Μια νέα απειλή για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου αναδύεται στα ανατολικά σύνορά της. Αυτή τη φορά δεν προέρχεται από κάποια διακοπή ρωσικού αγωγού, αλλά από το ενδεχόμενο η Τουρκία να υποχρεωθεί, υπό την πίεση των αμερικανικών κυρώσεων, να περιορίσει ή ακόμη και να σταματήσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου από το Ιράν.
Το ενδεχόμενο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Τουρκία διαθέτει τεράστια δυναμικότητα εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου, την οποία σήμερα αξιοποιεί μόνο εν μέρει. Εάν χρειαστεί να αντικαταστήσει τις ιρανικές ποσότητες με LNG, θα αναζητήσει πρόσθετα φορτία στην ίδια διεθνή αγορά από την οποία προμηθεύονται αέριο η Ελλάδα και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Τον κίνδυνο αναδεικνύει η ενεργειακή αναλύτρια Anne-Sophie Corbeau, η οποία επισημαίνει ότι οι ροές ιρανικού φυσικού αερίου προς την Τουρκία συνεχίζονται σε υψηλά επίπεδα, παρά τη λήξη της μακροχρόνιας σύμβασης προμήθειας τον Ιούλιο του 2026 και τις γεωπολιτικές εντάσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει, η Τουρκία έχει ήδη παραλάβει περίπου 7 δισ. κυβικά μέτρα ιρανικού αερίου μέσα στο 2026, ποσότητα αισθητά υψηλότερη από εκείνες που είχαν καταγραφεί κατά την αντίστοιχη περίοδο των προηγούμενων ετών.
Η σύμβαση που έληξε, αλλά το αέριο συνεχίζει να ρέει
Η μακροχρόνια συμφωνία μεταξύ Τουρκίας και Ιράν προέβλεπε ετήσιες παραδόσεις έως 9,6 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου. Παρότι η διάρκειά της ολοκληρώθηκε στα τέλη Ιουλίου, οι εξαγωγές συνεχίστηκαν.
Μία πιθανή εξήγηση, σύμφωνα με την Corbeau, είναι ότι πρόκειται για ποσότητες τις οποίες το Ιράν όφειλε να παραδώσει από προηγούμενες περιόδους, όταν οι πραγματικές ροές υπολείπονταν των συμβατικών δεσμεύσεων.
Πρόκειται για τον μηχανισμό make-up gas, μέσω του οποίου μπορούν, ανάλογα με τους όρους της σύμβασης, να παραδίδονται σε μεταγενέστερο χρόνο ποσότητες που δεν είχαν παραληφθεί προηγουμένως.
Η συνέχιση των ροών δεν σημαίνει, επομένως, απαραίτητα ότι έχει συναφθεί νέα μακροχρόνια συμφωνία.
Το γεγονός, ωστόσο, ότι οι παραδόσεις συνεχίζονται παρά τις κυρώσεις και τη γεωπολιτική αντιπαράθεση δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το καθεστώς υπό το οποίο πραγματοποιούνται.
Η αναλύτρια αναφέρεται σε πληροφορίες για αμερικανικές εξαιρέσεις που επιτρέπουν στην Τουρκία να εξακολουθεί να προμηθεύεται φυσικό αέριο από συγκεκριμένες πηγές. Δεν είναι όμως σαφές κατά πόσο αυτές οι εξαιρέσεις θα διατηρηθούν σε περίπτωση αλλαγής των διαπραγματευτικών ισορροπιών μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Το κρίσιμο 13% και η απειλή για τις ευρωπαϊκές τιμές
Το ιρανικό αέριο αντιπροσώπευε περίπου το 13% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας το 2025.
Το ποσοστό αυτό μπορεί να μην υποδηλώνει απόλυτη εξάρτηση, είναι όμως αρκετά σημαντικό ώστε μια ενδεχόμενη διακοπή να προκαλέσει σοβαρές ανακατατάξεις στις προμήθειες.
Η Τουρκία θα είχε βραχυπρόθεσμα δύο βασικές επιλογές: να αυξήσει τις εισαγωγές ρωσικού αερίου μέσω αγωγών ή να στραφεί σε πρόσθετες ποσότητες LNG.
Η δεύτερη επιλογή είναι εκείνη που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία για την ευρωπαϊκή αγορά.
Η Τουρκία διαθέτει υποδομές εισαγωγής LNG συνολικής δυναμικότητας περίπου 37 εκατ. τόνων ετησίως. Το 2025 χρησιμοποίησε μόλις το ένα τρίτο αυτής της δυναμικότητας.
Αυτό σημαίνει ότι έχει σημαντικά περιθώρια να αυξήσει τις εισαγωγές της χωρίς να χρειαστεί προηγουμένως να κατασκευάσει νέους τερματικούς σταθμούς.
Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι η διαθέσιμη υποδομή δεν συνεπάγεται και διαθεσιμότητα φθηνού αερίου.
Εάν η Τουρκία στραφεί μαζικά στη διεθνή αγορά LNG, θα διεκδικήσει φορτία που διαφορετικά θα μπορούσαν να κατευθυνθούν προς ευρωπαϊκούς τερματικούς σταθμούς.
Σε μια περίοδο περιορισμένης προσφοράς, η πρόσθετη ζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες προσφορές αγοράς, αύξηση των τιμών στην ευρωπαϊκή αγορά TTF και μεγαλύτερη μεταβλητότητα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αντικατάσταση 7 δισ. κυβικών μέτρων αερίου αντιστοιχεί ενεργειακά σε περίπου 73–75 TWh ή περίπου 5,2 εκατ. τόνους LNG. Πρόκειται για σημαντική ποσότητα, αν και δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί δεδομένο ότι ολόκληρη θα αναζητηθεί στην αγορά LNG.
Η διεθνής αγορά LNG βρίσκεται ήδη υπό πίεση
Η ανησυχία ενισχύεται από τις συνθήκες που επικρατούν στη διεθνή αγορά φυσικού αερίου.
Στην πρόσφατη έκθεσή του Global Gas Security Review 2026, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) περιγράφει μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, η παραγωγή φυσικού αερίου στην περιοχή μειώθηκε κατά περίπου 19% το πρώτο εννεάμηνο του 2026, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. Σημαντικό μέρος αυτής της υποχώρησης συνδέεται με τις διαταραχές στις εξαγωγές LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Ο ίδιος οργανισμός επιβεβαιώνει ότι οι εξαγωγές ιρανικού αερίου προς την Τουρκία αυξήθηκαν περισσότερο από 30% στο πρώτο οκτάμηνο του έτους, ενώ τον Μάιο οι μηνιαίες παραδόσεις έφτασαν σε ιστορικό υψηλό, περίπου 900 εκατ. κυβικών μέτρων.
Αυτό δημιουργεί μια ιδιόμορφη αντίφαση: ενώ η ευρύτερη περιοχή αντιμετωπίζει σοβαρές διαταραχές στην παραγωγή και στις εξαγωγές, ένας από τους βασικούς αγωγούς τροφοδοσίας της Τουρκίας εξακολουθεί να λειτουργεί σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Εάν αυτή η ισορροπία ανατραπεί, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην τουρκική αγορά.
Οι ΗΠΑ, οι κυρώσεις και η νέα ενεργειακή εξάρτηση
Η Ουάσιγκτον αποκτά καθοριστικό ρόλο στην εξίσωση.
Η αμερικανική κυβέρνηση επιδιώκει να περιορίσει τα ενεργειακά έσοδα του Ιράν, ασκώντας πιέσεις και στους εμπορικούς του εταίρους.
Ήδη από τον Αύγουστο, το Bloomberg είχε αναδείξει τον κίνδυνο να χάσει η Τουρκία έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές της εξαιτίας της αμερικανικής πολιτικής κυρώσεων.
Σύμφωνα με την Corbeau, η Άγκυρα έχει πλέον αναγκαστεί να σταματήσει και τις εισαγωγές αερίου από το Τουρκμενιστάν που πραγματοποιούνταν μέσω Ιράν, με τη μέθοδο των ανταλλαγών ποσοτήτων (swaps), εξαιτίας αμερικανικών πιέσεων.
Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δείχνει ότι οι γεωπολιτικές αποφάσεις μπορούν να περιορίσουν ακόμη και εναλλακτικές διαδρομές προμήθειας.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένας από τους βασικούς δυνητικούς προμηθευτές των πρόσθετων ποσοτήτων LNG που θα χρειαστεί η Τουρκία.
Έτσι, η αμερικανική πολιτική δημιουργεί μια διπλή επίδραση: περιορίζει τη δυνατότητα προμήθειας αερίου από το Ιράν και ενδεχομένως ενισχύει τη ζήτηση για αμερικανικό LNG.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Τουρκία έχει ήδη υπογράψει σημαντικές μακροχρόνιες συμφωνίες για την προμήθεια LNG, ενώ παράλληλα επιδιώκει να διατηρήσει τις ενεργειακές σχέσεις της με τη Ρωσία.
Τον Δεκέμβριο του 2025, η Άγκυρα παρέτεινε για έναν χρόνο τις συμβάσεις εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου, συνολικού ύψους 22 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως.
Το Αζερμπαϊτζάν και η Μαύρη Θάλασσα δεν προσφέρουν άμεση λύση
Η Τουρκία επιχειρεί να μειώσει τις εξαρτήσεις της μέσω νέων συμβολαίων και της ανάπτυξης εγχώριων κοιτασμάτων.
Τον Ιούνιο του 2026, η κρατική BOTAŞ υπέγραψε μακροχρόνια συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν για συνολικές παραδόσεις 33 δισ. κυβικών μέτρων σε διάστημα 15 ετών, από το κοίτασμα Absheron.
Ωστόσο, οι παραδόσεις προβλέπεται να ξεκινήσουν το 2029. Κατά συνέπεια, η συμφωνία δεν μπορεί να καλύψει μια πιθανή άμεση διακοπή των ιρανικών προμηθειών.
Παράλληλα, η Άγκυρα στηρίζει σημαντικό μέρος της μακροπρόθεσμης στρατηγικής της στην ανάπτυξη του κοιτάσματος Sakarya στη Μαύρη Θάλασσα.
Η παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά το 2027 και το 2028, με την επόμενη φάση ανάπτυξης να προγραμματίζεται να ξεκινήσει τον Δεκέμβριο του 2026.
Μέχρι τότε, όμως, η χώρα παραμένει εξαρτημένη από εισαγωγές μέσω αγωγών και φορτίων LNG.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Ελλάδα
Για την ελληνική αγορά, η πιθανή αναδιάταξη των τουρκικών εισαγωγών έχει τρεις βασικές διαστάσεις.
Η πρώτη αφορά τις τιμές. Η Ελλάδα προμηθεύεται σημαντικές ποσότητες LNG μέσω της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης. Μια αύξηση της τουρκικής ζήτησης για φορτία θα μπορούσε να ενισχύσει τον ανταγωνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο και στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά.
Ακόμη και αν οι ελληνικές εταιρείες δεν ανταγωνιστούν απευθείας τις τουρκικές για συγκεκριμένα φορτία, η αύξηση των διεθνών τιμών μπορεί να επηρεάσει το κόστος προμήθειας φυσικού αερίου.
Η δεύτερη διάσταση αφορά την ηλεκτροπαραγωγή. Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα. Μια νέα άνοδος του κόστους του καυσίμου μπορεί να μεταφερθεί στην αγορά ηλεκτρισμού, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης συμμετοχής των μονάδων φυσικού αερίου.
Η τρίτη αφορά τον ανταγωνισμό για την ανάδειξη περιφερειακών ενεργειακών κόμβων.
Η Ελλάδα επενδύει στον Κάθετο Διάδρομο, με στόχο τη μεταφορά φυσικού αερίου από τις ελληνικές υποδομές LNG προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουκρανία και άλλες αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, διαθέτει ήδη εκτεταμένο δίκτυο αγωγών, μεγάλες εγκαταστάσεις εισαγωγής LNG και πρόσβαση σε πολλαπλές πηγές εφοδιασμού.
Η αύξηση των τουρκικών εισαγωγών LNG θα μπορούσε να ενισχύσει τον ανταγωνισμό για φορτία, αλλά και να δημιουργήσει νέες εμπορικές ευκαιρίες για μεταφορές αερίου στην ευρύτερη περιοχή, ανάλογα με τις τιμές, τις διαθέσιμες υποδομές και τις διασυνοριακές δυνατότητες.
Η νέα γεωπολιτική εξίσωση του φυσικού αερίου
Η ουσία της υπόθεσης είναι ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης δεν εξαρτάται πλέον μόνο από το πόσο φυσικό αέριο μπορεί να εισαγάγει, αλλά και από το πόσοι άλλοι αγοραστές θα αναζητήσουν τις ίδιες ποσότητες.
Η Τουρκία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Επί χρόνια επιδίωξε να εξασφαλίσει ενεργειακή ευελιξία, συνδυάζοντας ρωσικό, ιρανικό και αζέρικο αέριο με εισαγωγές LNG και εγχώρια παραγωγή.
Σήμερα, αυτή η στρατηγική δοκιμάζεται από τις κυρώσεις, τις πολεμικές συγκρούσεις και την αβεβαιότητα γύρω από τις διεθνείς ενεργειακές συμφωνίες.
Για την Ευρώπη, ο κίνδυνος δεν είναι απαραίτητα μια άμεση έλλειψη φυσικού αερίου. Είναι το ενδεχόμενο να χρειαστεί να πληρώσει ακριβότερα για να εξασφαλίσει τις ίδιες ποσότητες.
Και για την Ελλάδα, που επιδιώκει να αναδειχθεί σε πύλη εισόδου LNG για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, η εξέλιξη αυτή έχει διπλή σημασία: μπορεί να αυξήσει την εμπορική αξία των ενεργειακών υποδομών της, αλλά ταυτόχρονα να επιβαρύνει το κόστος ενέργειας για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Το ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο εάν η Τουρκία θα συνεχίσει να αγοράζει ιρανικό αέριο. Είναι ποιος θα πληρώσει το κόστος εάν αναγκαστεί να σταματήσει.
