του Αλέξανδρου Μπαρότσι
Κινητικότητα παντού, από τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και τις επενδύσεις σε μεγάλα φωτοβολταϊκά, μονάδες αποθήκευσης και υδρογόνου, μέχρι τα υπό κατασκευή πλωτά τερματικά LNG και τους αγωγούς φυσικού αερίου, δίνει τον τόνο στον ζωτικής για την ασφάλεια της χώρας στον τομέα της ενέργειας, που αναλαμβάνει ο Θοδωρής Σκυλακάκης.
Καινούργια deals, ξένα funds, φρέσκο χρήμα, δανειακές γραμμές από τις τράπεζες που ξαναζωντανεύουν, τα αντανακλαστικά όλων στην αγορά ενέργειας έχουν πάρει «φωτιά», δημιουργώντας τέτοιας έκτασης επενδυτικές προσδοκίες που όμοιές τους δεν έχουν υπάρξει.
Είμαστε σε θέση να εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία; Η εικόνα στην αγορά και η ύπαρξη μιας ισχυρής κυβέρνησης δείχνουν πως η απάντηση είναι θετική.
Ενα επενδυτικό τσουνάμι φαίνεται ότι είναι καθ’ οδόν και ότι η Ελλάδα θα γίνει hot προορισμός στην ενέργεια, δημιουργώντας χιλιάδες θέσεις εργασίας και προσελκύοντας κεφάλαια άνω των 20 δισ ευρώ ίσως και περισσότερα στην τετραετία.
Εκτός των συνόρων, κινήσεις όπως της ΔΕΗ με την εξαγορά της Enel στην Ρουμανία (1,2 δισ.) και εσχάτως η είσοδος της Mytilineos στην αγορά του Καναδά με την εξαγορά πακέτου φωτοβολταϊκών (1,1 δισ.), φέρνουν την χώρα στο διεθνές προσκήνιο.
Μπαράζ εξαγορών
Εντός συνόρων, κυοφορείται ένα μπαράζ εξαγορών στην πράσινη ενέργεια, όπου δεν υπάρχει ισχυρός παίκτης που να μην έχει ρίξει όλες του τις δυνάμεις στο χτίσιμο ή την απόκτηση χαρτοφυλακίων με αιολικά - φωτοβολταϊκά και την ανάπτυξη τεχνολογιών αποθήκευσης. Εκατοντάδες μεγαβάτ αλλάζουν ή ετοιμάζονται να αλλάξουν χέρια, αναδιαμορφώνοντας συνολικά τον χάρτη της εγχώριας αγοράς, με πρωταγωνιστές εγχώριους ομίλους που επενδύουν δισεκατομμύρια για να ενδυναμώσουν την παρουσία τους στην πράσινη παραγωγή.
Η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, πρωτοπόρος της πράσινης ενέργειας στην Ελλάδα, με επενδυτικό πλάνο 5,5 δισ., καιρό τώρα συζητά την εξαγορά της από το αυστραλιανό fund First Sentier μέσω ενός deal που εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 2,5 δισ. ευρώ.
Ενώ ένα ακόμη αυστραλιανό fund, η Macquarie, με συμμετοχή στο 49% του ΔΕΔΔΗΕ, λέγεται ότι έχει κλείσει πριν από το Πάσχα την εξαγορά του 50% του χαρτοφυλακίου της Enel Green Power. Κοντά σε συμφωνία για ένα πακέτο φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα βρίσκονται επίσης η Helleniq Energy με την Lightsource bp, ενώ δυναμικό αποτύπωμα αποκτά η Motor Oil, μετά την απόκτηση του 75% της εταιρείας συμμετοχών UNAGI.
Πράσινες επενδύσεις 20 δισ.
Και ενώ η αλλαγή χεριών των παραπάνω χαρτοφυλακίων θεωρείται θέμα χρόνου, έκθεση της Grant Thorton προβλέπει ότι οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες που χρειάζεται η Ελλάδα για να επιτευχθούν οι στόχοι του 2030 θα ξεπεράσουν τα 20 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τη μερίδα του λέοντος (24%), δηλαδή τα 5 δισ. θα προέλθουν από τα υπεράκτια αιολικά.
Ένας από τους πρώτους φακέλους που θα περιμένει τον υπ. Ενέργειας στο γραφείο του θα είναι ακριβώς αυτός, δηλαδή το εθνικό σχέδιο της ΕΔΕΥΕΠ με τις προτεινόμενες θαλάσσιες ζώνες για να φιλοξενήσουν υπεράκτια πάρκα. Κατά την έκθεση πάντα του ξένου οίκου, οι μονάδες αποθήκευσης απαιτούν το 15% (3 δισ.) της συνολικής χρηματοδότησης και τα φωτοβολταϊκά πάρκα άλλο ένα 10% (2 δισ. ευρώ), ενώ πρόσθετες επενδύσεις απαιτούνται στα υδροηλεκτρικά, την αντλησιοταμίευση και τους ηλεκτρολύτες για την παραγωγή υδρογόνου.
Ο ρόλος του Ταμείου Ανάκαμψης
Κομβικό όπλο για τη χρηματοδότηση των παραπάνω το Ταμείο Ανάκαμψης. Οι σχεδιαζόμενες επενδύσεις σε μονάδες ΑΠΕ (λαμβάνοντας υπόψη τα τελευταία στοιχεία του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ για τις μονάδες που έχουν αιτηθεί και εξασφαλίσει όρους σύνδεσης) ανέρχονται σε 6 GW για τα φωτοβολταϊκά και 1,7 GW για τα αιολικά έργα.
Στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη πέντε μεγάλες επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ, συνολικού προϋπολογισμού άνω του 1,5 δισ. ευρώ, αυξάνοντας τον ηλεκτρικό χώρο για την είσοδο στο σύστημα περισσότερων ανανεώσιμων. Τον τόνο εδώ δίνουν τα υποβρύχια καλώδια, η κατασκευή της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Αττικής που προχωρά εντατικά και στο χερσαίο τμήμα της, η τέταρτη και τελευταία φάση της ηλεκτρικής διασύνδεσης των Κυκλάδων και φυσικά ο Δυτικός Διάδρομος. Το στοιχειωμένο επί χρόνια έργο της νέας γραμμής μεταφοράς που ενσωμάτωσε για πρώτη φορά την Πελοπόννησο στο σύστημα υπερυψηλής τάσης 400 kV και τέθηκε πρόσφατα σε πλήρη λειτουργία, αναβαθμίζοντας την ενεργειακή ασφάλεια σε ολόκληρη τη νότια Ελλάδα.
Διεθνείς διασυνδέσεις
Στις μεγάλες διεθνείς διασυνδέσεις ξεχωρίζει το καλώδιο Ελλάδας - Αιγύπτου (GREGY), για το οποίο στα τέλη Ιουνίου αναμένεται η απόφαση για την ένταξη του στη λίστα των έργων PCI/PMI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στην άτυπη αξιολόγηση και ενημέρωση των ενδιαφερομένων από την DG Energy που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα, έγινε γνωστό ότι το έργο βρίσκεται κοντά στο στόχο να περάσει την αξιολόγηση. Εθνικής σημασίας project, μήκους 950 χλµ. με δυνατότητα αμφίδρομης μεταφοράς ενέργειας και δυνατότητα μεταφοράς 3.000 µεγαβάτ πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας που θα παράγεται από συνολικά 9,6 GW στην Αίγυπτο, με συνολικό προϋπολογισμό 3,5 δισ. ευρώ.
FSRU, αγωγοί
Στο φυσικό αέριο, κομβική θέση έχουν τα υπό κατασκευή πλωτά τερματικά επαναεριοποίησης του LNG με πιο ώριμο project το έργο της Gastrade στην Αλεξανδρούπολη, το οποίο προβλέπεται ότι θα τεθεί σε λειτουργία περί τα τέλη του 2023. Η πλωτή μονάδα χωρητικότητας 153.500 κ.μ. LNG, θα συνδεθεί με το εθνικό σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου με αγωγό μήκους 28 χλμ., μέσω του οποίου το φυσικό αέριο θα προωθείται στις αγορές της Βουλγαρίας αλλά και της ευρύτερης περιφέρειας, από τη Ρουμανία, τη Σερβία και τη Β. Μακεδονία, μέχρι τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Ακόμη μεγαλύτερη προβλέπεται η χωρητικότητα του δεύτερου FSRU της Gastrade, που ανακοινώθηκε πριν λίγους μήνες, το οποίο θα αναπτυχθεί και αυτό στην θαλάσσια περιοχή ανοικτά της Αλεξανδρούπολης, με ορίζοντα λειτουργίας το 2025. Κάθε ένα από αυτά είναι προυπολογισμού 360-370 εκατ ευρώ.
Το κάδρο συμπληρώνουν τα έργα του ΔΕΣΦΑ με ένα πρόγραμμα 1,2 δισ. ευρώ μικρών και μεγαλύτερων έργων απαραίτητων για να σηκώσει το εθνικό σύστημα τις ποσότητες από τα δρομολογούμενα πλωτά τερματικά.
Κοιτάσματα, offshore αιολικά
Κι όλα αυτά χωρίς να έχει πάρει ακόμη μπροστά το βαρύ πυροβολικό των επενδύσεων, δηλαδή οι έρευνες για κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην στεριά και τις ελληνικές θάλασσες και φυσικά τα πλωτά αιολικά. Στα offshore, οι πρώτες περιοχές φαίνεται ότι θα είναι η Αλεξανδρούπολη, η οποία έχει επιλεγεί να φιλοξενήσει πιλοτικά έργα, συνολικής ισχύος 600 MW και ο όμιλος Κοπελούζου έχει διασφαλίσει από το 2012 άδεια παραγωγής για θαλάσσιο πάρκο ισχύος 216 MW, το οποίο θα προχωρήσει εκτός διαγωνιστικής διαδικασίας.
Όσο για τις έρευνες υδρογονανθράκων, οι επενδυτικές αποφάσεις των πετρελαϊκών που κάνουν έρευνες στα κοιτάσματα φυσικού αερίου της Κρήτης και του Ιονίου, δηλαδή Exxon Mobil, Eneregan, Helleniq Energy, αναμένονται μέσα στο 2024, για την εκτέλεση των δοκιμαστικών γεωτρήσεων. Εντός της επόμενης χρονιάς σχεδιάζει ερευνητική γεώτρηση στα Ιωάννινα και η Energean, εφόσον λάβει την σχετική περιβαλλοντική άδεια.
Την ίδια στιγμή, όμως βρίσκεται σε εξέλιξη ένας αγώνας δρόμου ώστε το πρώτο γεωτρύπανο μετά από πολλές δεκαετίες να επιστρέψει στη χώρα μας στο πρώτο εξάμηνο του 2024. Και ο λόγος γίνεται για το χερσαίο block των Ιωαννίνων, την πλέον ώριμη παραχώρηση που έχει μισθώσει η Energean.
