Την κατασκευή ενός νέου πετρελαιαγωγού που θα συνδέει τα κοιτάσματα της Βασόρας στο Ιράκ με τον τουρκικό ενεργειακό κόμβο στο Τσεϊχάν προτείνει ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, με στόχο τη σταδιακή απεξάρτηση από το ευάλωτο Στενό του Ορμούζ και την ενίσχυση της περιφερειακής ενεργειακής ασφάλειας.
Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στην τουρκική εφημερίδα Hürriyet, ένας αγωγός Βασόρα–Τσεϊχάν θα μπορούσε να αποτελέσει ένα εξαιρετικά σημαντικό και ελκυστικό έργο τόσο για το Ιράκ όσο και για την Τουρκία, αλλά και για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. «Πιστεύω ότι η χρηματοδότηση μπορεί να ξεπεραστεί. Τώρα είναι ακριβώς η κατάλληλη στιγμή», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τον στρατηγικό χαρακτήρα της πρότασης.
Η συζήτηση για εναλλακτικές διαδρομές ενέργειας εντείνεται καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν πεδίο γεωπολιτικής έντασης. Το Ιράν επανέφερε περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα, προκαλώντας αναταράξεις στη ροή εμπορικών και ενεργειακών φορτίων, με δεξαμενόπλοια LNG να αλλάζουν πορεία υπό τον φόβο κλιμάκωσης. Το συγκεκριμένο πέρασμα αποτελεί ζωτικής σημασίας κόμβο για τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά την εξάρτηση από αυτό ιδιαίτερα επισφαλή.
Το Ιράκ εξαρτάται σε συντριπτικό βαθμό από το Ορμούζ για τις εξαγωγές πετρελαίου μέσω της Βασόρας, από όπου προέρχεται περίπου το 90% των συνολικών εξαγωγών της χώρας, με τα αποθέματα να υπολογίζονται σε περίπου 90 δισεκατομμύρια βαρέλια. «Το βάζο έχει ήδη σπάσει μία φορά και είναι πολύ δύσκολο να επιδιορθωθεί», τόνισε ο Μπιρόλ, αναφερόμενος στους κινδύνους της σημερινής εξάρτησης.
Στο πλαίσιο αυτό, ένας νέος αγωγός χαρακτηρίζεται όχι απλώς ως επιλογή, αλλά ως αναγκαιότητα για το Ιράκ, ευκαιρία για την Τουρκία και σημαντικό παράγοντα ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης. Για την υλοποίηση του έργου απαιτείται πολιτική συμφωνία μεταξύ Βαγδάτης και Άγκυρας, την οποία ο επικεφαλής του ΙΕΑ θεωρεί εφικτή, ενώ εκτιμά ότι μπορεί να υπάρξει και ευρωπαϊκή υποστήριξη στη χρηματοδότηση.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, ήδη προωθεί ευρύτερα σχέδια ενεργειακής διασύνδεσης, όπως η επέκταση του αγωγού Τσεϊχάν–Κιρκούκ προς τον νότο και η δημιουργία ενός μεγάλου εμπορικού και ενεργειακού διαδρόμου από το ιρακινό λιμάνι Φάο έως τη Μεσόγειο. Παράλληλα, συμφωνίες με τη Συρία και την Ιορδανία για αναβάθμιση οδικών και σιδηροδρομικών δικτύων στοχεύουν στη δημιουργία ενός συνεχούς άξονα που θα συνδέει τη νότια Ευρώπη με τον Περσικό Κόλπο.
Οι εξελίξεις αυτές εντάσσονται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό σκηνικό αστάθειας, όπου μεγάλα έργα όπως ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC) έχουν ουσιαστικά παγώσει λόγω περιφερειακών συγκρούσεων και επιθέσεων σε κρίσιμες θαλάσσιες οδούς. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Τουρκία αναδεικνύεται σε κομβικό παίκτη, ενώ ο προτεινόμενος αγωγός Βασόρα–Τσεϊχάν προβάλλει ως πιθανός καταλύτης για τον επανασχεδιασμό της ενεργειακής γεωγραφίας της ευρύτερης περιοχής.
