Με την υποχρεωτική αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στις νέες μονάδες αφαλάτωσης, η Περιφέρεια Κρήτης επιχειρεί να συνδέσει την αντιμετώπιση της λειψυδρίας με την ενεργειακή μετάβαση, ενεργοποιώντας νέα πρόσκληση συνολικού προϋπολογισμού 15,85 εκατ. ευρώ για έργα ύδρευσης μέσω του Προγράμματος «Κρήτη 2021-2027».
Η πρόσκληση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της διαχείρισης των υδάτινων πόρων του νησιού, καθώς πέρα από την ενίσχυση των υποδομών, ενσωματώνει ως βασική προϋπόθεση την αξιοποίηση «πράσινης» ενέργειας στις νέες εγκαταστάσεις αφαλάτωσης. Η επιλογή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Κρήτη, όπου οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η αυξανόμενη ζήτηση νερού από τον τουρισμό και η πίεση στους διαθέσιμους υδάτινους πόρους καθιστούν αναγκαίες λύσεις με χαμηλό ενεργειακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Σύμφωνα με την πρόσκληση, οι νέες μονάδες αφαλάτωσης θαλασσινού ή υφάλμυρου νερού που θα χρηματοδοτηθούν θα πρέπει να λειτουργούν αποκλειστικά με χρήση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Παράλληλα, η επιλογή τους θα βασίζεται σε ολοκληρωμένη μελέτη σκοπιμότητας, μέσω της οποίας θα αξιολογούνται εναλλακτικές λύσεις με περιβαλλοντικά, ενεργειακά και οικονομοτεχνικά κριτήρια, ώστε να επιλέγεται η βέλτιστη λύση για κάθε περιοχή.
Η πρόσκληση απευθύνεται σε Δήμους, Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), την Περιφέρεια Κρήτης και άλλους αρμόδιους φορείς, οι οποίοι καλούνται να καταθέσουν προτάσεις για έργα που θα ενισχύσουν την ασφάλεια υδροδότησης και την ανθεκτικότητα των δικτύων.
Μεταξύ των επιλέξιμων παρεμβάσεων περιλαμβάνονται η αντικατάσταση και ο εκσυγχρονισμός δικτύων ύδρευσης, έργα περιορισμού των διαρροών, η εγκατάσταση συστημάτων τηλεελέγχου και τηλεχειρισμού, ψηφιακά συστήματα παρακολούθησης της ποιότητας του πόσιμου νερού, καθώς και έργα αφαλάτωσης για περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα λειψυδρίας.
Η δράση εντάσσεται στον ειδικό στόχο «Βιώσιμα Ύδατα» του Προγράμματος «Κρήτη 2021-2027» και θέτει συγκεκριμένους δείκτες αποτελέσματος, όπως η κατασκευή ή αναβάθμιση 210 χιλιομέτρων δικτύων ύδρευσης και η εξυπηρέτηση 317.084 πολιτών μέσω βελτιωμένων δημόσιων δικτύων ύδρευσης.
Οι προτάσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά από τις 27 Ιουλίου έως τις 15 Οκτωβρίου 2026, με ελάχιστο προϋπολογισμό έργου τις 200.000 ευρώ, ενώ όλες οι παρεμβάσεις θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030.
Το ενεργειακό κόστος καθορίζει τη βιωσιμότητα των μονάδων
Η νέα πρόσκληση αναδεικνύει τη στρατηγική επιλογή της Περιφέρειας Κρήτης να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της λειψυδρίας όχι μόνο με νέες υποδομές, αλλά μέσα από ένα μοντέλο που συνδυάζει την εξοικονόμηση νερού, τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των δικτύων και την αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.
Η επιλογή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί τη σημαντικότερη λειτουργική δαπάνη μιας μονάδας αφαλάτωσης. Οι σύγχρονες μονάδες αντίστροφης όσμωσης καταναλώνουν περίπου 2,5 έως 4 κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας για κάθε κυβικό μέτρο παραγόμενου νερού, ενώ το κόστος παραγωγής πόσιμου νερού από θαλασσινό νερό κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 0,5 και 3 ευρώ ανά κυβικό μέτρο, ανάλογα με το μέγεθος της εγκατάστασης, την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας και τις τοπικές συνθήκες. Στις μονάδες που αξιοποιούν υφάλμυρο νερό, το αντίστοιχο κόστος είναι αισθητά χαμηλότερο και μπορεί να διαμορφωθεί ακόμη και κάτω από τα 0,40 ευρώ ανά κυβικό μέτρο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η υποχρεωτική λειτουργία των νέων μονάδων αφαλάτωσης με χρήση ΑΠΕ μπορεί να περιορίσει σημαντικά το λειτουργικό κόστος, να μειώσει την εξάρτηση από τις διακυμάνσεις των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και να καταστήσει τις επενδύσεις περισσότερο βιώσιμες σε βάθος χρόνου. Για μια νησιωτική περιφέρεια όπως η Κρήτη, όπου η κλιματική αλλαγή και η αυξανόμενη ζήτηση νερού από τον τουρισμό εντείνουν τις πιέσεις στους υδάτινους πόρους, η σύνδεση της αφαλάτωσης με την καθαρή ενέργεια αποτελεί μια στρατηγική επιλογή που ενισχύει τόσο την ενεργειακή όσο και την υδατική ασφάλεια του νησιού.
