Επί τάπητος της Άτυπης Συνόδου Κορυφής τίθεται το ζήτημα του ενεργειακού κόστους αλλά και συνολικά η επόμενη μέρα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Έτσι αν και από την Άτυπη Σύνοδο, που θα γίνει την Πέμπτη, 12 Φεβρουαρίου στο κάστρο Άλντεν Μπίσεν, στο Βέλγιο, δεν αναμένονται επίσημα συμπεράσματα, ωστόσο, ενδέχεται να "στρωθεί" ο δρόμος για δράση. Άλλωστε, πολλές χώρες αναζητούν το πώς θα διαμορφώσουν μηχανισμούς στήριξης για να μπορέσει να διασφαλιστεί η παραγωγική αυτονομία και βέβαια η ασφάλεια εφοδιασμού, στο φόντο του εντεινόμενου ανταγωνισμού με Κίνα, ΗΠΑ και εν γένει τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου.
Ουσιαστικά στη Σύνοδο θα γίνει ένα «στρατηγικό brainstorming» με στόχο τη μείωση των οικονομικών εξαρτήσεων, την αντιμετώπιση των γεωπολιτικών πιέσεων και την αναζήτηση νέας δυναμικής για την ευρωπαϊκή οικονομία όπως ανέφερε στην επιστολή πρόσκλησης προς τους 27 ηγέτες της ΕΕ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα
Σύμφωνα με την επιστολή πρόσκλησης του προέδρου, η συζήτηση θα οργανωθεί γύρω από δύο βασικούς άξονες: το γεωοικονομικό πλαίσιο και τη στρατηγική και πολιτικές στο εσωτερικό της Ένωσης. Στον πρώτο άξονα, οι ηγέτες θα εξετάσουν πώς η ΕΕ μπορεί να τοποθετηθεί σε ένα περιβάλλον ενταγμένου αλλά συχνά άνισου παγκόσμιου ανταγωνισμού, πώς θα περιορίσει κρίσιμες οικονομικές εξαρτήσεις –ιδίως σε πρώτες ύλες και τεχνολογία– και ποιες ευκαιρίες ανοίγονται για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Στον δεύτερο άξονα, η συζήτηση θα επικεντρωθεί στην εμβάθυνση και ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, στη διευκόλυνση των επενδύσεων και της καινοτομίας και στην προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από αθέμιτο ανταγωνισμό, χωρίς υπονόμευση της ανοικτής εμπορικής πολιτικής της ΕΕ.
Κεντρική θέση της ενιαίας αγοράς και νέα εργαλεία πολιτικής
Ο Αντόνιο Κόστα χαρακτηρίζει την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς «κατεπείγουσα στρατηγική επιταγή» στο σημερινό γεωπολιτικό περιβάλλον, υπογραμμίζοντας ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρός μοχλός απλοποίησης για πολίτες και επιχειρήσεις.
Στην επιστολή του επισημαίνει την ανάγκη μείωσης των εθνικών φραγμών, βελτίωσης του ρυθμιστικού πλαισίου σε όλα τα επίπεδα και δημιουργίας ενός νέου «28ου καθεστώτος» για να διευκολυνθεί η ανάπτυξη εταιρειών σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, μεταξύ άλλων με περιορισμό των διοικητικών βαρών.
Παράλληλα, δίνει έμφαση στην επιτάχυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ώστε οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις να διοχετεύονται πιο αποτελεσματικά σε παραγωγικές επενδύσεις εντός της ΕΕ.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναγνωρίζει ότι πολλοί ευρωπαϊκοί όμιλοι σε στρατηγικούς κλάδους –όπως η ψηφιακή οικονομία, οι τηλεπικοινωνίες, οι κεφαλαιαγορές και η ενέργεια– δεν διαθέτουν επαρκή κλίμακα για να ανταγωνιστούν στο παγκόσμιο επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο ανοίγει τη συζήτηση για περαιτέρω συγκέντρωση δυνάμεων εντός της ενιαίας αγοράς, ώστε οι πιο ανταγωνιστικές επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτυχθούν ευκολότερα σε διασυνοριακό επίπεδο, με παράλληλη διασφάλιση προσιτών τιμών και ασφάλειας εφοδιασμού για πολίτες και βιομηχανία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο κορυφαίες φυσιογνωμίες της ΕΕ, ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και ο πρώην Πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα, που αν και υπέβαλαν δύο εκθέσεις στρατηγικού χαρακτήρα για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και το μέλλον της ενιαίας αγοράς, δεν εισακούστηκαν, όσο θα έπρεπε, με υιοθέτηση συγκεκριμένων πολιτικών πρωτοβουλιών, θα συμμετέχουν στη Σύνοδο.
Καμπανάκι των φορέων της αγοράς
Την ίδια ώρα ενόψει της άτυπης συνάντησης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 12 Φεβρουαρίου στο Alden Biesen, με αντικείμενο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, οι ευρωπαϊκοί εργοδοτικοί φορείς, αλλά και παράγοντες της αγοράς εκπέμπουν SOS για την επόμενη μέρα της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, μέσω της BusinessEurope, που είναι ο μεγαλύτερος επιχειρηματικός οργανισμός της Ευρώπης απευθύνουν έκκληση για άμεσες και ουσιαστικές πολιτικές παρεμβάσεις. Όπως ανέφερε με ανακοίνωσή του, χθες, ο ΣΕΒ και ο ίδιος συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση της κοινής αυτής ευρωπαϊκής θέσης, μεταφέροντας στο ευρωπαϊκό επίπεδο τις προτεραιότητες και τις προκλήσεις των ελληνικών επιχειρήσεων.
Συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος της BusinessEurope κ. Fredrik Persson και οι επικεφαλής των ευρωπαϊκών εργοδοτικών οργανώσεων υπέγραψαν κοινές επιστολές προς τους Πρωθυπουργούς των κρατών-μελών, ενόψει του άτυπου retreat των Ευρωπαίων ηγετών. Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΒ, κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος, συνυπέγραψε την επιστολή προς τον Πρωθυπουργό, κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, αναδεικνύοντας τις βασικές προτεραιότητες για την επιχειρηματική κοινότητα.
Αυτό που τίθεται επί τάπητος, εμφατικά, με βάση τα όσα καταγράφει ο ΣΕΒ και η BusinessEurope είναι η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, καθώς ενώ όλοι εκτιμούν τη φιλοδοξία και τα μέτρα που λαμβάνονται για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι επιχειρήσεις δεν βλέπουν ακόμη αισθητή βελτίωση. Ουσιαστικά οι φορείς της αγοράς ζητούν απτά αποτελέσματα για τις επιχειρήσεις.
Η κοινή ευρωπαϊκή έκκληση εστιάζει σε πέντε βασικούς άξονες πολιτικής: τη μείωση των τιμών ενέργειας, την εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς και τη μείωση του κανονιστικού φόρτου, την ενίσχυση των εμπορικών συμφωνιών, την αύξηση των επενδύσεων και της καινοτομίας, καθώς και την ενδυνάμωση της απασχόλησης και των δεξιοτήτων.
Η ενέργεια στο επίκεντρο
Παράλληλα, ο ΣΕΒ έχει επισημάνει τη σημασία της επικείμενης επαναξιολόγησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) το 2026, ώστε να λαμβάνει υπόψη τις προκλήσεις ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, και ειδικά των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι το αποτύπωμα κατανάλωσης άνθρακα στην Ευρώπη αυξάνεται, ενώ η εγχώρια παραγωγή σε αρκετούς κλάδους μειώνεται, γεγονός που υποδηλώνει υποκατάσταση της ευρωπαϊκής παραγωγής από εισαγωγές υψηλότερης έντασης άνθρακα.
Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί και στον Συνοριακό Μηχανισμό Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), ο οποίος εξακολουθεί να στερείται αξιόπιστης λύσης για τις εξαγωγές. Η διατήρηση δωρεάν δικαιωμάτων για τις εξαγωγές ή άλλες λύσεις συμβατές με τους κανόνες του ΠΟΕ είναι κρίσιμες για την αποφυγή διαρροής άνθρακα στις εξαγωγές για τους τομείς που επηρεάζονται από τον CBAM.
Ο ΣΕΒ έχει επίσης αναδείξει την ανάγκη ουσιαστικής προόδου όσον αφορά στους δασμούς σε χάλυβα, αλουμίνιο, αλλά και χαλκό. Έχει επίσης επισημάνει ότι χρειάζεται επιπλέον ρυθμιστική απλοποίηση για την επίτευξη μείωσης του ρυθμιστικού βάρους κατά τουλάχιστον 25% και κατά 35% για τις ΜμΕ, και ότι οι νέες πολιτικές πρέπει να μετατοπιστούν από μια υπερβολικά ρυθμιστική προσέγγιση σε ένα μοντέλο που ενισχύει την εμπιστοσύνη και τον κοινωνικό διάλογο, και δίνει έμφαση στην αύξηση της παραγωγικότητας.
Όπως υπογραμμίζεται στην κοινή παρέμβαση της BusinessEurope και των εθνικών εργοδοτικών οργανώσεων, το 2026 πρέπει να είναι η χρονιά κατά την οποία η Ευρώπη θα περάσει αποφασιστικά από τη φιλοδοξία στην πράξη, με πολιτικές που βασίζονται σε δεδομένα και αποδίδουν μετρήσιμα αποτελέσματα για την ανταγωνιστικότητα, τις επενδύσεις και την απασχόληση.
Στο μεταξύ, λίγες μέρες πριν, σε παρέμβαση πραγματοποίησε Ευάγγελος Μυτιληναίος ως πρόεδρος της European Metals, μετά τη συνάντηση με τη Γενική Διευθύντρια της DG GROW, Kerstin Jorna έθεσε ευθέως, όπως κατέγραψε μέσω ανάρτησης στο LinkedIn, το ζήτημα της επιβίωσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Ζήτησε, δε, άμεσες, επιχειρησιακές αποφάσεις από τις Βρυξέλλες για ενέργεια, χρηματοδότηση και ETS, εν μέσω οξυμένης πίεσης στην ανταγωνιστικότητα.
«Η Ευρώπη θέλει η βιομηχανική της ραχοκοκαλιά να παραμείνει ισχυρή, ανταγωνιστική και στρατηγικά αυτόνομη» ανέφερε ο κ. Μυτιληναίος και σημείωσε, τονίζοντας, ωστόσο, ότι “η πρόθεση από μόνη της δεν αρκεί πλέον. Με την ανταγωνιστικότητα να δέχεται οξεία πίεση, το μήνυμά μου σήμερα ήταν ξεκάθαρο: η Ευρώπη χρειάζεται άμεσες, επιχειρησιακές αποφάσεις.”
Ο κ. Μυτιληναίος, μάλιστα, πρότεινε:
1. Άμεσες λύσεις στο ETS
Εάν δεν θεσπιστούν άμεσα ειδικά, επιστημονικά τεκμηριωμένα benchmarks ανά προϊόν, απαιτείται ένα «φρένο έκτακτης ανάγκης»: δεν μπορούν να επιτραπούν περαιτέρω και αδικαιολόγητες αυξήσεις στο κόστος παραγωγής από το ETS, τη στιγμή που οι ενεργοβόρες ευρωπαϊκές βιομηχανίες παλεύουν για την επιβίωσή τους. Δεν πρόκειται για ζήτημα μετά το 2030· πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα.
2. Άμεση πρόσβαση στα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ
Οι βιομηχανίες υλικών της Ευρώπης είναι έτοιμες να υλοποιήσουν τα έργα και τις επενδύσεις από τις οποίες εξαρτώνται η Πράσινη Συμφωνία και η βιομηχανική στρατηγική. Όμως, έως ότου ενεργοποιηθεί το ECF στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, απαιτείται άμεσα η κατεύθυνση όλων των διαθέσιμων ευρωπαϊκών κονδυλίων σε ώριμα έργα κρίσιμων πρώτων υλών (CRM). Χωρίς γρήγορη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η στρατηγική αυτονομία παραμένει θεωρητική φιλοδοξία.
3. Άμεση δράση για την ανταγωνιστικότητα του κόστους ενέργειας
Το χάσμα στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένει ένα από τα πιο επιζήμια διαρθρωτικά μειονεκτήματα για τη βιομηχανία.
Τόνισα την ανάγκη για επείγουσες παρεμβάσεις:
- άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα για το συνολικό βάρος του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας,
- ταχείες βελτιώσεις στο CISAF, και
- άμεση, βραχυπρόθεσμη ανακούφιση για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Δεν πρόκειται για θέμα προτίμησης, αλλά για την αποτροπή απώλειας παραγωγικής δυναμικότητας σε τομείς ζωτικής σημασίας για τους κλιματικούς, ψηφιακούς και αμυντικούς στόχους της Ευρώπης.
Θέλω να ευχαριστήσω ειλικρινά την κ. Jorna για την ανοιχτότητα, τον ρεαλισμό και τη δέσμευσή της στην αποκατάσταση της βιομηχανικής ισχύος της Ευρώπης.
Τα δομικά στοιχεία υπάρχουν: Σχέδιο Δράσης για Χάλυβα και Μέταλλα, Made in Europe, RESourceEU, Industrial Accelerator Act.
Τώρα πρέπει να μετατρέψουμε τα πλαίσια σε πράξη, με την ταχύτητα που επιβάλλουν οι σημερινές βιομηχανικές συνθήκες.”
Και οι ΜμΕ για την ενέργεια
Παράλληλα, εν όψει της Άτυπης Συνόδου Κορυφής, ο Σταύρος Κaφούνης, πρόεδρος της ΕΣΕΕ, με επιστολή του στον Πρωθυπουργό, αλλά και η SMEunited, με επιστολή προς του ηγέτες της ΕΕ, που υπογράφουν ο Davide Galli, Πρόεδρος της SMEunited και η Véronique Willems, Γενικής Γραμματέας, αναδεικνύουν το μέγεθος των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κλάδος και εστιάζουν στην ενέργεια.
“Σήμερα, πάρα πολλές ΜΜΕ αγωνίζονται να αντιμετωπίσουν την πολυπλοκότητα των κανονισμών, τις κατακερματισμένες αγορές, το υψηλό κόστος ενέργειας, τον αθέμιτο ανταγωνισμό και την περιορισμένη πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Εάν η ΕΕ ενδιαφέρεται σοβαρά για την κυριαρχία, την ασφάλεια και την ευημερία, το «Σκέψου Πρώτα στις Μικρές Επιχειρήσεις» πρέπει να γίνει μια στρατηγική αρχή που θα καθοδηγεί τις πολιτικές επιλογές, όπως ήδη αντικατοπτρίζεται στα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ του Απριλίου 2024” αναφέρει η SMEunited.
Η Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα δεν μπορεί να ταυτίζεται αποκλειστικά με τη μεγέθυνση και τη δημιουργία «ευρωπαϊκών πρωταθλητών», αλλά προϋποθέτει δίκαιους όρους συμμετοχής στην αγορά για τις ΜμΕ, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας και της απασχόλησης.
Στους βασικούς άξονες των παρεμβάσεων που προτείνει η ΕΣΕΕ σε ευθυγράμμιση με την SMEunited και όλες τις επιχειρηματικές ενώσεις της Ε.Ε περιλαμβάνονται:
Η ουσιαστική απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου με εφαρμογή της αρχής «Think Small First».
Η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς χωρίς αποκλεισμούς, με στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας.
Η διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού στο ψηφιακό εμπόριο και η αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού από μη ευρωπαϊκές πλατφόρμες.
Η μείωση του ενεργειακού κόστους και η στήριξη των ΜμΕ στην ενεργειακή μετάβαση χωρίς πρόσθετα βάρη.
Η βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση με στοχευμένα ευρωπαϊκά εργαλεία για το εμπόριο.
Η ενσωμάτωση της έννοιας της προετοιμασίας (preparedness) σε όλες τις πολιτικές, λόγω των πολλαπλών κρίσεων που πλήττουν δυσανάλογα τις εμπορικές επιχειρήσεις.
