Σε τροχιά έντονης αστάθειας εισέρχεται εκ νέου η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή φέρνουν ένα νέο άλμα τιμών στο προσκήνιο. Το ολλανδικό TTF, σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση των τιμών φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ξεπέρασε την Τρίτη τα 63 ευρώ/MWh, επιβεβαιώνοντας ότι οι αγορές προεξοφλούν παρατεταμένη περίοδο αυξημένου κόστους.
Η άνοδος συνδέεται άμεσα με τη διακοπή παραγωγής στο μεγαλύτερο συγκρότημα εξαγωγής LNG παγκοσμίως στο Κατάρ, γεγονός που πυροδότησε έντονη μεταβλητότητα και αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά. Η αντίδραση ήταν άμεση, με τα προθεσμιακά συμβόλαια να ενσωματώνουν σημαντικό «γεωπολιτικό premium».
Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι σε περίπτωση που τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για έναν μήνα, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 130%. Ένα τέτοιο σενάριο θα επανέφερε την αγορά στις ακραίες συνθήκες του 2022, όταν η διακοπή των ρωσικών ροών οδήγησε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Το Brent σε ανοδική τροχιά
Η ένταση αποτυπώνεται και στην αγορά πετρελαίου. Το Brent προσέγγισε τα 80 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας ημερήσια άνοδο άνω του 9%. Η εξέλιξη αυτή αναζωπυρώνει τους φόβους για αναθέρμανση του πληθωρισμού, σε μια περίοδο που οι ευρωπαϊκές οικονομίες επιχειρούν να σταθεροποιηθούν.
Παρά τη διεθνή κινητικότητα, στελέχη της εγχώριας αγοράς καυσίμων τονίζουν ότι δεν δικαιολογείται άμεση και ισόποση αύξηση στην αντλία. Η λιανική τιμή της βενζίνης δεν μεταβάλλεται αυτόματα με βάση την τιμή του αργού, καθώς μεσολαβεί συγκεκριμένος μηχανισμός κοστολόγησης και χρονική υστέρηση.
Η τιμή εξόδου των ελληνικών διυλιστηρίων βασίζεται στην περιφερειακή τιμή των διυλισμένων προϊόντων στη Μεσόγειο (gasoline CIF Med), όπως αποτιμάται από τον S&P Global Platts, και ενσωματώνεται με καθυστέρηση τριών έως τεσσάρων ημερών. Στην τελική τιμή της αμόλυβδης, περίπου το 35% αντιστοιχεί στη διεθνή τιμή του προϊόντος, ενώ το 65% αφορά φόρους (ΕΦΚ και ΦΠΑ), μεταφορικά και εμπορικά περιθώρια. Συνεπώς, ακόμη και μια αύξηση 8%-9% στο Brent δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη ανατίμηση στο πρατήριο.
Εφόσον η διεθνής πίεση διατηρηθεί, οι πρώτες ουσιαστικές ανατιμήσεις εκτιμάται ότι θα φανούν σταδιακά προς τα τέλη της εβδομάδας. Ήδη πάντως παρατηρούνται επιλεκτικές αυξήσεις, χωρίς να έχουν προηγηθεί νέες παραλαβές σε υψηλότερες τιμές, κίνηση που αποδίδεται από παράγοντες της αγοράς σε προληπτική τιμολόγηση λόγω του κλίματος αβεβαιότητας.
Έκτακτη σύσκεψη στο ΥΠΕΝ – Διαβεβαιώσεις για επάρκεια
Οι εξελίξεις οδήγησαν σε έκτακτη σύσκεψη στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας και εκπροσώπων της αγοράς. Στη συνάντηση συμμετείχαν ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, καθώς και στελέχη της ΡΑΑΕΥ, της Motor Oil και των ΕΛΠΕ.
Στο επίκεντρο τέθηκαν η αποτίμηση της κατάστασης και η ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας. Σύμφωνα με όσα επισημάνθηκαν, δεν υφίσταται ζήτημα επάρκειας, ενώ το διαφοροποιημένο ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας, με αυξημένη συμμετοχή ΑΠΕ και πολλαπλές πηγές προμήθειας φυσικού αερίου, ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι υπάρχει διαρκής επικοινωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους αρμόδιους ευρωπαϊκούς φορείς.
Σε επιφυλακή κυβέρνηση Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων για τις επόμενες μέρες
Στο κυβερνητικό επιτελείο επικρατεί διαρκής εγρήγορση, με τις εξελίξεις να αξιολογούνται σε πραγματικό χρόνο, ενώ σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας βρίσκεται και η Ομάδα Διαχείρισης Κρίσεων. Πρόκειται για τον θεσμοθετημένο μηχανισμό που ενεργοποιείται σε έκτακτες συνθήκες, συντονίζοντας τις αρμόδιες αρχές με στόχο τον περιορισμό των κινδύνων και την άμεση αντιμετώπιση πιθανών επιπτώσεων.
Κατά πληροφορίες, στο τραπέζι εξετάζονται όλα τα πιθανά σενάρια, ώστε να υπάρξει σαφής εικόνα τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας όσο και για το αποτύπωμα στο κόστος της οικονομίας. Κυβερνητικές πηγές εμφανίζονται καθησυχαστικές ως προς την επάρκεια φυσικού αερίου, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα διαθέτει διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο προμηθειών και πολλαπλές οδούς εισαγωγής, στοιχείο που ενισχύει την ανθεκτικότητα του συστήματος.
Η επίδραση στο ρεύμα
Οι διεθνείς πιέσεις έχουν ήδη περάσει και στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η τιμή στη χονδρεμπορική εκτοξεύθηκε μέσα σε μόλις δύο 24ωρα κατά σχεδόν 130%, αγγίζοντας τα 105,79 ευρώ ανά μεγαβατώρα και σηματοδοτώντας απότομη ανατροπή της πρόσφατης αποκλιμάκωσης. Εάν οι τιμές του TTF διατηρηθούν πάνω από τα 60 ευρώ/MWh για παρατεταμένο διάστημα, η επίδραση θα μεταφερθεί ακόμα πιο έντονα στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπου το φυσικό αέριο εξακολουθεί να καθορίζει σε σημαντικό βαθμό το οριακό κόστος παραγωγής.
Σε αυτό το ενδεχόμενο, οι πιέσεις θα αρχίσουν να αποτυπώνονται και στα τιμολόγια ρεύματος, με άμεσο αντίκτυπο σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Προς το παρόν, η αγορά κινείται σε λεπτή ισορροπία μεταξύ πραγματικής προσφοράς και γεωπολιτικού ρίσκου.
Το αν η παρούσα κρίση θα εξελιχθεί σε μια νέα ενεργειακή δοκιμασία για την Ευρώπη ή θα περιοριστεί σε μια περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Μέχρι τότε, το ενεργειακό σύστημα παραμένει σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής.
