Η προοπτική έρευνας για υδρογονάνθρακες στο ήδη παραχωρημένα “θαλασσοτεμάχια” στην Ελλάδα για μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλασιαστική αξία για επικείμενες νέες συμβάσεις ανέφερε σε συνέντευξή του στην εκπομπή Press talk του ΕΡΤnews, το βράδυ της Τρίτης, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου
«Σε περίπου δώδεκα μήνες θα έχουμε την πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο Ιόνιο μετά από σχεδόν μισό αιώνα», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι είναι απαραίτητο να διαπιστωθεί αν πράγματι υπάρχουν εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα.
Εφόσον τα κοιτάσματα αποδειχθούν αξιοποιήσιμα, όπως είπε, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν σημαντικοί δημόσιοι πόροι. «Μπορεί να μη μας κάνουν Νορβηγία», σημείωσε χαρακτηριστικά, «αλλά μπορούν να μας πάνε σε ένα άλλο οικονομικό επίπεδο».
Είναι η ώρα να δούμε αν υπάρχουν εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα
Επιπλέον, ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι οι πρώτες εκτιμήσεις ενεργειακών εταιρειών για το Ιόνιο κάνουν λόγο για σημαντικές πιθανότητες ύπαρξης κοιτασμάτων, χωρίς όμως να επιθυμεί να προχωρήσει σε συγκεκριμένες προβλέψεις.
Τόνισε ωστόσο ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή όπου πολλές γειτονικές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε έρευνες και εξορύξεις υδρογονανθράκων.
«Βρισκόμαστε ανάμεσα σε περιοχές όπου χώρες όπως το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Λιβύη, η Κύπρος, η Ιταλία, η Αλβανία. η Τουρκία έχουν προχωρήσει σε αξιοποίηση υδρογονανθράκων», σημείωσε, θέτοντας το ερώτημα: «Εμείς γιατί όχι;».
Χρονοδιάγραμμα ερευνών σε Ιόνιο και νότια Κρήτης
Συνεχίζοντας τη συζήτηση για τις ενεργειακές έρευνες, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας παρουσίασε το χρονοδιάγραμμα των επόμενων κινήσεων της χώρας στον τομέα των υδρογονανθράκων. Όπως εξήγησε, ήδη υπάρχει σαφής σχεδιασμός για δισδιάστατες και τρισδιάστατες γεωφυσικές έρευνες.
«Όσον αφορά το Ιόνιο, έχουμε ερευνητική γεώτρηση στους επόμενους δώδεκα μήνες», σημείωσε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, αναφέρθηκε και στη συμφωνία που κυρώνεται στη Βουλή, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι «στο δεύτερο μισό αυτής της χρονιάς θα ξεκινήσουν οι γεωφυσικές έρευνες». Όπως τόνισε, «είναι πολύ σημαντικό να προχωρήσουμε γρήγορα», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η ταχύτητα δεν θα γίνει εις βάρος της ασφάλειας και της περιβαλλοντικής προστασίας.
Πρώτη ερευνητική γεώτρηση στο Ιόνιο μετά από μισό αιώνα
Ο υπουργός ανέφερε ότι μέσα στον επόμενο χρόνο αναμένεται ένα σημαντικό βήμα για την ελληνική ενεργειακή έρευνα.
Οι γεωτρήσεις και το γεωπολιτικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο
Η συζήτηση στράφηκε στη συνέχεια στις γεωπολιτικές προεκτάσεις των ερευνών, ιδιαίτερα σε σχέση με τις θαλάσσιες ζώνες και τις διαφωνίες στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο υπουργός επισήμανε ότι η παρουσία μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών, όπως Chevron ενισχύει την ελληνική θέση. Όπως είπε, το γεγονός ότι μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου προχωρά σε επενδύσεις στην Ελλάδα, παρά τις αντιδράσεις που έχουν εκφραστεί από τη Λιβύη, «δημιουργεί μια πραγματική κατάσταση που ενισχύει την ελληνική θέση και αποδυναμώνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο».
Τόνισε επίσης ότι οποιαδήποτε συνεργασία ή δραστηριότητα στην περιοχή «περνάει μέσα και μόνο μέσα από την τήρηση του διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας».
Η στάση της Λιβύης και το ζήτημα της ΑΟΖ
Αναφερόμενος στις σχέσεις με τη Λιβύη και στις συζητήσεις για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ο κ. Παπασταύρου εξήγησε ότι στο παρελθόν υπήρξαν διαπραγματεύσεις που δεν μπορούσαν να προχωρήσουν.
Όπως είπε, σε εκείνες τις συζητήσεις υπήρχε η θέση ότι η Κρήτη και τα ελληνικά νησιά δεν διαθέτουν υφαλοκρηπίδα, κάτι που αποτελούσε «μια αφετηριακή βάση στην οποία προφανώς κανείς Έλληνας διπλωμάτης δεν μπορούσε να συνεχίσει».
Ωστόσο, σημείωσε ότι ακόμη και η ίδια η Λιβύη αντιλαμβάνεται την ανάγκη σεβασμού των διεθνών κανόνων. «Η Λιβύη αντλεί περίπου το 90% των εσόδων της από τους υδρογονάνθρακες», ανέφερε, εξηγώντας ότι για να συμμετέχει μια χώρα στην παγκόσμια αγορά ενέργειας πρέπει να σέβεται το διεθνές δίκαιο, διαφορετικά κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί.
Διπλασιασμός των περιοχών έρευνας για υδρογονάνθρακες
Ο υπουργός ανακοίνωσε επίσης ότι με τη νέα σύμβαση που συζητείται στη Βουλή επεκτείνεται σημαντικά η έκταση στην οποία διεξάγονται έρευνες.
«Για πρώτη φορά μετά την Πέμπτη θα έχουμε έναν διπλασιασμό της έκτασης όπου γίνονται έρευνες για υδρογονάνθρακες», δήλωσε, τονίζοντας ότι στόχος είναι να επιταχυνθούν οι διαδικασίες.
Παράλληλα όμως ξεκαθάρισε ότι η ανάπτυξη του τομέα δεν θα γίνει εις βάρος του περιβάλλοντος. «Η έρευνα και η εκμετάλλευση δεν σημαίνει ότι γίνεται χωρίς ευθύνη», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι απαιτούνται αυστηρές περιβαλλοντικές μελέτες και σαφείς όροι προστασίας του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
Μάλιστα υπενθύμισε ότι η Ελλάδα έχει ήδη αναλάβει σημαντικές δεσμεύσεις για την προστασία των θαλασσών. Όπως είπε, η χώρα έχει θέσει στόχο να προστατεύσει πάνω από το 30% των θαλάσσιων περιοχών της έως το 2030, ενώ εκτίμησε ότι με τα νέα θαλάσσια πάρκα «το 2026 θα έχουμε φτάσει περίπου στο 35%».
Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα των περιβαλλοντικών ανησυχιών, καθώς η εγκατάσταση πλατφορμών εξόρυξης σε θαλάσσιες περιοχές προκαλεί συχνά αντιδράσεις.
Ο υπουργός διαβεβαίωσε ότι «τίποτα δεν θα γίνει χωρίς αυστηρή τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας». Μάλιστα αναφέρθηκε σε επίσκεψη που πραγματοποίησε σε εγκαταστάσεις μεγάλης ενεργειακής εταιρείας, όπου, όπως είπε, υπάρχει συνεχής παρακολούθηση όλων των έργων σε πραγματικό χρόνο.
«Οποιαδήποτε μη συμμόρφωση σε περιβαλλοντικά ζητήματα σημαίνει τεράστια ευθύνη για τις εταιρείες», τόνισε, εξηγώντας ότι και για τις ίδιες αποτελεί βασική προτεραιότητα η τήρηση των κανόνων.
Περιβαλλοντικό πρόσημο
Απαντώντας στις επικρίσεις της αντιπολίτευσης ότι οι εξορύξεις αντιβαίνουν στην περιβαλλοντική πολιτική της κυβέρνησης, ο υπουργός υποστήριξε ότι η κριτική αυτή δεν ευσταθεί. «Δεν είναι αλήθεια», τόνισε, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα έχει μειώσει δραστικά τη χρήση λιγνίτη.
«Το 2005 πάνω από το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας προερχόταν από ρυπογόνο λιγνίτη. Το 2025 το ποσοστό αυτό είναι κάτω από 9%», ανέφερε, προσθέτοντας ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν πλέον ξεπεράσει το 50% του ενεργειακού μείγματος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να θεωρείται «καύσιμο μετάβασης» για την Ευρώπη και η πιθανή αξιοποίηση ελληνικών κοιτασμάτων δεν αντιβαίνει στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης.
Το άρθρο 30 της σύμβασης και οι αντιδράσεις
Ένα από τα σημεία που προκάλεσαν πολιτικές αντιδράσεις είναι το άρθρο 30 της σύμβασης με την εταιρεία που θα πραγματοποιήσει τις έρευνες.
Ο υπουργός απέρριψε κατηγορηματικά τις αιτιάσεις ότι υπάρχει κίνδυνος εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων. «Δεν υπάρχει καμία εκχώρηση κυριαρχικού δικαιώματος», ξεκαθάρισε, εξηγώντας ότι πρόκειται απλώς για μια σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του ελληνικού Δημοσίου και μιας ιδιωτικής εταιρείας.
Όπως ανέφερε, η συγκεκριμένη διάταξη αφορά την κατανομή ευθύνης σε ένα ακραίο και υποθετικό ενδεχόμενο αλλαγής των δεδομένων. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «οποιαδήποτε εξέλιξη περνάει μέσα από τον απόλυτο έλεγχο της Ελληνικής Δημοκρατίας» και ότι «δεν μπορεί να γίνει τίποτα χωρίς την απόλυτη διακριτική ευχέρεια της χώρας μας».
H αναφορά στον Αντώνη Σαμαρά
Στο πολιτικό σκέλος της συζήτησης, ο υπουργός αναφέρθηκε και στις αντιρρήσεις που έχουν διατυπωθεί, ακόμη και από πρόσωπα του ευρύτερου πολιτικού χώρου της κυβέρνησης.
Ειδικότερα, σχολίασε τις επιφυλάξεις του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά σχετικά με το επίμαχο άρθρο της σύμβασης. Όπως είπε, ο κ. Σαμαράς «δεν διαφωνεί με την ανάπτυξη των υδρογονανθράκων», καθώς είχε εργαστεί προς αυτή την κατεύθυνση και κατά την περίοδο της κυβέρνησης Σαμαρά – Βενιζέλου.
Ωστόσο, ο υπουργός εκτίμησε ότι η συγκεκριμένη ανησυχία «δεν είναι ορθή», επαναλαμβάνοντας ότι από τη φύση της σύμβασης δεν θα μπορούσε να προκύψει εκχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η ανάγκη εθνικής συνεννόησης
Ο Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε το ζήτημα των υδρογονανθράκων «εθνική υπόθεση», επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Όπως είπε, πέρα από την οικονομική και πολιτική σταθερότητα, εξίσου σημαντική είναι και η εθνική ενότητα. «Η εθνική ενότητα δεν σημαίνει να μην υπάρχουν διαφωνίες», τόνισε, «σημαίνει όμως να μην υπάρχει τοξικότητα και διχόνοια».
Για τον λόγο αυτό εξέφρασε την ελπίδα ότι θα υπάρξει «η μέγιστη δυνατή συνεννόηση» μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Οι γεωπολιτικές προκλήσεις και η στάση της Τουρκίας
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στις πιθανές αντιδράσεις της Τουρκίας σε περίπτωση που προχωρήσουν οι ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο υπουργός υπενθύμισε ότι παρόμοιες αντιδράσεις είχαν υπάρξει και στο παρελθόν στην περίπτωση της Κυπριακής Δημοκρατίας, όταν ξεκίνησαν οι πρώτες έρευνες για υδρογονάνθρακες. Όπως είπε, τότε η Τουρκία είχε αντιδράσει έντονα, ωστόσο τελικά οι ενεργειακές εταιρείες προχώρησαν κανονικά στις δραστηριότητές τους.
«Έτσι λειτουργεί ο παγκόσμιος καπιταλισμός», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι όταν ένα έργο δημιουργεί οικονομικό όφελος, οι επενδύσεις συνεχίζονται παρά τις αντιδράσεις.
