Σε μια περίοδο έντονων πιέσεων για τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους, η νέα έκθεση του BloombergNEF (BNEF) κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Η ανάλυση προειδοποιεί ότι παρεμβάσεις που στοχεύουν στην τεχνητή μείωση των τιμών μέσω της κατάργησης του κόστους άνθρακα —όπως το μοντέλο που προωθεί η Ιταλία— ενδέχεται να προκαλέσουν περισσότερα προβλήματα από όσα υπόσχονται να λύσουν.
Το Παράδοξο των Τιμών: Μεγάλη Πτώση στη Χονδρική, «Ψίχουλα» στη Λιανική
Η θεωρητική εφαρμογή του ιταλικού σχεδίου φαίνεται εντυπωσιακή στους αριθμούς, αλλά η πραγματικότητα για τον καταναλωτή είναι διαφορετική:
Χονδρική αγορά: Η τιμή θα μπορούσε να υποχωρήσει κατά 49% (από τα 100 €/MWh στα 51 €/MWh).
Τελικοί λογαριασμοί: Παρά τη θεαματική βουτιά στη χονδρική, η μείωση για τα νοικοκυριά δεν θα ξεπερνούσε το 10% ετησίως.
Αυτή η απόκλιση οφείλεται στο γεγονός ότι η λιανική αγορά δεν αντιδρά ακαριαία, ενώ το τελικό κόστος επιβαρύνεται από δίκτυα, φόρους και ρυθμιζόμενες χρεώσεις που παραμένουν σταθερές.
Οικονομικό και Στρατηγικό Αδιέξοδο
Το BNEF εντοπίζει τρία κρίσιμα σημεία που καθιστούν την παρέμβαση προβληματική:
Δημοσιονομική Αιμορραγία: Το κόστος επιδότησης των ρύπων εκτιμάται στα 6-7 δισ. ευρώ ετησίως (2027–2030), επιβαρύνοντας τον κρατικό προϋπολογισμό με δεκάδες δισεκατομμύρια χωρίς ανάλογο όφελος για τους πολίτες.
Εξάρτηση από το Φυσικό Αέριο: Η παρέμβαση δεν χτυπά τη ρίζα του προβλήματος. Το φυσικό αέριο συνεχίζει να καθορίζει τις τιμές για το 60% του χρόνου, παραμένοντας ο κυρίαρχος παράγοντας κόστους.
Φρένο στην Πράσινη Μετάβαση: Αφαιρώντας το κόστος άνθρακα, οι μονάδες ορυκτών καυσίμων γίνονται τεχνητά πιο ανταγωνιστικές. Αυτό αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε ΑΠΕ και αποθήκευση, «νοθεύοντας» τα σήματα της αγοράς.
Παρεμβάσεις με Παρεπόμενες Συνέπειες
Η έκθεση υπογραμμίζει επιπλέον κινδύνους που συχνά διαφεύγουν της πολιτικής συζήτησης:
Επιδότηση Εξαγωγών: Η Ιταλία κινδυνεύει να μετατραπεί σε εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, χρησιμοποιώντας ουσιαστικά τα χρήματα των Ιταλών φορολογουμένων για να επιδοτεί το ρεύμα που καταναλώνουν γειτονικές χώρες.
Πλήγμα στις Επενδύσεις: Η αβεβαιότητα ήδη αποτυπώνεται στο ταμπλό του χρηματιστηρίου, με τις μετοχές των εταιρειών κοινής ωφέλειας (utilities) να υποχωρούν, καθώς τα περιθώρια κέρδους για πράσινες επενδύσεις στενεύουν.
Ευρωπαϊκό «Βέτο»: Η έγκριση από την Κομισιόν παραμένει αβέβαιη, καθώς μια τέτοια κίνηση θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο αποδυνάμωσης του ευρωπαϊκού μηχανισμού ρύπων.
Το συμπέρασμα: Οι αναλυτές του BNEF ξεκαθαρίζουν ότι πρόκειται για μια πολιτική που προσφέρει πρόσκαιρη ανακούφιση, αλλά ουσιαστικά «πυροβολεί τα θεμέλια» της ενεργειακής αγοράς και της απανθρακοποίησης.
