Η εκρηκτική αύξηση της ηλιακής παραγωγής σε Ισπανία και Πορτογαλία οδήγησε σε ιστορικά υψηλά επίπεδα αρνητικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας το πρώτο τρίμηνο, με την τάση να αναμένεται να ενταθεί μέσα στο 2026 καθώς αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς και οι ώρες ηλιοφάνειας.
Σύμφωνα με την τελευταία τριμηνιαία έκθεση για την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από την εταιρεία ανάλυσης Montel, η Ισπανία κατέγραψε 397 ώρες αρνητικών τιμών μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου—σημαντικά περισσότερες από τις 48 ώρες που είχαν καταγραφεί την ίδια περίοδο το 2015 και κοντά στο ετήσιο σύνολο εκείνης της χρονιάς (555 ώρες). Η Πορτογαλία, από την άλλη, έφτασε τις 222 ώρες τιμών κάτω από το μηδέν στο ίδιο διάστημα.
Η αύξηση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά ήταν ο κύριος παράγοντας αυτής της τάσης, ιδιαίτερα κατά τις ώρες αιχμής παραγωγής. Για παράδειγμα, στις 21 Φεβρουαρίου, οι τιμές έπεσαν στα -58,60 €/MWh μεταξύ 12:00 και 12:45 (ώρα Κεντρικής Ευρώπης), όταν η ηλιακή παραγωγή έφτασε τα 15,6 GW έναντι ζήτησης 24,6 GW. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την υπόλοιπη Ευρώπη, όπου καμία χώρα δεν ξεπέρασε τις 53 ώρες αρνητικών τιμών στο τρίμηνο. Η διαφορά αποδίδεται κυρίως στις πιο ήπιες θερμοκρασίες στην Ιβηρική Χερσόνησο, οι οποίες περιόρισαν την αύξηση της ζήτησης σε σύγκριση με άλλες περιοχές, ιδιαίτερα τη Βόρεια Ευρώπη.
Ο Jean-Paul Harreman, διευθυντής της Montel EnAppSys, δήλωσε ότι οι μελλοντικές τάσεις θα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον καιρό, αν και η συνεχιζόμενη αύξηση της ηλιακής ισχύος δείχνει προς νέα ρεκόρ. Παρά τις μικρότερες ώρες ηλιοφάνειας τον χειμώνα, η ηλιακή παραγωγή το πρώτο τρίμηνο ήταν ήδη υψηλή, αντανακλώντας τη ραγδαία αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος. Τα επίπεδα παραγωγής αναμένεται να ξεπεράσουν τα περσινά μέγιστα κατά τους θερινούς μήνες. Συνεπώς, νέα ρεκόρ αρνητικών τιμών το 2026 θεωρούνται πιθανά. Οι μεγαλύτερες ώρες ηλιοφάνειας στο δεύτερο τρίμηνο, σε συνδυασμό με την επιπλέον ηλιακή ισχύ, ενδέχεται να ενισχύσουν περαιτέρω αυτή την τάση.
Σε όλη την Ευρώπη, η συνολική παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές έφτασε τις 384,9 TWh το πρώτο τρίμηνο, με βασικό μοχλό την ηλιακή παραγωγή-ρεκόρ των 52,6 TWh (αύξηση 15% σε ετήσια βάση), καθώς και την ανάκαμψη της αιολικής παραγωγής και την ισχυρή υδροηλεκτρική παραγωγή.
Για το δεύτερο τρίμηνο, η έκθεση προβλέπει παρατεταμένες περιόδους πλεονάσματος ανανεώσιμης ενέργειας, που ενδέχεται να οδηγήσουν σε πιο συχνά επεισόδια αρνητικών τιμών, καθώς και σε περικοπές παραγωγής και προσαρμογές στην πυρηνική παραγωγή κατά τις ώρες αιχμής της ηλιακής ενέργειας και σε περιόδους ισχυρών ανέμων τη νύχτα ή τα Σαββατοκύριακα.
Ταυτόχρονα, αναμένονται υψηλότερες τιμές τις απογευματινές ώρες, όταν η μειωμένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές αυξάνει την εξάρτηση από μονάδες φυσικού αερίου συνδυασμένου κύκλου, οι οποίες παραμένουν εκτεθειμένες στη μεταβλητότητα των τιμών του φυσικού αερίου.
