της Μαρίας Αδαμίδου
Βλαντιμίρ Πούτιν και Ταγίπ Ερντογάν προσπάθησαν να προκαλέσουν αίσθηση ανακοινώνοντας σχέδια για τη δημιουργία ενός ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Θράκη, μέσω του οποίου το ρωσικό φυσικό αέριο θα διοχετεύεται στην Ευρώπη και δη, σε «προνομιακές» τιμές. Στόχος ήταν να ταράξουν τα ήδη φουρτουνιασμένα ευρωπαϊκά νερά, εντείνοντας τις διχαστικές τάσεις στους κόλπους της Ε.Ε και να επαναφέρουν την Τουρκία στο προσκήνιο ως πολύφερνη νύφη για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Γηραιάς Ηπείρου. Αντ’ αυτού, δημιούργησαν μόνο έναν ελαφρύ επικοινωνιακό κυματισμό, κάτι σαν αυτό που συμβαίνει όταν ρίχνεις μια πέτρα στη θάλασσα και αυτή οδεύει κατευθείαν προς το βυθό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τις παλινωδίες και τις έριδές της, δείχνει αποφασισμένη να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο. Και ανάμεσα στις μακροπρόθεσμες λύσεις για το μείζον ενεργειακό πρόβλημα της Ε.Ε., καμία δεν συμπεριλαμβάνει την Άγκυρα σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Αντιθέτως, η πλέον ώριμη ευρωπαϊκή απάντηση τόσο για την προμήθεια φυσικού αερίου όσο και για την πράσινη μετάβασή της σε ΑΠΕ και υδρογόνο, βρίσκεται στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο με αναβάθμιση της Ελλάδας και της Κύπρου και παράκαμψη της Τουρκίας.
Ήδη η λειτουργία του IGB, ο οποίος μπορεί να τροφοδοτηθεί και από τα υπό κατασκευή FSRU με υγροποιημένο φυσικό αέριο, προσφέρει μια ενεργειακή ανάσα για τη Βουλγαρία, με προοπτική να διευρυνθεί το δίκτυο χωρών που εφοδιάζονται, και να συμπεριληφθούν ακόμη και κράτη όπως η Σερβία, παραδοσιακή σύμμαχος της Ρωσίας, που εξέφρασε ανοιχτά σχετικό ενδιαφέρον.
EuroAsia Interconnector
Χθες Κύπρος και Ελλάδα εγκαινίασαν την κατασκευή του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ EuroAsia Interconnector, ποντίζοντας το υποθαλάσσιο καλώδιο που θα διασχίζει τη Μεσόγειο μεταφέροντας έως και 2.000 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας για να συνδέσει δίκτυα από το Ισραήλ και την Κύπρο με την Ελλάδα. Στα σχέδια βρίσκεται και η κατασκευή του αντίστοιχου EuroAfrica, που θα συνδέει και την Αίγυπτο στο δίκτυο αυτό, το οποίο στοχεύει στην τροφοδοσία με ρεύμα που παράγεται πρωτίστως από ΑΠΕ.
Όπως σχολίασε και η Επίτροπος Κάντρι Σίμσον, η συγκεκριμένη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου έχει τη δυνατότητα να προμηθεύσει την Ευρώπη με φυσικό αέριο, είτε μέσω αγωγών, είτε σε υγροποιημένη μορφή, υπενθυμίζοντας τη συμφωνία με το Ισραήλ για την παροχή LNG προς τις ευρωπαϊκές αγορές μέσω Αιγύπτου. Η ιστορική συμφωνία ανάμεσα στο Ισραήλ και τον Λίβανο ανοίγει τον δρόμο για ακόμη μεγαλύτερες διαθέσιμες ποσότητες φυσικού αερίου για την Ε.Ε. και δίνει νέα πνοή στα σχέδια για την ολοκλήρωση του αγωγού EastMed, που θα συνδέει τα κοιτάσματα της περιοχής με ευρωπαϊκό έδαφος.
EastMed
Παρά το αμερικανικό «μπλόκο» στον αγωγό, που είχε κρατήσει την Άγκυρα στο ενεργειακό παιχνίδι, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ, έχουν συμφωνήσει ότι πρόκειται για ένα έργο πολύ σημαντικό, και στη χώρα μας προχωρούν με αμείωτους ρυθμούς οι εργασίες για την υλοποίησή του. Η δυναμικότητα του σχεδιαζόμενου αγωγού, που ανέρχεται σε δισεκατομμύρια κυβικά, μπορεί να προσφέρει στην Ε.Ε την ενεργειακή ασφάλεια που αποζητά. Καθότι, όμως, η κατασκευή του, ακόμη κι αν δεν συναντήσει προσκόμματα, θα διαρκέσει περίπου 4 χρόνια, υπάρχει η ανάγκη για πιο άμεσες λύσεις, οι οποίες και πάλι, εστιάζουν στην ίδια γεωγραφική περιοχή. Ο East Med δεν είναι ο μόνος τρόπος για την αξιοποίηση των πλούσιων κοιτασμάτων που έχουν ανακαλυφθεί στην λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου, τα οποία μπορούν να εξυπηρετήσουν τον στόχο της διαφοροποίησης πηγών που έχει θέσει η Κομισιόν, αλλά και να περιλαμβάνεται φυσικό αέριο «made in Europe». Για παράδειγμα, η αμερικανική Chevron, η οποία διαχειρίζεται το κυπριακό κοίτασμα Αφροδίτη- όπου εντοπίστηκαν 4,5 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου- φέρεται να προσανατολίζεται προς τη μεταφορά του αερίου στα τερματικά υγροποίησης της Αιγύπτου, για να πραγματοποιηθεί η πολύ γρήγορη και άμεση διοχέτευσή του στην αγορά. Η μεταφορά του κυπριακού φυσικού αερίου μπορεί να γίνει μέσω ενός αποκλειστικού αγωγού που θα κατασκευαστεί με αυτόν τον συγκεκριμένο σκοπό, ή μπορεί να υπάρξει συνέργεια μεταξύ των ενεργειακών κολοσσών που διαχειρίζονται τα κοιτάσματα στην ευρύτερη περιοχή και να αξιοποιηθούν ήδη υπάρχοντες αγωγοί, όπως για παράδειγμα αυτός που μεταφέρει το αέριο από το ισραηλινό Λεβιάθαν στους αιγυπτιακούς σταθμούς υγροποίησης. Στο μεταξύ, η ελληνική κυβέρνηση έχει συμφωνήσει ήδη από τον περασμένο χρόνο με την Αίγυπτο για το ενδεχόμενο ενός αγωγού που θα συνδέει τις δύο χώρες, ως φθηνότερη λύση έναντι του EastMed, όπως επίσης και την πιθανότητα δημιουργίας ενός «εικονικού αγωγού» δηλαδή τακτικών δρομολογίων πλοίων LNG από τους σταθμούς υγροποίησης της Αιγύπτου προς τη Ρεβυθούσα και τα FSRU που σχεδιάζονται στην Ελλάδα.
Μέσα σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, απευθυνόμενος στην Ε.Ε., από το βήμα του EastMed Gas Forum, ο Αιγύπτιος υπουργός Πετρελαίου ζήτησε να ανοίξουν τα χρηματοδοτικά εργαλεία από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, για έργα ενεργειακής διασύνδεσης της περιοχής με την Ευρώπη. Οι δύο τράπεζες έχουν «παγώσει» τη χρηματοδότηση έργων φυσικού αερίου, ευθυγραμμιζόμενες με τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την ενεργειακή μετάβαση, ωστόσο οι εξελίξεις οδηγούν στην με κάθε τρόπο αξιοποίηση των ενεργειακών πηγών στη λεκάνη της Μεσογείου, για την αντιμετώπιση της κρίσης, που δεν θα τελειώσει μετά τον χειμώνα. Όπως είπε ο Αιγύπτιος υπουργός, αλλά και άλλοι αναλυτές, η χρηματοδότηση μπορεί να αξιοποιηθεί παράλληλα για τη δημιουργία ενός πράσινου ενεργειακού διαδρόμου μεταξύ ανατολικής Μεσογείου και Ευρώπης, που θα επικεντρώνεται στο υδρογόνο και τις ΑΠΕ.
Το πράσινο υδρογόνο και η ενέργεια από ΑΠΕ που μπορεί να παραχθεί στην ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται στα άμεσα ενδιαφέροντα της Ε.Ε. ,και η σχετική συζήτηση έχει ήδη ξεκινήσει, και με τη συμμετοχή της χώρας μας, με όλους τους εν δυνάμει παίκτες στην περιοχή. Στο κάδρο δεν βρίσκεται πουθενά η Τουρκία.
