Σε ένα απολύτως “θολό” τοπίο, όπου η μόνη “σταθερά” είναι η πίεση των ΗΠΑ προς την ΕΕ για αγορές από την ίδια όπλων και ενεργειακών αγαθών με αποκοπή της Ουκρανίας αλλά και της Ευρώπης από την ενεργειακή “αγκαλιά” της Ρωσίας, εγγράφεται η προσπάθεια της Ελλάδας να αναδείξει τον Κάθετο Διάδρομο σε βασικό πυλώνα του νέου ενεργειακού χάρτη της ευρύτερης περιοχής.
Στόχος άλλωστε της κυβέρνησης είναι να καταστεί ο κάθετος διάδρομος βασικό εργαλείο για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, με δεδομένη την απόφαση της ΕΕ για διακοπή των ρωσικών προμηθειών και αντικατάστασή τους από αμερικανικό LNG.
Ωστόσο η όλη προσπάθεια για τον Κάθετο Διάδρομο βασίζεται σε ένα μεγάλο ποσοστό, όπως έχουν αναφέρει αρμόδιες πηγές και στη δέσμευση από την ΕΕ για προμήθειες ενεργειακών προϊόντων, όπως πετρέλαιο και φυσικό αέριο, από τις ΗΠΑ αξίας περίπου 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το “πάγωμα”
Με δεδομένο ότι μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ αλλά και την νέα “φωτοβολίδα Τραμπ” για δασμούς 15% η ΕΕ “πάγωσε” τις διαδικασίες έγκρισης της συμφωνίας του περασμένου καλοκαιριού προσθέτει άλλη μια ασαφή μεταβλητή στο όλο τοπίο.
Ουσιαστικά, η ανακοίνωση του προέδρου Ντ. Τραμπ μετά την απόφαση του δικαστηρίου να επιβάλει παγκόσμιο δασμό 10%, τον οποίο εν συνεχεία αύξησε στο 15%, άφησε πολλά ερωτήματα αναπάντητα για τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, προκαλώντας περισσότερες οικονομικές αναταραχές και αβεβαιότητα σχετικά με την πολιτική της Ουάσινγκτον.
Υπενθυμίζεται ότι για την ΕΕ, η συμφωνία βασιζόταν στη δέσμευση της ΕΕ για αγορές φυσικού αερίου, όπλων και προώθηση επενδύσεων, αναστολή όλων των δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, αλλά διατήρηση αμερικανικών δασμών 50% στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου από την Ευρώπη, αλλά και “μάζεμα” των υψηλών δασμών σε άλλα προϊόντα της ΕΕ, κάτι που όμως απαιτούσε την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της ΕΕ.
Μετά τις τελευταίες εξελίξεις, μετά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου με την οποία οι δασμοί που έχει επιβάλει ο Ντόναλντ Τραμπ κρίθηκαν παράνομοι, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πάγωσε την διαδικασία επικύρωσης της εμπορικής συμφωνίας ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ
Χαρακτηριστικά, η Ζέλιανα Ζόβκο, επικεφαλής διαπραγματεύτρια για το εμπόριο στην ομάδα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για τη συμφωνία με τις ΗΠΑ, δήλωσε σε συνέντευξή της στο Bloomberg ότι "δεν έχουμε άλλη επιλογή" παρά να καθυστερήσουμε τη διαδικασία έγκρισης για να επιδιώξουμε διευκρινίσεις σχετικά με την κατάσταση.
Είναι, πάντως, η δεύτερη φορά, που οι ευρωβουλευτές πάγωσαν τη διαδικασία έγκρισης. Η πρώτη ήταν ένεκα των απειλών του Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Ο ενεργειακός σχεδιασμός
Προφανώς, όλη αυτή η διαδικασία θέτει ζητήματα σε σχέση με όλο την άμεση υλοποίηση του ενεργειακού σχεδιασμού για την κάλυψη των αναγκών της ΕΕ από εκτός Ρωσίας πόρους. Είναι εκεί άλλωστε που πατά και η προσπάθεια για την ανάδειξη του ενεργειακού ρόλου της χώρας. Πάντα, βέβαια, με το δεδομένο ότι η απόφαση για αποκοπή του “ομφάλιου ενεργειακού λώρου” με τη Ρωσία είναι ειλημμένη και αμετάκλητη.
Σε αυτό το κλίμα, κρίνεται, ως ιδιαίτερα σημαντική η επιτυχία των πρόσφατων δημοπρασιών Route 1 για μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ουκρανία μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Με βάση πληροφορίες, η δυναμικότητα δεσμεύθηκε από την Atlantic See, την κοινή εταιρεία AKTOR – ΔΕΠΑ Εμπορίας, με τον επικεφαλής της Αλέξανδρο Εξάρχου να βρίσκεται ήδη στην Ουάσιγκτον και να προετοιμάζει νέες συμφωνίες εισαγωγής αμερικανικού LNG, για τις οποίες αναμένονται ανακοινώσεις εντός της ημέρας.
Πάντως, για ακόμη έναν μήνα δεν καταγράφηκε ενδιαφέρον για τα Route 2 (με σημείο αφετηρίας το FSRU Αλεξανδρούπολης) και Route 3 (με σημείο εκκίνησης την Κομοτηνή) σημεία που μπορούν, εφόσον, αλλάξουν τα δεδομένα των προσφερόμρνων προϊόντων να αποτελέσουν "βατήρες" βιωσιμότητας του Καθέτου Διαδρόμου.
Επαφές στις ΗΠΑ
Σε ένα τέτοιον καμβά, λοιπόν, ξεκινούν σήμερα επαφές υψηλού επιπέδου του υπουργού Περιβάλλοντος κι Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου στην Ουάσιγκτον. Πέρα από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας στις συναντήσεις μετέχουν και στελέχη κορυφαίων ενεργειακών επιχειρήσεων, όπως η ΔΕΗ και ο ΔΕΣΦΑ.
Συγκεκριμένα, στην Ουάσιγκτον είναι αντιπροσωπεία του ΔΕΣΦΑ, υπό τη νέα διευθύνουσα σύμβουλο Μαρία Σφερούτσα, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης.
Επαφές για το φυσικό αέριο
Η ΔΕΗ
Παράλληλα με τον Κάθετο Διάδρομο, ιδιαίτερη σημαντική είναι και η παρουσία της διοίκησης της ΔΕΗ στην Ουάσιγκτον. Βασικός στόχος των επαφών της ΔΕΗ είναι η αναζήτηση, όπως έχει και δημόσιο γίνει γνωστό, συνεργιών με διεθνείς hyperscalers - τεχνολογικούς κολοσσούς - για το Giga Data Center της εταιρείας στη Δυτική Μακεδονία.
Χαρακτηριστική άλλωστε ήταν η τοποθέτηση, που έκανε, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου, Γεώργιος Στάσσης, στο "World Economic Forum Annual Meeting2026" στο Davos της Ελβετίας, για τη στρατηγική του Ομίλου ΔΕΗ για την ενεργειακή μετάβαση και τον μετασχηματισμό του επιχειρηματικού μοντέλου της εταιρείας.
Έτσι σε κεκλεισμένων των θυρών συνάντηση της πρωτοβουλίας "Από τον άνθρακα στην καθαρή ενέργεια" (Coal to Clean) με θέμα τις τεχνολογικές καινοτομίες για την προώθηση της ενεργειακής μετάβασης, ο κ Στάσσης σημείωσε ότι η αξιοποίηση των πρώην λιγνιτικών περιοχών έχει καταστεί βασικός πυλώνας της στρατηγικής της ΔΕΗ. Σύμφωνα με τον κ. Στάσση, οι πρώην λιγνιτικές περιοχές της ΔΕΗ δεν αποτελούν "εγκλωβισμένα" περιουσιακά στοιχεία, αντιθέτως είναι στρατηγικά πλεονεκτήματα για τον Όμιλο, καθώς εκεί υπάρχουν ήδη έτοιμα δίκτυα, βιομηχανική γη και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Ο πρόεδρος της ΔΕΗ έχει επανειλημμένα αποσαφηνίσει το στρατηγικό επενδυτικό πλάνο του Ομίλου, βάσει του οποίου οι πρώην λιγνιτικές εκτάσεις στη Δυτική Μακεδονία μεταμορφώνονται σε έναν τεχνολογικό και πράσινο ενεργειακό κόμβο για τη χώρα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όπου θα χρησιμοποιηθούν ένα πλήθος διαφορετικών, νέων και καινοτόμων τεχνολογιών.
Σε αυτές περιλαμβάνονται πάνω από 3.000 MW εγκατεστημένη ισχύς από ΑΠΕ, νέες σύγχρονες μονάδες συμβατικής και εναλλακτικής παραγωγής, συστήματα αποθήκευσης με μπαταρίες, δύο αντλησιοταμιευτικά έργα - οι "φυσικές μπαταρίες", που θα αξιοποιούν τα ορυχεία σε Καρδιά και Νότιο Πεδίο για να αποθηκεύουν ενέργεια σε μορφή βαρυτικού υδροδυναμικού - η πρώτη βιομηχανικής κλίμακας μονάδα παραγωγής υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές στο Αμύνταιο και η μετατροπή των παλαιών γεννητριών στον ΑΗΣ Καρδιάς σε σύγχρονους πυκνωτές που συμβάλλουν σημαντικά στην εξισορρόπηση του συστήματος υπερυψηλής τάσης.
Με εγγυημένη την ενεργειακή κάλυψη η ΔΕΗ προωθεί και τη δημιουργία ενός νέου gigadata center στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Το νέο giga data center, το οποίο η ΔΕΗ είναι έτοιμη να ξεκινήσει να κατασκευάζει μόλις συμφωνήσει με τους hyperscalers που θα το χρησιμοποιούν, θα είναι από τα μεγαλύτερα στην Ευρώπη και όπως τονίζει η διοίκηση, θα μεταμορφώσει τον χαρακτήρα της περιοχής, δίνοντας νέα πνοή ανάπτυξης, καθώς γύρω του θα δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα τεχνολογίας. Η παροχή της ενέργειας στο giga datacenter θα γίνεται behind-the-meter, δηλαδή οι ανάγκες του δε θα επιβαρύνουν το ενεργειακό σύστημα της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, λοιπόν, ο κ. Στάσσης αναμένεται να συναντηθεί με εκπροσώπους μεγάλων αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας, με στόχο τη διερεύνηση επενδυτικού ενδιαφέροντος.
'Ηδη, βέβαια έχει προηγηθεί και η επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Νέο Δελχί, όπου στο περιθώριο του AI Impact Summit, είχε συνάντηση με τον βοηθό του προέδρου των ΗΠΑ και διευθυντή του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου Michael Kratsios.
Υπενθυμίζεται ότι το Giga Data Center που σχεδιάζει η ΔΕΗ στον χώρο της μονάδας Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη αποτελεί επένδυση μεγάλης κλίμακας, με προϋπολογισμό που εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 2,3 δισ. ευρώ.
Το μέγεθος του έργου εξηγεί και την εστίαση της διοίκησης στην προσέλκυση αμερικανικών επενδυτών, καθώς η εγκατάσταση που προγραμματίζεται στη Δυτική Μακεδονία εκτιμάται ότι μπορεί να καλύψει πολλαπλάσιες των εγχώριων αναγκών σε υποδομές data, λειτουργώντας δυνητικά ως κόμβος για την ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της ΔΕΗ, η αρχική ισχύς του Giga Data Center τοποθετείται στα 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης έως και 1.000 MW, με στόχο τη δημιουργία κόμβου Τεχνητής Νοημοσύνης στη Δυτική Μακεδονία. Το μέγεθος της επένδυσης αναδεικνύεται και από τη σύγκριση με το Data Center που αναπτύσσει η εταιρεία σε συνεργασία με τη DAMAC στα Σπάτα, το οποίο στην πρώτη φάση θα διαθέτει δυναμικότητα 12,5 MW, με προοπτική επέκτασης στα 25 MW.
