Τη μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία έθεσε ως κεντρικό ενεργειακό στόχο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Η κυβερνητική παρέμβαση κινείται σε δύο επίπεδα. Το πρώτο περιλαμβάνει μία άμεση και οριζόντια ελάφρυνση στους λογαριασμούς των νοικοκυριών μέσω της μείωσης των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας. Το δεύτερο αφορά τη σταδιακή αποκλιμάκωση του συνολικού ενεργειακού κόστους έως το 2029, μέσα από την ενίσχυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και των επενδύσεων εξοικονόμησης.
Παράλληλα, ανακοινώθηκε νέο πρόγραμμα επιδότησης για την εγκατάσταση αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων από 100.000 δικαιούχους, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα νέα σταθερά τιμολόγια της ΔΕΗ.
Στο μισό οι ΥΚΩ από τον Ιανουάριο
Η πρώτη απτή παρέμβαση θα ενεργοποιηθεί την 1η Ιανουαρίου 2027 και προβλέπει τη μείωση κατά 50% των χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για όλες τις οικιακές παροχές.
Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, η χρέωση θα υποχωρήσει από τα 6,9 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα και η ελάφρυνση θα καλύψει περισσότερες από έξι εκατομμύρια παροχές.
Η μείωση αφορά το ρυθμιζόμενο σκέλος του λογαριασμού και όχι την ανταγωνιστική χρέωση της ηλεκτρικής ενέργειας. Επομένως, το τελικό όφελος για κάθε νοικοκυριό θα εξαρτηθεί από την κατανάλωσή του.
Ενδεικτικά, για κατανάλωση 300 κιλοβατωρών τον μήνα, η μείωση των ΥΚΩ αντιστοιχεί περίπου σε 1 ευρώ τον μήνα προ φόρων, ενώ στις 500 κιλοβατώρες το όφελος προσεγγίζει τα 1,73 ευρώ. Πρόκειται συνεπώς για μία μόνιμη αλλά σχετικά περιορισμένη ελάφρυνση, η οποία από μόνη της δεν αρκεί για να οδηγήσει σε θεαματική αποκλιμάκωση του τελικού λογαριασμού.
Η ουσιαστική διαφορά θα πρέπει να προέλθει από τη μείωση του κόστους παραγωγής και της χονδρεμπορικής τιμής, καθώς και από τη συγκράτηση των υπόλοιπων ρυθμιζόμενων χρεώσεων.
Ο στόχος για μείωση 30%
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ως στόχο τη σταδιακή μείωση της τιμής του ρεύματος κατά 30% έως το 2029. Πρόκειται για τη σημαντικότερη ενεργειακή δέσμευση της ομιλίας, η οποία, ωστόσο, αποτελεί στόχο τριετίας και όχι άμεση οριζόντια μείωση κατά 30% στους λογαριασμούς.
Η επίτευξή του προϋποθέτει να μεταφερθεί αποτελεσματικότερα στον καταναλωτή το χαμηλότερο κόστος των ΑΠΕ. Αυτό απαιτεί:
- περισσότερη αποθήκευση ενέργειας, ώστε να περιοριστούν οι περικοπές πράσινης παραγωγής,
- ταχύτερη ανάπτυξη και ψηφιοποίηση των δικτύων,
- ενίσχυση των εγχώριων και διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων,
- μεγαλύτερη διείσδυση σταθερών και μακροχρόνιων συμβολαίων,
- καλύτερη λειτουργία της χονδρεμπορικής και της αγοράς εξισορρόπησης.
Ο πρωθυπουργός ενέταξε, άλλωστε, την ενίσχυση των ΑΠΕ και των ηλεκτρικών διασυνδέσεων στα δέκα μεγάλα «άλματα» του κυβερνητικού σχεδίου έως το 2031.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η αύξηση της φθηνής πράσινης παραγωγής θα αποτυπώνεται σταθερά στη μέση τιμή της αγοράς και, τελικά, στους λογαριασμούς. Μέχρι σήμερα, οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου, οι περιορισμοί των δικτύων και η έλλειψη επαρκούς αποθήκευσης συχνά περιορίζουν το όφελος που θα μπορούσαν να προσφέρουν οι ΑΠΕ.
Το σταθερό τιμολόγιο της ΔΕΗ στα 11,5 λεπτά
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο πρωθυπουργός στο νέο σταθερό τιμολόγιο της ΔΕΗ, το οποίο προσφέρει τιμή 11,5 λεπτών ανά κιλοβατώρα για διάστημα ενός έτους.
Όπως σημείωσε, οι καταναλωτές έχουν τη δυνατότητα να «κλειδώσουν» την τιμή και να προστατευθούν από ενδεχόμενες αναταράξεις στη χονδρεμπορική αγορά. Συνέδεσε, μάλιστα, τη συγκεκριμένη εμπορική πολιτική με την οικονομική εξυγίανση της ΔΕΗ, υποστηρίζοντας ότι η ισχυρότερη θέση της επιχείρησης της επιτρέπει να λειτουργεί ως ανάχωμα στις πιέσεις της αγοράς.
Το τιμολόγιο της ΔΕΗ δεν αποτελεί δημοσιονομική επιδότηση, αλλά εμπορικό προϊόν. Η σημασία του βρίσκεται κυρίως στην προβλεψιμότητα που προσφέρει και στην πίεση που μπορεί να ασκήσει στον ανταγωνισμό για χαμηλότερες και μεγαλύτερης διάρκειας σταθερές χρεώσεις.
Αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες
Το δεύτερο άμεσο μέτρο αφορά τη δημιουργία μεγάλου προγράμματος επιδοτούμενης αγοράς αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων για 100.000 δικαιούχους.
Η παρέμβαση επιχειρεί να μετατοπίσει την πολιτική στήριξης από τις προσωρινές επιδοτήσεις κατανάλωσης σε επενδύσεις που μειώνουν μόνιμα τις ενεργειακές ανάγκες ενός νοικοκυριού.
Οι αντλίες θερμότητας μπορούν να περιορίσουν σημαντικά το κόστος θέρμανσης, ιδιαίτερα σε κατοικίες με καλή ενεργειακή απόδοση. Αντίστοιχα, οι ηλιακοί θερμοσίφωνες μειώνουν την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος για ζεστό νερό, αξιοποιώντας ένα συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, την υψηλή ηλιοφάνεια.
Οι τελικοί όροι, το ύψος της επιδότησης, τα εισοδηματικά κριτήρια και η πιθανή πρόβλεψη αυξημένων ενισχύσεων για ευάλωτα νοικοκυριά αναμένεται να προσδιοριστούν κατά την εξειδίκευση του πακέτου από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Από τις επιδοτήσεις στις μόνιμες παρεμβάσεις
Το ενεργειακό πακέτο της ΔΕΘ σηματοδοτεί μία προσπάθεια μετάβασης από τις έκτακτες επιδοτήσεις λογαριασμών σε παρεμβάσεις μονιμότερου χαρακτήρα: χαμηλότερες ρυθμιζόμενες χρεώσεις, σταθερά τιμολόγια, ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών και επενδύσεις στο ηλεκτρικό σύστημα.
Η κατεύθυνση είναι σαφής, αλλά η πραγματική δοκιμασία βρίσκεται στην επίτευξη του στόχου για μείωση 30%. Η περικοπή των ΥΚΩ προσφέρει περιορισμένο άμεσο όφελος, ενώ το πρόγραμμα εξοικονόμησης αφορά συγκεκριμένο αριθμό δικαιούχων. Για να γίνει αισθητή η αλλαγή στο σύνολο των καταναλωτών, θα πρέπει η πτώση της χονδρικής τιμής να είναι διατηρήσιμη και να περνά γρήγορα στη λιανική.
Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση έβαλε τον πήχη. Το ζητούμενο πλέον είναι να αποδείξει ότι η πράσινη μετάβαση μπορεί να μετατραπεί από επενδυτική ιστορία σε πραγματικά φθηνότερο ρεύμα για τον καταναλωτή. Οι λεπτομέρειες που θα παρουσιαστούν από το υπουργείο Ενέργειας θα δείξουν εάν το 30% αποτελεί μετρήσιμο σχέδιο με συγκεκριμένα εργαλεία ή έναν φιλόδοξο πολιτικό στόχο για το 2029.
