πέραν της επαναεριοποίησης, οι χρεώσεις διέλευσης από τα εθνικά συστήματα μεταφοράς και διασύνδεσης.
Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα του Κάθετου Διαδρόμου: να καταστήσει την ελληνική διαδρομή εμπορικά ελκυστική και όχι απλώς τεχνικά διαθέσιμη.
Ο κίνδυνος των αδρανών επενδύσεων
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε 146 δισ. κυβικά μέτρα LNG το 2025, έναντι 111 δισ. το 2024, σύμφωνα με τον ACER. Το 58% των εισαγωγών προήλθε από τις ΗΠΑ.
Μακροπρόθεσμα, όμως, η ταυτόχρονη αύξηση της δυναμικότητας των τερματικών σταθμών και η επιδιωκόμενη μείωση της ευρωπαϊκής κατανάλωσης φυσικού αερίου δημιουργούν τον κίνδυνο υπερπροσφοράς υποδομών.
Για τους διαχειριστές, η χαμηλή αξιοποίηση σημαίνει δυσκολότερη ανάκτηση του επενδυτικού κόστους, πιέσεις στα έσοδα και ενδεχομένως ανάγκη αναθεώρησης της τιμολογιακής τους πολιτικής.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο πόσα δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου μπορούν να υποδεχθούν οι εγκαταστάσεις της, αλλά πόσα μπορούν να διακινηθούν ανταγωνιστικά προς τις αγορές της ευρωπαϊκής ενδοχώρας.
Η επόμενη μάχη στην ευρωπαϊκή αγορά LNG δεν θα κριθεί αποκλειστικά από το μέγεθος των υποδομών, αλλά από το ποιος μπορεί να προσφέρει τη φθηνότερη, ταχύτερη και πιο ευέλικτη διαδρομή προς τον τελικό καταναλωτή.
Πατήστε το εικονίδιο αντιγραφής στο πλαίσιο για να αντιγράψετε ολόκληρο το άρθρο, χωρίς γραφήματα και ενσωματωμένες παραπομπές.