Σε αναζήτηση μεγαλύτερης κλίμακας μέσω συγχωνεύσεων και στρατηγικών συνδυασμών βρίσκονται οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί κατασκευαστές ανεμογεννητριών, καθώς η ταχύτατη διεθνής επέκταση των κινεζικών ομίλων απειλεί να ανατρέψει τις ισορροπίες σε μία από τις τελευταίες βιομηχανίες καθαρής τεχνολογίας στις οποίες η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή παραγωγική βάση.
Σύμφωνα με τους Financial Times, στην ευρωπαϊκή αιολική βιομηχανία έχει ανοίξει πλέον συζήτηση για το κατά πόσο η δημιουργία μεγαλύτερων εταιρικών σχημάτων αποτελεί αναγκαία απάντηση στους κινεζικούς κολοσσούς. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι τέσσερις βασικοί ευρωπαϊκοί κατασκευαστές — Nordex, Vestas, Siemens Gamesa και Enercon — σε μια αγορά που έχει ήδη περάσει από σημαντικό κύμα συγκέντρωσης.
Entrecanales: «Η κλίμακα είναι η ουσία»
Τη συζήτηση τροφοδοτούν οι δηλώσεις του José Manuel Entrecanales, διευθύνοντος συμβούλου της Acciona, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο μέτοχο της Nordex.
Ο Entrecanales εμφανίζεται πεπεισμένος ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξακολουθεί να διαθέτει τις τεχνολογικές και παραγωγικές δυνατότητες για να ανταγωνιστεί την Κίνα, υπογραμμίζει όμως ότι το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι το μέγεθος.
«Η κλίμακα είναι η ουσία», αναφέρει στους FT, εκτιμώντας ότι η ενοποίηση αποτελεί ουσιαστικά τον μοναδικό τρόπο ώστε οι ευρωπαϊκές εταιρείες να καλύψουν τη διαφορά μεγέθους που τις χωρίζει από τους Κινέζους ανταγωνιστές τους.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Nordex ήταν πέρυσι, με βάση την εγκατεστημένη ισχύ των ανεμογεννητριών που πούλησε, ο μεγαλύτερος προμηθευτής στην ευρωπαϊκή αγορά.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι απλώς επιχειρηματικό. Ο Entrecanales θεωρεί ότι πρώτα πρέπει η Ευρώπη να αποφασίσει πολιτικά τι βιομηχανία θέλει να δημιουργήσει και πόση συγκέντρωση είναι διατεθειμένη να επιτρέψει. Μέχρι να ξεκαθαρίσει το πλαίσιο, όπως υποστηρίζει, δεν έχει ιδιαίτερο νόημα να αρχίσουν επίσημες συζητήσεις μεταξύ ανταγωνιστών.
Η Κομισιόν αλλάζει σταδιακά το δόγμα
Η συζήτηση συμπίπτει με τη γενικότερη αναθεώρηση της ευρωπαϊκής πολιτικής ανταγωνισμού.
Η European Commission δημοσίευσε τον Απρίλιο νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις συγχωνεύσεις και εξαγορές, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στα δυνητικά οφέλη που μπορεί να προσφέρει η εταιρική κλίμακα σε όρους επενδύσεων, καινοτομίας και ανθεκτικότητας της ενιαίας αγοράς.
Πρόκειται για μία από τις κατευθύνσεις που προέκυψαν μετά την έκθεση του Mario Draghi για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον στις Βρυξέλλες είναι εάν οι κανόνες ανταγωνισμού, οι οποίοι σχεδιάστηκαν πρωτίστως για να αποτρέπουν υπερβολικά ισχυρές επιχειρήσεις μέσα στην ευρωπαϊκή αγορά, μπορούν να λειτουργήσουν σε έναν κόσμο όπου οι ευρωπαϊκές εταιρείες ανταγωνίζονται κινεζικούς ομίλους τεράστιας κλίμακας.
Όπως σημειώνει Ευρωπαίος αξιωματούχος στους FT, οι εταιρείες του κλάδου είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν τις νέες κατευθυντήριες γραμμές για να προωθήσουν σχέδια συγκέντρωσης. Το εάν θα καταφέρουν να πάρουν το πράσινο φως παραμένει ανοικτό.
Το εφιαλτικό προηγούμενο των φωτοβολταϊκών
Πίσω από τη συζήτηση υπάρχει ένας πολύ συγκεκριμένος φόβος: να επαναληφθεί στις ανεμογεννήτριες ό,τι συνέβη στα φωτοβολταϊκά.
Η Ευρώπη διέθετε κάποτε ισχυρή βιομηχανία παραγωγής φωτοβολταϊκών πάνελ, η οποία σε μεγάλο βαθμό εξαφανίστηκε κάτω από την πίεση της κινεζικής παραγωγής και των πολύ χαμηλότερων τιμών.
Σήμερα η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές κινεζικού εξοπλισμού στα φωτοβολταϊκά, ενώ η Κίνα κυριαρχεί επίσης στην παραγωγή μπαταριών.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θέλουν να αποφύγουν ένα αντίστοιχο αποτέλεσμα στην αιολική ενέργεια, έναν κλάδο στον οποίο η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξακολουθεί να κατέχει περίπου 94,5% της εγχώριας αγοράς.
120 GW η Κίνα, λιγότερα από 20 GW η Ευρώπη
Η διαφορά κλίμακας, ωστόσο, είναι ήδη τεράστια.
Οι κινεζικές εταιρείες, μεταξύ των οποίων Goldwind, Envision, Windey και Ming Yang, ελέγχουν 99,96% της κινεζικής αγοράς.
Μόνο πέρυσι εγκατέστησαν περίπου 120 GW νέας αιολικής ισχύος, περισσότερο από το 70% των νέων εγκαταστάσεων παγκοσμίως.
Στην Ευρώπη, αντίθετα, εγκαταστάθηκαν λιγότερα από 20 GW.
Η σύγκριση των δύο μεγαλύτερων εταιρειών αποτυπώνει ακόμη καλύτερα τη διαφορά: η Goldwind εγκατέστησε περίπου 30 GW μέσα σε έναν χρόνο, έναντι 14,5 GW της Vestas.
Δηλαδή ο μεγαλύτερος κινεζικός κατασκευαστής εγκατέστησε μόνος του περισσότερο από διπλάσια ισχύ από τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό ανταγωνιστή του.
Κινεζικές ανεμογεννήτριες έως 40% φθηνότερες
Το πλεονέκτημα κλίμακας μετατρέπεται απευθείας σε πλεονέκτημα κόστους.
Σύμφωνα με τον Andrea Scassola της Rystad Energy, στις διεθνείς αγορές όπου Ευρωπαίοι και Κινέζοι κατασκευαστές ανταγωνίζονται άμεσα, οι κινεζικές χερσαίες ανεμογεννήτριες εμφανίζονται 20%-40% φθηνότερες.
Και αυτό αρχίζει να αποτυπώνεται στις παγκόσμιες κατατάξεις.
Η Vestas παραμένει ο μεγαλύτερος κατασκευαστής ανεμογεννητριών στον κόσμο με βάση τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ. Όμως, σύμφωνα με το Global Wind Energy Council, για πρώτη φορά πέρυσι οι πέντε μεγαλύτεροι κατασκευαστές παγκοσμίως με βάση τη νέα ετήσια εγκατεστημένη ισχύ ήταν όλοι κινεζικοί όμιλοι.
Το σημαντικότερο είναι ότι η κινεζική επέλαση δεν περιορίζεται πλέον στην τεράστια εγχώρια αγορά.
Οι εταιρείες της χώρας κερδίζουν έδαφος στη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή, ενώ ταυτόχρονα επιχειρούν να αυξήσουν την παρουσία τους στην ίδια την Ευρώπη.
Η Wood Mackenzie εκτιμά ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία οι Κινέζοι κατασκευαστές θα κατακτήσουν περίπου 27% των νέων εγκαταστάσεων χερσαίας αιολικής ενέργειας εκτός Κίνας.
Το δίλημμα Vestas–Nordex και Siemens Gamesa–Nordex
Εδώ αρχίζουν τα πραγματικά σενάρια συγχωνεύσεων.
Ο William Mackie της Kepler Cheuvreux εκτιμά ότι μια ενδεχόμενη ένωση Vestas και Nordex θα μπορούσε να αντιμετωπίσει σοβαρές αντιρρήσεις από τις ευρωπαϊκές αρχές ανταγωνισμού, καθώς το νέο σχήμα θα αποκτούσε πολύ μεγάλη συγκέντρωση στην αγορά.
Αντίθετα, θεωρεί περισσότερο πιθανό από κανονιστική άποψη ένα σχήμα Siemens Gamesa–Nordex.
Τα οικονομικά επιχειρήματα μιας τέτοιας συγκέντρωσης είναι σημαντικά: μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη στις προμήθειες, κοινές πλατφόρμες ανεμογεννητριών, περιορισμός του αριθμού διαφορετικών μοντέλων, καλύτερη αξιοποίηση των εργοστασίων και αποτελεσματικότερη οργάνωση της συντήρησης.
Υπάρχει επίσης το κρίσιμο θέμα της έρευνας και ανάπτυξης. Οι μεγαλύτερες ανεμογεννήτριες απαιτούν ολοένα περισσότερα κεφάλαια για σχεδιασμό, δοκιμές, πιστοποιήσεις και βιομηχανική παραγωγή. Ένας μεγαλύτερος όμιλος μπορεί να μοιράσει αυτά τα κόστη σε πολύ περισσότερες μονάδες.
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν θέλουν νέο πόλεμο τιμών
Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη επειδή οι ευρωπαϊκές εταιρείες μόλις έχουν αρχίσει να ξεπερνούν την κρίση του 2022.
Τότε οι κατασκευαστές ανεμογεννητριών υπέστησαν μεγάλες ζημιές, καθώς βρέθηκαν ανάμεσα στην εκτίναξη του κόστους πρώτων υλών και εφοδιαστικής και στην πίεση των developers για χαμηλές τιμές εξοπλισμού ώστε να μπορούν να κερδίζουν κρατικούς διαγωνισμούς.
Η κατάσταση έχει πλέον βελτιωθεί αισθητά. Οι μετοχές της Vestas και της Nordex έχουν ενισχυθεί περίπου 40% και 90% αντίστοιχα μέσα σε έναν χρόνο.
Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί οι ευρωπαϊκές εταιρείες εμφανίζονται απρόθυμες να μπουν σε έναν νέο πόλεμο τιμών με τους Κινέζους. Με κόστος κινεζικού εξοπλισμού έως και 40% χαμηλότερο, μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να εξανεμίσει γρήγορα την ανάκαμψη της κερδοφορίας τους.
«Είμαι έτοιμος να χορέψω, αλλά πρέπει να αλλάξει η μουσική»
Ενδεικτική του κλίματος είναι η θέση του Henrik Andersen, διευθύνοντος συμβούλου της Vestas.
Έχει δηλώσει στους FT ότι υποστηρίζει «ολόψυχα» την ιδέα της δημιουργίας ευρωπαϊκών βιομηχανικών πρωταθλητών, προειδοποιώντας όμως ότι με τους σημερινούς κανόνες ανταγωνισμού μία μεγάλη συγχώνευση μπορεί να αποδειχθεί αδύνατη.
Για να γίνει πραγματικότητα το όραμα ενός παγκόσμιου ευρωπαϊκού πρωταθλητή, υποστήριξε, πιθανότατα θα απαιτηθεί εξαίρεση από τους υφιστάμενους κανόνες ή νέα νομοθεσία.
Και το περιέγραψε χαρακτηριστικά απευθυνόμενος εμμέσως στον Entrecanales: εάν τον καλέσει να «χορέψουν», είναι πρόθυμος — αρκεί να αλλάξει πρώτα η μουσική.
Το μεγάλο στοίχημα για την Ευρώπη
Η συζήτηση για τις συγχωνεύσεις στις ανεμογεννήτριες ξεπερνά συνεπώς τα όρια ενός ακόμη επιχειρηματικού deal. Αγγίζει τον πυρήνα του νέου ευρωπαϊκού βιομηχανικού δόγματος.
Η ΕΕ καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο κινδύνους: από τη μία, να επιτρέψει τη δημιουργία πολύ μεγαλύτερων ευρωπαϊκών ομίλων, περιορίζοντας ενδεχομένως τον ανταγωνισμό μέσα στην ενιαία αγορά· από την άλλη, να διατηρήσει αυστηρούς κανόνες συγκέντρωσης και να διακινδυνεύσει να δει τους ευρωπαϊκούς κατασκευαστές να χάνουν σταδιακά τη διεθνή αγορά από τους κινεζικούς ομίλους.
Και υπάρχει ήδη αντίλογος. Ο Simone Tagliapietra του Bruegel προειδοποιεί ότι το μέγεθος δεν πρέπει να συγχέεται με την ανταγωνιστικότητα: οι συγχωνεύσεις από μόνες τους δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την καινοτομία, την παραγωγικότητα και μια πραγματικά ενιαία ευρωπαϊκή αγορά.
Για την αιολική βιομηχανία, όμως, ο χρόνος πιέζει. Η Κίνα έχει ήδη την κλίμακα, το κόστος και την εγχώρια αγορά. Η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει την τεχνολογία και ισχυρούς κατασκευαστές. Το ερώτημα είναι εάν θα τους επιτρέψει να αποκτήσουν και το μέγεθος πριν επαναληφθεί το προηγούμενο των φωτοβολταϊκών.
