Η Βόρεια Μακεδονία έκανε ένα επίσημο βήμα προς την αναδιαμόρφωση του ενεργειακού της συστήματος, με την κυβέρνηση να υιοθετεί ένα εθνικό σχέδιο που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα σκοπεύει να απομακρυνθεί από τα ορυκτά καύσιμα και να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή πολιτική για το κλίμα μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Το Ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα για την περίοδο 2025–2030, που εκπονήθηκε από το υπουργείο Ενέργειας της χώρας, έχει σχεδιαστεί ως το βασικό πλαίσιο για τον εκσυγχρονισμό του ενεργειακού τομέα, ενώ παράλληλα ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις στο πλαίσιο της Ενεργειακής Κοινότητας και των ευρύτερων ευρωπαϊκών κανονιστικών προτύπων.
Στον πυρήνα του, το σχέδιο χαρτογραφεί μια σταδιακή αλλά δομημένη μετάβαση: μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, επέκταση της δυναμικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και βελτίωση της αποδοτικότητας σε βιομηχανίες και νοικοκυριά. Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η στρατηγική στοχεύει να θέσει τη Βόρεια Μακεδονία σε μια πιο σαφή πορεία προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα χωρίς να διακυβεύεται η ενεργειακή σταθερότητα.
Τα μέτρα καλύπτουν πολλαπλά επίπεδα του συστήματος, από την αποανθρακοποίηση και την αποδοτικότητα έως τη μεταρρύθμιση της αγοράς και την ενεργειακή ασφάλεια. Ωστόσο, η βασική κατεύθυνση είναι σαφής: λιγότερη εξάρτηση από τον άνθρακα, περισσότερες επενδύσεις σε ηλιακή, αιολική και υδροηλεκτρική ενέργεια, καθώς και η εισαγωγή μηχανισμών όπως η τιμολόγηση του άνθρακα για την προσέγγιση των προτύπων της ΕΕ.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ενίσχυση των έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ανάπτυξη δυνατοτήτων αποθήκευσης και αναβάθμιση υποδομών που επί μακρόν αντιμετωπίζουν προβλήματα αποδοτικότητας. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση σηματοδοτεί μια σταδιακή απομάκρυνση από τον άνθρακα, μια κίνηση με περιβαλλοντικές αλλά και οικονομικές επιπτώσεις σε μια χώρα όπου τα παραδοσιακά ενεργειακά συστήματα παραμένουν βαθιά ριζωμένα.
Η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει επίσης βασική ανησυχία. Το σχέδιο δίνει έμφαση στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, στην ενίσχυση των διασυνδέσεων με γειτονικές χώρες και στη στενότερη συνεργασία με τα περιφερειακά συστήματα, αντανακλώντας τη γενικότερη αστάθεια που έχει επηρεάσει την ενεργειακή πολιτική στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Αναμένεται επίσης να συνεχιστεί η απελευθέρωση της αγοράς, με περαιτέρω ενσωμάτωση στις περιφερειακές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.
Πριν από την υιοθέτησή του, το σχέδιο υποβλήθηκε σε Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση, η οποία εξέτασε τις πιθανές επιπτώσεις του στην ποιότητα του αέρα, στο νερό, στο έδαφος, στη βιοποικιλότητα και στη δημόσια υγεία. Οι αρχές αναφέρουν ότι η διαδικασία περιλάμβανε δημόσιες διαβουλεύσεις και διασυνοριακή συμβολή, ενώ η τελική έκθεση έλαβε θεσμική έγκριση.
Εφόσον εφαρμοστεί όπως προβλέπεται, η κυβέρνηση εκτιμά ότι το σχέδιο θα πυροδοτήσει έναν νέο κύκλο επενδύσεων στον ενεργειακό τομέα, βελτιώνοντας παράλληλα τις περιβαλλοντικές συνθήκες και μειώνοντας τη μακροπρόθεσμη εξάρτηση από εξωτερικές πηγές ενέργειας.
