Σημαντικά μεγαλύτερη κρατική στήριξη εξακολούθησαν να λαμβάνουν τα ορυκτά καύσιμα στη Βραζιλία το 2025 σε σύγκριση με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρά την αύξηση των ενισχύσεων προς τις ΑΠΕ. Σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Κοινωνικοοικονομικών Μελετών (Inesc), οι επιδοτήσεις προς το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα ανήλθαν σε 54,12 δισ. ρεάλ, αντιπροσωπεύοντας το 70,14% του συνόλου των ενεργειακών ενισχύσεων.
Αντίθετα, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έλαβαν 23,04 δισ. ρεάλ, ποσό που αντιστοιχεί σε λιγότερο από το μισό των επιδοτήσεων προς τα ορυκτά καύσιμα. Συνολικά, οι κρατικές ενισχύσεις προς τον ενεργειακό τομέα διαμορφώθηκαν σε 77,16 δισ. ρεάλ, αυξημένες κατά 4,44% σε σχέση με το 2024.
Η εικόνα, ωστόσο, παρουσιάζει διαφοροποιήσεις ανά ενεργειακή κατηγορία. Οι επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα μειώθηκαν κατά 1,27%, ενώ οι ενισχύσεις προς τις ΑΠΕ αυξήθηκαν κατά 20,89%. Παρά την εξέλιξη αυτή, το Inesc εκτιμά ότι απαιτείται συνολική αναθεώρηση του συστήματος επιδοτήσεων, ώστε η κατανομή των δημόσιων πόρων να συμβαδίζει με τις κλιματικές δεσμεύσεις της χώρας.
Μεγαλύτερη επιβάρυνση μέσω των λογαριασμών ρεύματος
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι σημαντικό μέρος των ενισχύσεων προς τα ορυκτά καύσιμα χρηματοδοτείται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας. Ο μηχανισμός Conta de Consumo de Combustíveis (CCC), που καλύπτει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής σε απομονωμένα συστήματα όπου χρησιμοποιούνται ορυκτά καύσιμα, έφτασε τα 14,11 δισ. ρεάλ το 2025, σημειώνοντας αύξηση 26,62%.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος των σχετικών χρεώσεων που συνδέονται με τις τιμολογιακές σημαίες, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 103,72%, από 3,82 δισ. σε 7,78 δισ. ρεάλ. Η εξέλιξη συνδέεται με τη μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή και την αυξημένη λειτουργία των θερμικών μονάδων.
Μαζί με τις ενισχύσεις προς τον λιθάνθρακα, οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί αντιστοιχούσαν σε 23,11 δισ. ρεάλ. Το Inesc επισημαίνει ότι η χρηματοδότησή τους μέσω των τιμολογίων μεταφέρει το κόστος στους καταναλωτές, με δυσανάλογες επιπτώσεις για τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος.
Η αποκεντρωμένη παραγωγή οδηγεί την αύξηση των ΑΠΕ
Στην πλευρά των ανανεώσιμων πηγών, οι επιδοτήσεις έφτασαν τα 23,04 δισ. ρεάλ, από 19,06 δισ. το 2024. Καθοριστική ήταν η συμβολή της αποκεντρωμένης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία απορρόφησε 14,71 δισ. ρεάλ, αντιπροσωπεύοντας το 63,9% των συνολικών ενισχύσεων προς τις ΑΠΕ. Επιπλέον, το πρόγραμμα Proinfa για την προώθηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας έλαβε 6,16 δισ. ρεάλ.
Ωστόσο, και σε αυτή την περίπτωση, το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης προέρχεται από χρεώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, το 95,52% των επιδοτήσεων προς τις ΑΠΕ καλύφθηκε μέσω των τιμολογίων, ενώ οι άμεσες δαπάνες από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό αντιστοιχούσαν μόλις στο 0,09%.
Η έκθεση καταγράφει παράλληλα περιορισμό των πόρων για τη στήριξη της οικογενειακής γεωργίας και την έρευνα και ανάπτυξη τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας. Ενδεικτικά, το Πρόγραμμα Ενεργειακής Μετάβασης, που περιλαμβάνεται στο πολυετές σχέδιο της περιόδου 2024-2027, κατέγραψε άμεσες δαπάνες μόλις 6,98 εκατ. ρεάλ το 2025.
Το Inesc ζητά σταδιακή αναθεώρηση των κινήτρων για την παραγωγή ορυκτών καυσίμων, μεταρρύθμιση του μηχανισμού CDE για τη χρηματοδότηση του ενεργειακού τομέα και μεγαλύτερη διαφάνεια ως προς τους δικαιούχους των επιδοτήσεων.
Παράλληλα, τονίζει ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση την αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ. Απαιτείται επίσης δίκαιη κατανομή του κόστους, προστασία των οικονομικά ασθενέστερων νοικοκυριών και ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας στη διαμόρφωση της ενεργειακής πολιτικής.
Πηγή: pv-magazine
