Σαφές μήνυμα ότι η Ευρώπη δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει από την απόφαση για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έστειλαν οι χώρες που συμμετείχαν στην 7η Υπουργική Σύνοδο της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC), στη Βαρσοβία. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν η ενίσχυση των εισαγωγών αμερικανικού LNG, η άρση των εμποδίων στη μεταφορά φυσικού αερίου μεταξύ των ευρωπαϊκών αγορών και η ανάγκη να διαμορφωθούν ανταγωνιστικότεροι όροι για την τροφοδοσία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Σύμφωνα με τα όσα μεταφέρουν στο energymag πηγές που συμμετείχαν στη Σύνοδο, στις συζητήσεις που πραγματοποιήθηκαν επιβεβαιώθηκε η κοινή στάση των συμμετεχουσών χωρών απέναντι στο ζήτημα του ρωσικού φυσικού αερίου, με την κατεύθυνση να θεωρείται οριστική και χωρίς περιθώρια αναθεώρησης. Παράλληλα, επιβεβαιώθηκε η πρόθεση περαιτέρω εμβάθυνσης της ενεργειακής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην κάλυψη των αναγκών της ευρωπαϊκής αγοράς μέσω του LNG.
Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις ίδιες πληροφορίες, η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην πολιτική συμφωνία για τη διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις πρακτικές προϋποθέσεις που απαιτούνται ώστε το αμερικανικό φυσικό αέριο να μπορεί να φτάνει χωρίς εμπόδια στις χώρες της περιοχής, με τον Κάθετο Διάδρομο να βρίσκεται στο επίκεντρο του σχεδιασμού.
Στο επίκεντρο ο Κάθετος Διάδρομος και τα σημεία συμφόρησης
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδείχθηκαν στη Βαρσοβία αφορά τις υφιστάμενες δυσκολίες στη διακίνηση φυσικού αερίου μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Η ανάπτυξη νέων διαδρομών και η εξάλειψη των σημείων συμφόρησης στα δίκτυα θεωρούνται αναγκαίες προϋποθέσεις για να μπορέσουν οι αγορές της περιοχής να αξιοποιήσουν πλήρως τις εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού.
Η συζήτηση αφορά ένα ευρύ γεωγραφικό τόξο που εκτείνεται από την Πολωνία, την Τσεχία και τη Σλοβακία έως την Κροατία και τη Σλοβενία, περιλαμβάνοντας παράλληλα τις χώρες της Βαλτικής και τις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Η επιδίωξη είναι να δημιουργηθεί ένα περισσότερο διασυνδεδεμένο σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου, με πολλαπλές διαθέσιμες διαδρομές, ώστε οι ποσότητες LNG που εισέρχονται στην Ευρώπη να μπορούν να κατευθύνονται εκεί όπου υπάρχει ζήτηση, χωρίς να περιορίζονται από τεχνικά ή εμπορικά εμπόδια.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κάθετος Διάδρομος αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα μεταφοράς φυσικού αερίου από τις ελληνικές υποδομές προς τις αγορές της Βαλκανικής και της Κεντρικής Ευρώπης.
Πίεση προς τις Βρυξέλλες για χρηματοδότηση και ανταγωνιστικότερες ταρίφες
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ένα ακόμη ζήτημα στο οποίο υπήρξε σύγκλιση αφορά την ανάγκη να αναζητηθούν νέες δυνατότητες χρηματοδότησης για τις υποδομές φυσικού αερίου.
Οι συμμετέχουσες χώρες εμφανίζονται αποφασισμένες να εντείνουν τις παρεμβάσεις τους προς τις Βρυξέλλες, ζητώντας μεγαλύτερη ευελιξία στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έργων που είναι απαραίτητα για την ενεργειακή ασφάλεια και τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού.
Το θέμα συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα των διαδρομών μεταφοράς, καθώς οι χρεώσεις που επιβάλλονται κατά τη διέλευση του φυσικού αερίου από διαφορετικά εθνικά συστήματα μπορούν να αυξήσουν σημαντικά το τελικό κόστος.
Στόχος είναι να διαμορφωθούν ευνοϊκότερες συνθήκες για τις ταρίφες μεταφοράς, ώστε το φυσικό αέριο που εισέρχεται από εναλλακτικές πύλες, όπως η Ελλάδα, να μπορεί να φτάνει στις αγορές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με ανταγωνιστικούς όρους.
Πιο κοντά οι συμφωνίες για LNG – Ζητούμενο η ευελιξία στα συμβόλαια
Σημαντικό μέρος των επαφών αφορούσε και την εμπορική διάσταση της συνεργασίας με τους προμηθευτές υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Κατά τις πληροφορίες, οι συζητήσεις με την πλευρά των πωλητών LNG βρίσκονται πλέον πιο κοντά στη λήψη αποφάσεων, με το ενδιαφέρον να επικεντρώνεται στους όρους υπό τους οποίους θα μπορούσαν να προχωρήσουν νέες συμφωνίες προμήθειας.
Κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η μεγαλύτερη ευελιξία στις συμβάσεις, ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των ευρωπαϊκών αγορών.
Η ανάγκη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η Ευρώπη επιχειρεί να αντικαταστήσει τις ρωσικές ποσότητες με εναλλακτικές προμήθειες, χωρίς όμως να επιβαρύνει υπέρμετρα το κόστος για τους τελικούς καταναλωτές και τη βιομηχανία.
Η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων LNG, σε συνδυασμό με ανταγωνιστικές χρεώσεις μεταφοράς και πιο ευέλικτους εμπορικούς όρους, αναδεικνύεται έτσι σε βασική προτεραιότητα για το επόμενο διάστημα.
Δύσκολος χειμώνας, αλλά προσδοκίες για ομαλοποίηση της αγοράς
Στη Βαρσοβία εξετάστηκαν επίσης οι προοπτικές της ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου, με τις εκτιμήσεις για τους επόμενους μήνες να παραμένουν συγκρατημένες.
Όπως μεταφέρουν πηγές με γνώση των συζητήσεων, υπάρχει προβληματισμός για την εξέλιξη του φετινού χειμώνα, κυρίως λόγω της κατάστασης των αποθεμάτων φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές αποθήκες.
Η εκτίμηση που διατυπώθηκε είναι ότι οι κυβερνήσεις θα χρειαστεί να παρακολουθούν στενά την αγορά και να βρίσκονται σε ετοιμότητα για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων πιέσεων στην προσφορά και στις τιμές.
Παρά τις βραχυπρόθεσμες δυσκολίες, πάντως, το μεσοπρόθεσμο κλίμα εμφανίζεται πιο αισιόδοξο. Η προσδοκία είναι ότι η αγορά θα κινηθεί σταδιακά προς την ομαλοποίηση, καθώς θα ενισχύεται η διαθεσιμότητα εναλλακτικών ποσοτήτων φυσικού αερίου και θα βελτιώνονται οι δυνατότητες μεταφοράς τους εντός της Ευρώπης.
Στο τραπέζι και η πυρηνική ενέργεια
Πέρα από το φυσικό αέριο, ιδιαίτερα έντονη ήταν στη φετινή P-TEC και η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια, η οποία απασχόλησε σειρά θεματικών πάνελ και επαφών.
Η πυρηνική τεχνολογία φαίνεται να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη θέση στον ενεργειακό σχεδιασμό των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
H αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας συζητείται πλέον ευρύτερα μεταξύ των χωρών της περιοχής, στο πλαίσιο της αναζήτησης σταθερών πηγών ηλεκτροπαραγωγής και της ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας.
Κατά τις πληροφορίες, στο περιθώριο της Συνόδου υπήρξαν και υπογραφές συμφωνιών ή μνημονίων συνεργασίας, κυρίως γύρω από τον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, χωρίς ωστόσο να έχουν δημοσιοποιηθεί περισσότερες λεπτομέρειες για το περιεχόμενό τους.
Η ελληνική παρουσία και οι επόμενες κινήσεις
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η διμερής συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας, Chris Wright, με την οποία ολοκληρώθηκε η ελληνική παρουσία στη Σύνοδο.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην περαιτέρω αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου, στην προοπτική τροφοδοσίας της Κεντρικής Ευρώπης με αμερικανικό LNG μέσω των ελληνικών υποδομών, αλλά και στην ανάγκη επιτάχυνσης των ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Υπενθυμίζεται ότι στον Κάθετο Διάδρομο συνεργάζονται πλέον εννέα χώρες και έντεκα Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς, ενώ ο πραγματικός όγκος φυσικού αερίου που διέρχεται από τη διαδρομή έχει διπλασιαστεί σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Παράλληλα, στις επαφές του Έλληνα υπουργού με ομολόγους του από χώρες της περιοχής συμφωνήθηκε η προώθηση κοινών πρωτοβουλιών ενόψει του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας του Δεκεμβρίου, με αίτημα μεγαλύτερη ευελιξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρηματοδότηση προσωρινών μέτρων ενεργειακής στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Το βασικό ζητούμενο για την επόμενη περίοδο είναι πλέον η μετατροπή της πολιτικής σύγκλισης σε συγκεκριμένες εμπορικές συμφωνίες και παρεμβάσεις στις υποδομές, ώστε ο Κάθετος Διάδρομος και οι υπόλοιπες διαδρομές της περιοχής να μπορούν να λειτουργήσουν με μεγαλύτερη δυναμικότητα και χαμηλότερο κόστος.