Η Βόρεια Μακεδονία προωθεί εδώ και χρόνια τη μετάβασή της στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενίσχυση της ενεργειακής της ανεξαρτησίας. Ωστόσο, η πρόοδος στα κρατικά έργα ηλεκτροπαραγωγής παραμένει περιορισμένη, καθώς μέχρι σήμερα έχει ολοκληρωθεί μόλις ένα κρατικό φωτοβολταϊκό πάρκο, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης.
Η κρατική εταιρεία ηλεκτροπαραγωγής Power Plants of North Macedonia (ESM) αναφέρει στην ετήσια έκθεσή της για το 2025 ότι το μοναδικό ολοκληρωμένο φωτοβολταϊκό έργο που κατασκευάστηκε από το Δημόσιο είναι μια μονάδα ισχύος 10 MW κοντά στο Οσλομέι. Ωστόσο, το έργο αντιμετώπισε τεχνικά προβλήματα, γεγονός που καθυστέρησε την οριστική αδειοδότησή του για εμπορική λειτουργία.
Η αργή πρόοδος στην ανάπτυξη νέων έργων καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι παλαιές λιγνιτικές μονάδες της χώρας αντιμετωπίζουν αυξανόμενες λειτουργικές δυσκολίες, ενώ τα εγχώρια αποθέματα λιγνίτη μειώνονται τόσο σε ποιότητα όσο και σε διαθεσιμότητα.
Σύμφωνα με την έκθεση, η ESM προετοιμάζει σειρά νέων έργων ΑΠΕ, μεταξύ των οποίων μελέτη σκοπιμότητας για υδροηλεκτρικό έργο ελεύθερης ροής στον ποταμό Βαρδάρη, κοντά στο Νεγκότινο, μελέτη για υβριδικό φωτοβολταϊκό πάρκο με σύστημα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στο Μπογκντάντσι, καθώς και τεχνική αξιολόγηση για πλωτές φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στον υδροηλεκτρικό σταθμό Σπίλιε. Η έκθεση δεν διευκρινίζει τον τρόπο χρηματοδότησης των έργων αυτών.
Παράλληλα, η εταιρεία έχει εξασφαλίσει δανειακές συμφωνίες με την Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης για την κατασκευή δύο φωτοβολταϊκών πάρκων ισχύος 100 MW και 60 MW στην περιοχή της Μπίτολα. Ένα ακόμη έργο 20 MW στην ίδια περιοχή αναμένεται επίσης να χρηματοδοτηθεί μέσω διεθνούς δανεισμού, ενώ έχουν ήδη αξιολογηθεί οι προσφορές για την κατασκευή του. Την ίδια περίοδο, η ESM σχεδιάζει να υπογράψει σύμβαση για την κατασκευή δεύτερου φωτοβολταϊκού πάρκου 10 MW κοντά στο Οσλομέι.
Το πρώτο φωτοβολταϊκό πάρκο των 10 MW στο Οσλομέι άρχισε να παράγει ηλεκτρική ενέργεια το 2023, ωστόσο η αίτηση για την άδεια λειτουργίας του απορρίφθηκε. Στον ανάδοχο δόθηκε αρχικά προθεσμία 336 ημερών για την αποκατάσταση των ελλείψεων και στη συνέχεια νέα παράταση. Στις 22 Δεκεμβρίου 2025, τεχνική έκθεση επιθεώρησης διαπίστωσε ότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν εκκρεμείς τεχνικές αδυναμίες μετά την ολοκλήρωση του επίσημου ελέγχου του έργου.
Στον τομέα της αιολικής ενέργειας, η ESM πραγματοποιεί μετρήσεις ανέμου για την ανάπτυξη νέου αιολικού πάρκου κοντά στο Μιράβτσι. Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες για την εγκατάσταση τεσσάρων επιπλέον ανεμογεννητριών στο Μπογκντάντσι, στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης του έργου, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Η κυβέρνηση έχει επίσης εντάξει στον ενεργειακό της σχεδιασμό σειρά μεγάλων έργων, μεταξύ των οποίων το πολυσυζητημένο υδροηλεκτρικό έργο Τσέμπρεν, μονάδα συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας με φυσικό αέριο στη Νοβάτσι, καθώς και επιπλέον αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα. Σύμφωνα με κυβερνητικούς αξιωματούχους, οι επενδύσεις αυτές αποσκοπούν στη μείωση της εξάρτησης της Βόρειας Μακεδονίας από τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας και στην ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ενεργειακής ασφάλειας της χώρας.
