Στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίασης του Υπουργικού Συμβουλίου βρίσκονται μια σειρά από κρίσιμες πρωτοβουλίες του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς στην ατζέντα περιλαμβάνονται θεσμικές παρεμβάσεις που εκτείνονται από την πυρηνική ενέργεια και τη διαχείριση των υδάτων έως τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Το πρώτο ουσιαστικό θεσμικό βήμα για την οργανωμένη διερεύνηση της προοπτικής ανάπτυξης της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα πραγματοποιείται σήμερα, καθώς ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος εισηγούνται τη σύσταση, συγκρότηση και λειτουργία Κυβερνητικής Επιτροπής για την Πυρηνική Ενέργεια. Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί την πρόθεση της κυβέρνησης να δημιουργήσει έναν μόνιμο θεσμικό μηχανισμό που θα παρακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις, θα αξιολογεί τις νέες τεχνολογίες και θα προετοιμάζει τα επόμενα βήματα, χωρίς ωστόσο να συνιστά απόφαση για την κατασκευή πυρηνικών μονάδων.
Το νερό
Στην ίδια συνεδρίαση, εν μέσω έντονων πολιτικών αντιδράσεων για τα θέματα ενοποίησης των ΔΕΥΑ, εισάγεται προς έγκριση και η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα. Ειδικά έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ για τη διαχείριση των υδάτων, το οποίο προβλέπει την αναδιάρθρωση του χάρτη των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) μέσω συγχωνεύσεων. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), με ομόφωνη απόφασή της, ζητά την απόσυρση του νομοσχεδίου, ενώ ο πρόεδρός της, Λάζαρος Κυρίζογλου, έκανε λόγο για «βουλιμία» μιας αναγκαστικής επέκτασης των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος της ΕΔΕΥΑ και δήμαρχος Ρεθύμνου, Γιώργος Μαρινάκης, ο οποίος υποστήριξε ότι το σχέδιο νόμου προβλέπει υποχρεωτικές συγχωνεύσεις, παρά το γεγονός ότι το υπό διαμόρφωση πλαίσιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης προέβλεπε αντίστοιχες διαδικασίες μόνο σε εθελοντική βάση. Παράλληλα, η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί, εμμέσως, να ανοίξει τον δρόμο για ιδιωτικοποίηση του πόσιμου και αρδευτικού νερού.
Το ρεύμα
Ιδιαίτερο βάρος έχει και η παρουσίαση του νομοσχεδίου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711, η οποία αναμορφώνει τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Μεταξύ των βασικών προβλέψεων περιλαμβάνεται η εισαγωγή των «συμφωνιών ευέλικτης σύνδεσης» για περιοχές όπου το ηλεκτρικό δίκτυο εμφανίζει περιορισμένη δυναμικότητα. Το νέο πλαίσιο επιτρέπει τη σύνδεση νέων έργων με προκαθορισμένους όρους ως προς τη μέγιστη έγχυση και απορρόφηση ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και τα σχετικά τέλη δικτύου, μια καινοτομία που εκτιμάται ότι μπορεί να επιταχύνει την ένταξη νέων επενδύσεων στο σύστημα, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστεί δίκαιη κατανομή του κόστους και των κινδύνων.
Το νομοσχέδιο εισάγει επίσης για πρώτη φορά υποχρεώσεις αντιστάθμισης κινδύνου (hedging) για τους προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίοι θα καλούνται να διαθέτουν στρατηγικές κάλυψης για το σύνολο των ποσοτήτων που αντιστοιχούν στα σταθερά τιμολόγια του πελατολογίου τους. Στόχος είναι να περιοριστεί η μετακύλιση των έντονων διακυμάνσεων της χονδρεμπορικής αγοράς στους καταναλωτές, ακόμη και στις συμβάσεις σταθερής τιμής, φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί το τελευταίο διάστημα. Ωστόσο, η εφαρμογή του μέτρου αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τις ανάγκες ρευστότητας των εταιρειών προμήθειας, γεγονός που ήδη αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού και πολιτικής κριτικής.
Η ενσωμάτωση της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο αποτελεί το πρώτο στάδιο της μεταρρύθμισης, καθώς για την πλήρη εφαρμογή του νέου πλαισίου θα απαιτηθεί εφαρμοστική απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία θα εξειδικεύσει τους κανόνες αντιστάθμισης κινδύνου με βάση τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τα διαθέσιμα χρηματοοικονομικά εργαλεία.
