Ένα ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο στα τέλη του 2026 θα μπορούσε να εκτοξεύσει στο 25% τις περικοπές ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στη Βραζιλία, έναντι 17% που προβλέπεται στο βασικό σενάριο της Aurora Energy Research.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει έναν νέο κίνδυνο για την ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ στη χώρα, καθώς η αυξημένη παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα ενδέχεται να μην μπορεί να απορροφηθεί από το ηλεκτρικό σύστημα. Σύμφωνα με την ανάλυση της Aurora, οι περικοπές στη φωτοβολταϊκή παραγωγή θα μπορούσαν να φτάσουν έως και το 40%, ενώ για τα χερσαία αιολικά πάρκα θα μπορούσαν να ανέλθουν στο 21%.
Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε μοντελοποίηση σε επίπεδο κόμβων του ηλεκτρικού δικτύου και αφορούν περικοπές που σχετίζονται με περιορισμούς ενεργειακής επάρκειας και αξιοπιστίας του συστήματος.
Περισσότερη ΑΠΕ, λιγότερο νερό
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του σεναρίου είναι ο συνδυασμός αυξημένης παραγωγής από ΑΠΕ με μειωμένη διαθεσιμότητα υδροηλεκτρικής ενέργειας.
Σε περίπτωση ισχυρού Ελ Νίνιο, ο συντελεστής ισχύος των χερσαίων αιολικών πάρκων στη βορειοανατολική Βραζιλία εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 47% σε 52%. Την ίδια στιγμή, οι υδρολογικές εισροές στην περιοχή θα μπορούσαν να υποχωρήσουν από το 53% στο 40% του ιστορικού μέσου όρου.
Έτσι, η υψηλότερη παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά θα συμπέσει με χαμηλότερη διαθεσιμότητα νερού για τα υδροηλεκτρικά έργα. Το αποτέλεσμα θα είναι η αυξημένη πίεση στο ηλεκτρικό σύστημα και, κατά συνέπεια, η ανάγκη για μεγαλύτερες περικοπές παραγωγής από τις ΑΠΕ.
Η Aurora εκτιμά ότι το συνολικό οικονομικό κόστος των περικοπών θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 8 δισ. βραζιλιάνικα ρεάλ το 2026, υπερδιπλάσιο από το ποσό που προβλέπεται στο βασικό σενάριο.
Η εξέλιξη δημιουργεί σημαντικές πιέσεις στις επενδύσεις σε έργα ΑΠΕ, καθώς οι περικοπές μειώνουν τα έσοδα και μπορούν να επηρεάσουν τις ταμειακές ροές και την ικανότητα των έργων να εξυπηρετούν τις δανειακές τους υποχρεώσεις.
«Ένα ισχυρό επεισόδιο Ελ Νίνιο μπορεί να αλλάξει σημαντικά την πορεία των περικοπών στη Βραζιλία. Τα μοντέλα μας δείχνουν ότι οι συνολικές περικοπές στις ανανεώσιμες πηγές μπορεί να φτάσουν το 25% το 2026, πολύ υψηλότερα από τις σημερινές προσδοκίες», δήλωσε ο εκτελεστικός διευθυντής της Aurora Energy Research στη Βραζιλία, Rodrigo Borges.
Ο ρόλος των θερμικών μονάδων
Ο κίνδυνος μπορεί να γίνει ακόμη μεγαλύτερος εάν οι δυσμενείς υδρολογικές συνθήκες οδηγήσουν στην ενεργοποίηση θερμικών μονάδων εκτός της κανονικής σειράς οικονομικής προτεραιότητας.
Η υποχρεωτική λειτουργία των θερμικών σταθμών θα περιορίσει τον διαθέσιμο χώρο για την παραγωγή από ΑΠΕ, αυξάνοντας έτσι τις περικοπές.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υδρολογική κρίση του 2021. Τότε, τα αποθέματα των ταμιευτήρων στη νοτιοανατολική Βραζιλία υποχώρησαν από περίπου 69% σε 29% μέσα σε μόλις πέντε μήνες.
Εκείνη τη χρονιά εγκρίθηκε έκτακτη θερμική παραγωγή 37 TWh, ποσότητα που αντιστοιχούσε στο 32% της συνολικής θερμικής παραγωγής.
Η Aurora εκτιμά ότι ένα ισχυρό Ελ Νίνιο σε συνδυασμό με σοβαρή ξηρασία θα μπορούσε να δημιουργήσει παρόμοιες συνθήκες. Η προσθήκη 3 GW θερμικής παραγωγής εκτός της κανονικής σειράς οικονομικής προτεραιότητας θα μπορούσε να αυξήσει έως και κατά έξι ποσοστιαίες μονάδες τις περικοπές στη φωτοβολταϊκή παραγωγή.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι περικοπές στην παραγωγή των φωτοβολταϊκών θα μπορούσαν να φτάσουν το 47% το 2026.
«Αυτό που καθιστά το 2026 ιδιαίτερα σύνθετο είναι η πιθανή αλληλεπίδραση μεταξύ των κλιματικών συνθηκών και της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος. Το Ελ Νίνιο μειώνει τις υδρολογικές εισροές στη βορειοανατολική Βραζιλία, την ίδια στιγμή που αυξάνει τους συντελεστές ισχύος των ΑΠΕ, ενισχύοντας τις περικοπές», ανέφερε ο Rodrigo Longo, ανώτερος συνεργάτης της Aurora Energy Research.
Η ζήτηση λειτουργεί ως «ανάχωμα»
Η άνοδος των θερμοκρασιών που συνοδεύει το Ελ Νίνιο μπορεί, πάντως, να λειτουργήσει ως ένας μερικός αντισταθμιστικός παράγοντας. Η μεγαλύτερη ανάγκη για κλιματισμό και ψύξη, ιδιαίτερα στη νοτιοανατολική Βραζιλία, αναμένεται να αυξήσει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας.
Η υψηλότερη κατανάλωση θα μπορούσε να απορροφήσει μέρος της πλεονάζουσας παραγωγής από τις ΑΠΕ και να περιορίσει τις περικοπές.
Ωστόσο, η επίδραση αυτή δεν αναμένεται να είναι αρκετή για να ανατρέψει την εικόνα. Ακόμη και με την αυξημένη ζήτηση, οι περικοπές παραμένουν πάνω από τα επίπεδα του βασικού σεναρίου, καθώς η άνοδος της παραγωγικής δυναμικότητας των ΑΠΕ υπερκαλύπτει την πρόσθετη κατανάλωση.
Η εξέλιξη αναδεικνύει, σύμφωνα με την Aurora, τη σημασία του κινδύνου περικοπών για τη χρηματοδότηση και την οικονομική βιωσιμότητα των νέων έργων ΑΠΕ. Επενδυτές, κατασκευαστές και χρηματοπιστωτικοί φορείς καλούνται πλέον να συνυπολογίζουν στις οικονομικές μελέτες τους όχι μόνο το κόστος παραγωγής, αλλά και τον κίνδυνο να μην μπορεί μέρος της παραγόμενης πράσινης ενέργειας να διοχετευθεί στο δίκτυο.
Η κλιματική μεταβλητότητα και ο τρόπος λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος εξελίσσονται έτσι σε κρίσιμους παράγοντες για την επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης. Για τη Βραζιλία, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η αύξηση της παραγωγής από ΑΠΕ, αλλά και η δυνατότητα του δικτύου να αξιοποιεί το σύνολο αυτής της ενέργειας.
