Σύλλογος ΕΠΑΦΗ για τα μέτρα του ΥΠΕΝ: Σωστό το πρώτο βήμα, ο αρμαγεδδώνας όμως είναι οι περικοπές, οι αρνητικές τιμές και τα κόκκινα δάνεια

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ανακοίνωσε στις 5 Ιουνίου 2026 μια νέα ρύθμιση για τους παραγωγούς ΑΠΕ που λειτουργούν με Σύμβαση Λειτουργικής Ενίσχυσης. Σύμφωνα με αυτήν, οι παραγωγοί θα συνεχίζουν να λαμβάνουν την ενίσχυσή τους ακόμη και τις ώρες που η τιμή του ρεύματος στη χονδρική αγορά πέφτει στο μηδέν, ενώ θα τη χάνουν μόνο όταν οι τιμές γίνονται αρνητικές για περισσότερες από δύο συνεχόμενες ώρες. Το μέτρο, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, θα ισχύσει αναδρομικά από την 1η Ιουνίου 2026.

Ως ΕΠΑΦΗ το καλωσορίζουμε, γιατί είναι ένα πραγματικό και θετικό βήμα που αποκαθιστά ένα μέρος από το εισόδημα το οποίο μέχρι σήμερα χανόταν ολόκληρο. Οφείλουμε όμως να μιλήσουμε καθαρά, γιατί το μέτρο λύνει το μικρότερο από τα προβλήματα του κλάδου και αφήνει σχεδόν ανέγγιχτα τα δύο μεγαλύτερα. Τα έσοδα ενός φωτοβολταϊκού πάρκου πιέζονται σήμερα από τρεις διαφορετικές αιτίες, που δεν είναι το ίδιο πράγμα και δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο.

Μηδενικές τιμές: αυτό λύνεται και σωστά

Όταν παράγεται πολλή ηλιακή ενέργεια ταυτόχρονα, συνήθως το μεσημέρι, η τιμή στη χονδρική μπορεί να μηδενιστεί και το πάρκο να μην εισπράξει τίποτα για την ενέργειά του. Το 2025 οι μηδενικές ώρες ήταν 208 και το πρώτο πεντάμηνο του 2026 έφτασαν τις 199. Ώρες που μέχρι σήμερα έμεναν απλήρωτες πλέον αποζημιώνονται, και το όφελος είναι ουσιαστικό, ειδικά για τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς, τις ενεργειακές κοινότητες και τους αγρότες.

Ένα σημείο όμως πρέπει να διορθωθεί από τώρα. Το μέτρο ξεκινά την 1η Ιουνίου 2026, τη στιγμή που μόνο το πρώτο πεντάμηνο του 2026 καταγράφηκαν 199 μηδενικές ώρες οι οποίες προκάλεσαν ακριβώς την ίδια ζημία. Η παραδοχή ότι οι ώρες αυτές πρέπει να πληρώνονται δεν γεννήθηκε την 1η Ιουνίου, αφού ίσχυε εξίσου και τον Ιανουάριο αλλά και πιο πριν, και δεν υπάρχει καμία λογική να αποζημιώνεται μια μηδενική ώρα του Ιουνίου αλλά όχι μια ταυτόσημη του Μαρτίου του ίδιου έτους. Για τον λόγο αυτό η ΕΠΑΦΗ ζητά η αποζημίωση των μηδενικών να ισχύσει αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2026. Από τη στιγμή που ο νόμος θα έχει αναδρομικότητα, και πολύ σωστά θα την έχει, πρέπει να γίνει και δίκαια. Τις ώρες εκείνες οι ΦΟΣΕ συχνά περιόρισαν την παραγωγή των πάρκων, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, και αν η αποζημίωση υπολογιστεί πάνω στη μετρημένη παραγωγή θα αδικηθούν όσα πάρκα περικόπηκαν. Δίκαιη και διαθέσιμη βάση είναι τα πραγματικά στοιχεία ανά περιοχή, από όμοιους σταθμούς που συνέχισαν να παράγουν την ίδια ώρα, στοιχεία που οφείλουν να δώσουν οι ΦΟΣΕ και οι Διαχειριστές, ώστε να μην προκύψει μια αποζημίωση πολλών ταχυτήτων.

Αρνητικές τιμές: μένουν σε πολύ μεγάλο βαθμό ακάλυπτες

Σε ώρες ακόμη μεγαλύτερου πλεονάσματος η τιμή γίνεται αρνητική και στην πράξη ο παραγωγός θα έπρεπε να πληρώσει για να συνεχίσει να παράγει. Το 2025 οι αρνητικές ώρες ήταν 115 και το πρώτο πεντάμηνο του 2026 έφτασαν τις 242, δηλαδή περισσότερες από τις μηδενικές. Το νέο μέτρο προστατεύει μόνο τα σύντομα επεισόδια, καθώς όταν οι αρνητικές τιμές κρατούν περισσότερες από δύο συνεχόμενες ώρες η ενίσχυση χάνεται ολόκληρη.

Και αυτό δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας. Στην περίοδο Ιανουαρίου 2025 έως Μαΐου 2026 καταγράφηκαν 80 αρνητικά επεισόδια. Ως παράδειγμα, αν ο νέος κανόνας εφαρμοζόταν σε αυτά, μόνο τα 27 που ήταν διάρκειας έως δύο ωρών θα καλύπτονταν, ενώ τα υπόλοιπα 53 που ξεπερνούσαν τις δύο ώρες θα έχαναν την ενίσχυση. Σε ώρες η εικόνα είναι ακόμη πιο καθαρή, καθώς από τις 357 συνολικά αρνητικές ώρες μόνο οι 39 θα πληρώνονταν, ενώ οι υπόλοιπες 318 θα έμεναν εκτός. Χωρίς αποζημίωση των δύο πρώτων ωρών στα μεγάλα επεισόδια, ο κανόνας των δύο ωρών από μόνος του ελάχιστα προσφέρει.

 Εδώ υπάρχει μια αδικία που πρέπει να διορθωθεί. Σήμερα, μόλις ένα αρνητικό επεισόδιο ξεπεράσει τις δύο ώρες, δεν αποζημιώνεται καμία ώρα, ούτε καν οι δύο πρώτες. Η ΕΠΑΦΗ ζητά το αντίθετο, να αποζημιώνονται πάντα οι δύο πρώτες ώρες κάθε αρνητικού επεισοδίου ανεξάρτητα από τη διάρκειά του, και να μένουν εκτός μόνο οι ώρες πέρα από τη δεύτερη. Σε επεισόδιο τριών ωρών να χάνεται μία ώρα, σε επεισόδιο τεσσάρων ωρών να χάνονται δύο, σε επεισόδιο πέντε ωρών να χάνονται τρεις, και ούτω καθεξής. Για να γίνει κατανοητό τι ίσχυε μέχρι σήμερα, αν τρεις συνεχόμενες ώρες ήταν μηδενικές ή αρνητικές δεν αποζημιωνόταν καμία από τις τρεις. Έτσι ακριβώς εφάρμοζαν το μέτρο ο ΔΕΔΔΗΕ, ο ΑΔΜΗΕ και εν συνεχεία ο ΔΑΠΕΕΠ, ενδεχομένως και εσφαλμένα ως προς τις δύο πρώτες ώρες, προφανώς όμως αυτή την ανάγνωση έκαναν από τον νόμο. Η ΕΠΑΦΗ καλεί το Υπουργείο να εξετάσει παρέμβαση ώστε, όπου διαπιστωθεί λανθασμένη εφαρμογή, οι δύο πρώτες ώρες κάθε επεισοδίου να αποζημιωθούν και αναδρομικά για όσα χρόνια γινόταν λάθος εφαρμογή.

Περικοπές: ο επόμενος μεγάλος κίνδυνος

Περικοπή σημαίνει ότι ο διαχειριστής του δικτύου δίνει εντολή στο πάρκο να μειώσει ή να σταματήσει την παραγωγή του όταν το σύστημα δεν μπορεί να απορροφήσει όλη την ενέργεια. Είναι η ταχύτερα αυξανόμενη απειλή για τη βιωσιμότητα του κλάδου, καθώς τα γιγαβάτ νέας ισχύος που συνδέονται, χωρίς αντίστοιχη αποθήκευση και διασυνδέσεις, θα οδηγήσουν σε κατακόρυφη αύξηση των περικοπών. Πρόκειται για περικοπές κατ’ εντολή του διαχειριστή και ακριβώς γι’ αυτό είναι αποζημιώσιμες με βάση το ευρωπαϊκό δίκαιο. Το σημερινό μέτρο δεν τις αγγίζει, και αντί για αποζημίωση προωθείται ένας μηχανισμός αναδιανομής.

Εδώ χρειάζεται προσοχή, γιατί η αναδιανομή δεν είναι αποζημίωση. Ο μηχανισμός αυτός δεν φέρνει νέο χρήμα στον κλάδο. Παίρνει ποσά από κάποιους παραγωγούς και τα δίνει σε άλλους, μια εσωτερική μεταφορά μέσα στον ίδιο τον κλάδο των ΑΠΕ, ενώ το κράτος και ο διαχειριστής δεν αναλαμβάνουν κανένα κόστος. Είναι το αντίθετο από αυτό που ορίζει το ευρωπαϊκό δίκαιο, καθώς το Άρθρο 13(7) του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 προβλέπει ότι ο παραγωγός του οποίου η ενέργεια περικόπτεται δικαιούται πραγματική οικονομική αποζημίωση. Ο μηχανισμός εξαγγέλθηκε ξανά στις 5 Ιουνίου 2026, έχει όμως εξαγγελθεί επανειλημμένα εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο χωρίς να έχει εκδοθεί, ενώ παραμένει αμφίβολο αν είναι καν εφικτό να υπολογιστεί με ακρίβεια ο όγκος των περικοπών ανά σταθμό, έστω σε ένα επίπεδο της τάξης του 95%. Η διαφάνεια για το ποιος περικόπηκε και πόσο είναι αναγκαία και την επικροτούμε, είναι όμως η προϋπόθεση της αποζημίωσης και όχι το υποκατάστατό της.

Τι θα σήμαινε ο νέος νόμος αν ίσχυε για το διάστημα Ιανουαρίου 2025 έως Μαΐου 2026

Για να φανεί το μέγεθος, η ΕΠΑΦΗ έλεγξε όλα τα επίσημα ημερήσια στοιχεία της Αγοράς Επόμενης Ημέρας για όλη αυτή την περίοδο και υπολόγισε τι θα ίσχυε αν ο νέος νόμος εφαρμοζόταν εξαρχής. Με το παλιό καθεστώς έμειναν χωρίς ενίσχυση 732 ώρες. Με τον νέο νόμο οι ακάλυπτες ώρες θα περιορίζονταν σε 318, όλες αρνητικές και σε επεισόδια άνω των δύο ωρών, ενώ αν αποζημιώνονταν και οι δύο πρώτες ώρες κάθε αρνητικού επεισοδίου θα έμεναν 212. Με απλά λόγια, ο νέος νόμος λύνει περίπου τα μισά, εφόσον εφαρμοστεί σωστά και πληρώνονται οι δύο πρώτες ώρες, και το υπόλοιπο είναι αμιγώς οι παρατεταμένες αρνητικές τιμές, που αυξάνονται. Επιπλέον βλέπουμε ότι το 2026 οι αρνητικές ξεπέρασαν ήδη κατά πολύ τις μηδενικές και όσο περνάει ο καιρός αυτό θα γίνεται εντονότερο. Η εικόνα μήνα προς μήνα είναι η ακόλουθη.

Παλαιός νόμος: ώρες σε συνεχόμενο μπλοκ μηδενικών ή αρνητικών τιμών άνω των δύο ωρών, που δεν αποζημιώνονταν. Νέος νόμος: ώρες σε μπλοκ αρνητικών τιμών άνω των δύο ωρών, καθώς οι μηδενικές πλέον αποζημιώνονται. Πηγή: ανάλυση της ΕΠΑΦΗ σε επίσημα δεδομένα της Αγοράς Επόμενης Ημέρας (ΕΧΕ/HEnEx), 516 ημερήσια αρχεία, 12.382 ώρες.

Σε κάθε σκέλος του προβλήματος η Πολιτεία απαντά κατά καιρούς με ρυθμίσεις. Στη μόνη όμως υποχρέωση που ισχύει ήδη και δεν χρειάζεται καμία νέα έγκριση, την αποζημίωση των περικοπών, παραμένει σιωπηλή. Το Άρθρο 13(7) είναι ευρωπαϊκό δίκαιο που εφαρμόζεται ευθέως και δεσμεύει τη χώρα, και δεν απαιτείται έγκριση, παρέκκλιση ή νέα διαπραγμάτευση για να αποζημιωθούν οι παραγωγοί που περικόπτονται. Η ΕΠΑΦΗ θέτει ευθέως το ερώτημα. Γιατί η κυβέρνηση απαντά σε κάθε άλλο σκέλος, αλλά απέναντι στη μόνη υποχρέωση που ήδη την δεσμεύει χωρίς προϋποθέσεις κάνει ότι δεν την κατανοεί;

Οι περικοπές θα είναι ο επόμενος αρμαγεδδώνας για τα φωτοβολταϊκά, και τα μέτρα έπρεπε να έχουν ληφθεί χθες.

Η ΕΠΑΦΗ ζητά συγκεκριμένα:

• Πραγματική αποζημίωση των περικοπών σύμφωνα με το Άρθρο 13(7), και όχι αναδιανομή μεταξύ των ίδιων των παραγωγών.
• Αποζημίωση των δύο πρώτων ωρών κάθε αρνητικού επεισοδίου, όσες κι αν είναι οι συνεχόμενες αρνητικές ώρες, και αναδρομικά όπου το μέτρο εφαρμόστηκε λανθασμένα για μηδενικές και αρνητικές.
• Αναδρομική αποζημίωση των μηδενικών ωρών από την 1η Ιανουαρίου 2026, και όχι μόνο από την 1η Ιουνίου, αφού η ζημία του πρώτου πενταμήνου των 199 ωρών είναι ήδη τεκμηριωμένη και ταυτόσημη.
• Δίκαιη βάση υπολογισμού της αναδρομικής αποζημίωσης, με πραγματικά στοιχεία ανά περιοχή από όμοιους σταθμούς που δεν περικόπηκαν, τα οποία οφείλουν να δώσουν οι ΦΟΣΕ και οι Διαχειριστές.
• Επέκταση της διάρκειας των συμβάσεων λειτουργικής ενίσχυσης, ώστε να αναπληρωθεί το χαμένο εισόδημα, όπως γίνεται και σε άλλες χώρες.
• Χαρακτηρισμός των δανείων των πληττόμενων σταθμών ως δανείων έκτακτης ανάγκης, για διάστημα τουλάχιστον δύο ετών, ώστε να ανακουφιστεί η πίεση στη ρευστότητα.
• Αξιοποίηση των δεδομένων που ήδη συγκεντρώνονται για την αναδιανομή ως βάση της αποζημίωσης.
• Επιτάχυνση των λύσεων που μειώνουν πραγματικά το πλεόνασμα, δηλαδή της αποθήκευσης και των διασυνδέσεων.
• Δημοσιοποίηση, ανά σταθμό, του όγκου των περικοπών και των απωλειών, ώστε το μέγεθος του προβλήματος να είναι διαφανές.

Η ΕΠΑΦΗ καλωσορίζει κάθε θετικό βήμα, και το σημερινό είναι τέτοιο, και δεν διαφωνεί με κανένα μέτρο στήριξης. Η σταθερή της θέση είναι όμως ότι μια πληρωμή για το μικρότερο σκέλος του προβλήματος δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πραγματική, νόμιμη και προνοητική αποζημίωση των περικοπών. Αν αποζημιωθούν οι περικοπές, που είναι και το νόμιμο, ο κλάδος δεν χρειάζεται δανεικά. Δεν ζητάμε προκαταβολή από το μέλλον μας, ζητάμε να μας αποδοθεί αυτό που ήδη δικαιούμαστε, και θα συνεχίσουμε να τεκμηριώνουμε το πρόβλημα με στοιχεία και να διεκδικούμε την εφαρμογή όσων ήδη επιβάλλει το ευρωπαϊκό δίκαιο.

Οι απόψεις του Συλλόγου ΕΠΑΦΗ στάλθηκαν με επιστολή προς το ΥΠΕΝ.

Γιατί η ΕΠΑΦΗ δεν ιδρύθηκε για να καταγγέλλει τα προβλήματα.

 Ιδρύθηκε για να τα λύνει.

Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ (Ένωση Παραγωγών Αποθήκευσης & Φωτοβολταϊκών Ηλεκτροσταθμών)  www.epafi.com.gr