Εάν η ένταση παραταθεί και οι διεθνείς τιμές σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα —περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι για το πετρέλαιο και πάνω από τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα για το φυσικό αέριο— τότε δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθούν παρεμβάσεις στήριξης. Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, τα μέτρα αυτά θα είναι αυστηρά στοχευμένα και θα αφορούν κυρίως τον τομέα των καυσίμων.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση εκτιμά ότι οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν έχουν μέχρι στιγμής προκαλέσει σημαντική επιβάρυνση ούτε στα καύσιμα ούτε στο ηλεκτρικό ρεύμα. Οι επιπτώσεις, όπως επισημαίνεται, θεωρούνται προς το παρόν διαχειρίσιμες και δεν δημιουργούν ανάγκη για άμεση λήψη νέων μέτρων. Παράλληλα, η ενίσχυση του ευρώ έναντι του δολαρίου λειτουργεί ως παράγοντας απορρόφησης των πιέσεων για τους καταναλωτές, ενώ η ανάπτυξη των ΑΠΕ και η παραγωγή των υδροηλεκτρικών διαμορφώνει “αναχώματα” στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, όπως φαίνεται, καθοριστικός παράγοντας θα αποδειχθεί η διάρκεια της γεωπολιτικής κρίσης.
Παράλληλα, η κυβέρνηση καλεί σε ψυχραιμία, επισημαίνοντας ότι η υπερβολική δραματοποίηση της κατάστασης μπορεί να ενισχύσει την αβεβαιότητα στις αγορές και στην κοινωνία. Όπως υπογραμμίζουν αρμόδια στελέχη, οι επιπτώσεις στις τιμές καυσίμων και ρεύματος παραμένουν περιορισμένες και δεν δικαιολογούν προς το παρόν την ενεργοποίηση μέτρων, τα οποία πάντως βρίσκονται ήδη έτοιμα εφόσον χρειαστούν.
Αντλία και διεθνείς τιμές
Χαρακτηριστικά, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, την Πέμπτη, σημείωσε ότι η κύρια ανησυχία αφορά τις τιμές και όχι την επάρκεια καυσίμων, καθώς η Ελλάδα δεν εξαρτάται ιδιαίτερα από την περιοχή της σύγκρουσης.
Όπως ανέφερε, η πορεία της αγοράς θα εξαρτηθεί κυρίως από το αν η κρίση κλιμακωθεί ή παραταθεί, καθώς σε μια τέτοια περίπτωση οι διεθνείς αγορές ενέργειας θα αντιδράσουν πιο έντονα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, μάλιστα, η τιμή του πετρελαίου Brent διαμορφώνεται περίπου στα 85 δολάρια το βαρέλι, έναντι περίπου 70 δολαρίων πριν από λίγους μήνες, καταγράφοντας αύξηση 10% έως 15%.
Παρά ταύτα, η άνοδος αυτή δεν μεταφέρεται εξ ολοκλήρου στις τιμές των πρατηρίων, καθώς περισσότερο από το μισό της λιανικής τιμής αφορά φόρους, ενώ περίπου το 40% σχετίζεται με το κόστος του καυσίμου. Επιπλέον, η ενίσχυση του ευρώ έναντι του δολαρίου περιορίζει τις πιέσεις για τους καταναλωτές.
Σε κάθε περίπτωση, οι σημερινές τιμές παραμένουν αρκετά χαμηλότερες από τα επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν το πετρέλαιο είχε φτάσει ακόμη και τα 120 δολάρια το βαρέλι.
Σημειώνεται ότι το πετρέλαιο μπρεντ βρίσκεται τώρα πέριξ των 84 δολαρίων ανά βαρέλι, ενώ στην αντλία, η με΄ση πανελλαδική τιμή, με βάση τα στοιχεία από το Παρατηρητήριο Τιμών του ΥΠΑΝ, είναι στο 1,77 ευρώ ανά λίτρο και στο 1,619 στο ντίζελ. Σε κάποια νησιά, πάντως, η τιμή έχει ξεπεράσει τα 2 ευρώ., την ώρα που η μέση τιμή στις Κυκλάδες είναι στα 1,998 ευρώ ανά λίτρο με βάση το Παρατηρητήριο και την τιμοληψία της 4η Μαρτίου. ΜΕ βάση, δε, την Πανελλήνια Ομοσπονδία Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων, αναμένει αυξήσεις στις παραδόσεις από τα διυλιστήρια που θα γίνουν από το Σάββατο, 7/3.
Να σημειωθεί ότι με βάση το Παρατηρητήριο Τιμών του ΥΠΑΝ για τα καύσιμα για τα 4.216 πρατήρια της χώρας η μέση τιμής της αμόλυβδης των 95 οκτανίων, μόλις είχε ξεσπάσει η κρίση, ήταν στα 1,757 ευρώ ανά λίτρο και 1,574 για το ντίζελ για την τιμοληψία της Δευτέρας 2 Μάρτη. Υπενθυμίζεται ότι την Κυριακή ήταν στα 1,754 έχοντας οριακά χαμηλότερη τιμή για τη βενζίνη και ανάλογα στο 1,570 για το ντίζελ.
Το φυσικό αέριο
Όσον αφορά το φυσικό αέριο, η τιμή στην ευρωπαϊκή αγορά έχει αυξηθεί από περίπου 30 ευρώ στα 50 έως 60 ευρώ. Σήμερα κινείται πάνω από τα 50 ευρώ, έχοντας μια μηνιαία άνοδο της τάξης του 41%. Με βάση τον κ. Τσάφο, πάντως, παρά την άνοδο, τα επίπεδα αυτά θεωρούνται συγκρίσιμα με εκείνα της προηγούμενης χρονιάς και απέχουν σημαντικά από τα περίπου 350 ευρώ που είχαν καταγραφεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.
Έτσι, για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ο κ. Τσάφος ανέφερε ότι η χονδρική τιμή διαμορφώθηκε τον Ιανουάριο στα 109 ευρώ ανά μεγαβατώρα και τον Φεβρουάριο υποχώρησε στα 78 ευρώ, ενώ τις τελευταίες ημέρες κινείται εκ νέου κοντά στα 100 ευρώ.
Όπως, δε, είπε, παρά τη διακύμανση, τα επίπεδα αυτά παραμένουν χαμηλότερα από εκείνα αρκετών ευρωπαϊκών χωρών, όπως η Γερμανία, η Αυστρία και η Βουλγαρία, όπου οι τιμές κινούνται γύρω στα 115 έως 117 ευρώ.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, πραγματικός λόγος ανησυχίας θα υπάρξει εάν το πετρέλαιο προσεγγίσει τα 100 δολάρια και το φυσικό αέριο σταθεροποιηθεί πάνω από τα 60 ευρώ.
Ανάχωμα οι ΑΠΕ
Στο μεταξύ ως ουσιαστικό “ανάχωμα” στο σενάριο ενεργειακής κρίσης λειτουργεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ στη χώρα. Είναι ενδεικτικό ότι η ανοιξιάτικος καιρός και το ΄’βοριαδάκι” έχουν τονώσει την πράσινη παραγωγή. Έτσι για σήμερα η συνεισφορά στο εθνικό ενεργειακό μείγμα των ΑΠΕ ανέρχεται στο 43,04%, με το φυσικό αέριο να είναι στο 31,88%, τους λιγνίτες στο 2,74%, τα μεγάλα υδροηλεκτρικά στο 18,47%, τις εισαγωγές στο 3,18%. Τούτων δοθέντων για σήμερα η χονδρεμπορική τιμή με μια πτώση 17,44%, διαμορφώνεται στα 87,16 ευρώ/MWh. Η τιμή στην Ελλάδα, μάλιστα, είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη, μετά την Ιβηρική, που είναι στα 63,24 ευρώ/MWh στην Πορτογαλία και 62,22 στην Ισπανία, τη Σουηδία στα 67,19 ευρώ/MWh, τη Γαλλία που είναι στα 72,43 ευρώ/MWh, την Αλβανία στα 74,55 ευρώ/MWh. Στην, δε, Γερμανία η τιμή είναι στα 123,8 ευρώ/MWh, στο Βέλγιο 113,2 ευρώ/MWh, στην Ιταλία 140,59 ευρώ/MWh, στη Ρουμανία και Βουλγαρία στα 88,39 ευρώ/MWh. Η δε, μέση τιμή, για τον τρέχοντα μήνα είναι λίγο πάνω από τα 100 ευρώ,
Τα τρομολαγνικά σενάρια βλάπτουν
Στο μεταξύ, σε τοποθέτησή του ι αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης στο ertnews συνέστησε ψυχραιμία, Ανέφερε, ότι, είναι εξίσου αρνητικό τόσο να υποτιμάται μια διεθνής κρίση όσο και να καλλιεργείται κλίμα πανικού.
Τόνισε ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται στο επίκεντρο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και πως η υπερβολική κινδυνολογία λειτουργεί εις βάρος της κοινωνίας. Παράλληλα σημείωσε ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να ακολουθεί υπεύθυνη και ρεαλιστική πολιτική, χωρίς υπερβολικές εξαγγελίες.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η κυβερνητική στρατηγική βασίζεται σε πρακτικές που στηρίζουν την κοινωνία, χωρίς λαϊκισμό και χωρίς «φούσκες» υποσχέσεων. Όπως πρόσθεσε, η ίδια προσέγγιση θα ακολουθηθεί και σε αυτή την κρίση.
Επανέλαβε επίσης ότι δεν τίθεται θέμα ενεργειακής επάρκειας ή διακοπής της τροφοδοσίας της αγοράς.
Στοχευμένα μέτρα
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο στήριξης των πολιτών, ο κ. Χατζηδάκης υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και διαθέτει εμπειρία από προηγούμενες κρίσεις, όπως εκείνη που προκλήθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Όπως είπε, η πολιτεία θα προχωρήσει σε παρεμβάσεις εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο και στο βαθμό που το επιτρέπουν τα δημοσιονομικά περιθώρια. «Δεν μπορούμε να υποσχεθούμε θαύματα», σημείωσε, «αλλά προσπαθούμε να λαμβάνουμε μέτρα που είναι αποτελεσματικά και ωφέλιμα για τη χώρα».
Ο πληθωρισμός
Σε σχέση με τον πληθωρισμό και τις πιθανές επιπτώσεις στην οικονομία, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ανέφερε ότι ο κρατικός προϋπολογισμός έχει καταρτιστεί με σενάρια που προβλέπουν τιμές πετρελαίου ακόμη και έως τα 100 δολάρια το βαρέλι, δηλαδή υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα.
Ωστόσο, όπως εξήγησε, εάν η κρίση παραταθεί ενδέχεται να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες. Παρόλα αυτά, είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα, καθώς παραμένει άγνωστη η χρονική διάρκεια των εξελίξεων.
Υπενθύμισε επίσης ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ η Ελλάδα δεν προμηθεύεται φυσικό αέριο από τη συγκεκριμένη περιοχή.
Επιπλέον, στην τελική τιμή των καυσίμων στην αντλία το μεγαλύτερο μέρος αφορά φορολογικές επιβαρύνσεις και όχι την ίδια την τιμή του πετρελαίου, γεγονός που περιορίζει την άμεση επίδραση των διεθνών αυξήσεων.
Έλεγχοι στην αγορά
Σε ό,τι αφορά τους ελέγχους στην αγορά, ο κ. Χατζηδάκης τόνισε ότι τα αρμόδια υπουργεία και η Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή κινητοποιήθηκαν άμεσα, καθώς σε περιόδους έντονων ανατιμήσεων συχνά εμφανίζονται φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Η κυβέρνηση, όπως είπε, δεν πρόκειται να ανεχθεί τέτοιες πρακτικές και είναι έτοιμη να προχωρήσει σε αυστηρές παρεμβάσεις όπου χρειαστεί.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις πιθανές επιπτώσεις τους στην οικονομία.
Όπως σημείωσε σε συνέντευξή του στο OPEN, το υπουργείο έχει ήδη επεξεργαστεί σειρά έκτακτων μέτρων και βρίσκεται σε πλήρη ετοιμότητα για την ενεργοποίησή τους, εφόσον ληφθεί σχετική κυβερνητική απόφαση.
Ο ίδιος τόνισε ότι η Ελλάδα οφείλει να είναι προετοιμασμένη για το ενδεχόμενο αρνητικών επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία, ιδιαίτερα αν οι πολεμικές επιχειρήσεις παραταθούν.
Τέλος, ξεκαθάρισε ότι δεν θα γίνει ανεκτή καμία μορφή κερδοσκοπίας, σημειώνοντας ότι ο ελεγκτικός μηχανισμός της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας του Καταναλωτή πραγματοποιεί ήδη εκατοντάδες ελέγχους στην αγορά, με τα περιστατικά παραβάσεων να παραμένουν προς το παρόν περιορισμένα.
