Στο επίκεντρο των συζητήσεων του Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών βρέθηκε φέτος ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου, ένα έργο που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας και ενεργειακής αβεβαιότητας.
Σε πάνελ, με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων εκπροσώπων από την Ελλάδα και την ΝΑ Ευρώπη, αναδείχθηκαν τόσο τις προοπτικές όσο και τις προκλήσεις που συνοδεύουν την υλοποίηση του έργου.
Η βασική παραδοχή όλων των συμμετεχόντων ήταν ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη. Η Ευρώπη παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από εισαγωγές, ιδιαίτερα στο φυσικό αέριο, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών.
Περιφερειακή συνεργασία και ευρωπαϊκή στήριξη
Η Βουλγαρία, όπως τόνισε η υφυπουργός Ενέργειας Teodora Georgieva, έχει ήδη προχωρήσει σε συγκεκριμένα βήματα για την υλοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία ενός «one-stop shop» για τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Ελλάδα έως την Ουκρανία, μια καινοτόμα πρωτοβουλία που αναμένει την έγκριση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Παράλληλα, η Σόφια ζητά τη δημιουργία ενός ειδικού μηχανισμού στήριξης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν κρίσιμα σημεία συμφόρησης και να καταστεί ο διάδρομος πραγματικά ανταγωνιστικός. Όπως τονίστηκε, χωρίς ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ευελιξία, η περιφερειακή συνεργασία δύσκολα θα αποδώσει στο μέγιστο.
Ανάλογη ήταν και η τοποθέτηση της Ρουμανίας. Ο Cristian Silviu Bușoi, υφυπουργός, Ενέργειας της Ρουμανίας, υπογράμμισε ότι η ενίσχυση των διασυνδέσεων, τόσο στο φυσικό αέριο όσο και στην ηλεκτρική ενέργεια, αποτελεί προϋπόθεση για μια πιο ανθεκτική και ανταγωνιστική Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, έθεσε το τρίπτυχο που πλέον καθορίζει την ενεργειακή πολιτική: απανθρακοποίηση, ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα.
Ο ρόλος της Ελλάδας ως ενεργειακός κόμβος
Η Ελλάδα εμφανίζεται ενισχυμένη στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη. Σύμφωνα με τον Γεώργιο Αλεξόπουλο της HELLENiQ ENERGY, η χώρα διαθέτει ισχυρή διυλιστική βάση και καλύπτει πλήρως τις εγχώριες ανάγκες, ενώ εξάγει σημαντικό μέρος της παραγωγής της.
Ωστόσο, η πραγματική στρατηγική αξία της Ελλάδας εντοπίζεται στον ρόλο της ως πύλη εισόδου ενέργειας προς την Ευρώπη. Οι υποδομές LNG, όπως η Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη, σε συνδυασμό με διασυνδέσεις όπως ο αγωγός IGB, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τη μετατροπή της χώρας σε βασικό κόμβο τροφοδοσίας των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ανάπτυξη νέων πλωτών μονάδων αποθήκευσης και επαναεριοποίησης (FSRU), με τον Κωνσταντίνο Σιφναίο της Gastrade να τονίζει ότι τέτοιες επενδύσεις είναι κρίσιμες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
LNG, επενδύσεις και μακροπρόθεσμη στρατηγική
Το LNG αναδεικνύεται σε βασικό πυλώνα της νέας ενεργειακής πραγματικότητας, με προμήθειες, κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, να καλύπτουν σημαντικό μέρος των αναγκών. Ωστόσο, όπως επισημάνθηκε, απαιτούνται μακροπρόθεσμες συμφωνίες και σταθερό πλαίσιο πολιτικής για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Η ανάγκη για στρατηγικό σχεδιασμό 15–20 ετών είναι πλέον επιτακτική, ιδιαίτερα καθώς η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στις ΑΠΕ. Το φυσικό αέριο, και σε αρκετές περιπτώσεις η πυρηνική ενέργεια, θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.
Προκλήσεις και επόμενα βήματα
Παρά την πρόοδο, η Ευρώπη δεν είναι ακόμη πλήρως προετοιμασμένη για μια νέα ενεργειακή κρίση. Όπως τόνισε η Maria Sferruzza του ΔΕΣΦΑ, απαιτείται πιο ολιστική προσέγγιση και καλύτερος συντονισμός μεταξύ των κρατών-μελών.
Την ίδια στιγμή, η μείωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου και η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αστάθεια εντείνουν την αβεβαιότητα για το άμεσο μέλλον.
Ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου δεν αποτελεί απλώς ένα έργο υποδομής. Είναι ένα στρατηγικό εγχείρημα που μπορεί να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια, να προωθήσει την περιφερειακή συνεργασία και να δημιουργήσει νέες εμπορικές ευκαιρίες. Το αν θα πετύχει, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική βούληση, τη χρηματοδότηση και την ικανότητα της Ευρώπης να κινηθεί με ταχύτητα και ρεαλισμό.
