Καλή σας μέρα! «Υπάρχουν δεκαετίες που δεν συμβαίνει τίποτε, και εβδομάδες που συμβαίνουν όσα σε δεκαετίες», είχε πει ο Λένιν και όσα έχουν συμβεί την περασμένη εβδομάδα τον δικαιώνουν πλήρως.
Όλα όσα θεωρούνταν μέχρι πρότινος μάλλον απίθανα, συνέβησαν σε λίγα 24ωρα: Ισραήλ και ΗΠΑ χτύπησαν με πλήρη ισχύ το Ιράν κι εκείνο χτύπησε ως αντίποινα διυλιστήρια, σταθμούς LNG και πλοία μεταφοράς υδρογονανθράκων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Αποτέλεσμα οι τιμές των ενεργειακών αγαθών να καλπάζουν και το 2026 να βαδίζει στα βήματα του 2022 όταν και συνέβη η μεγάλη ενεργειακή κρίση, που την πυροδότησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Το τι θα συμβεί τώρα εξαρτάται από την διάρκεια της συμμαχικής επιχείρησης (όσο περισσότερο διαρκέσει τόσο μεγαλύτερες οι επιπτώσεις), την δυνατότητα (περαιτέρω) αντίδρασης του κατά κοινή εκτίμηση αποδυναμωμένου ιρανικού καθεστώτος καθώς και το ποια θα είναι η επόμενη ημέρα στη χώρα.
Στις αγορές και τις κυβερνήσεις μελετούν όλα τα σενάρια, ακόμη και τα χειρότερα.
Το βέβαιο είναι ότι τίποτε στον πλανήτη δεν θα είναι το ίδιο μετά την 28η Φεβρουαρίου…
Σημαία και ράφι
Αυτό ισχύει φυσικά και για τις εξελίξεις στην Ελλάδα, με την κυβέρνηση να εμφανίζεται -λένε δημοσκόποι- ενισχυμένη, ιδίως μετά την απόφαση να στείλει φρεγάτες και F-16 στην Κύπρο και Patriot στην Κάρπαθο.
Στις μείζονες κρίσεις ισχύει, όπως αναφέρουν πολιτικοί επιστήμονες και ψυχολόγοι, το φαινόμενο rally around the flag.
Δηλαδή, ο πολίτες τείνουν να συσπειρώνονται (ψυχολογικά κι αυτό αποτυπώνεται και πολιτικά) γύρω από την κυβέρνηση της χώρας τους.
Ωστόσο, εάν η επιχείρηση κατά του ιρανικού καθεστώτος διαρκέσει πολύ και οι τιμές στα βενζινάδικα και τα σούπερ μάρκετ αυξηθούν σημαντικά, τότε είναι προφανές ότι θα αλλάξουν τα δεδομένα και στο πολιτικό πεδίο αφού η δυσφορία των πολιτών θα ενταθεί και θα γίνει δύσκολα διαχειρίσιμη, καθώς μάλιστα η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στον 7ο χρόνο διακυβέρνησης.
Πλαφόν
Ως εκ τούτου, ήδη στα συναρμόδια υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ενέργειας και Ανάπτυξης έχουν ανατρέξει στα αρχεία τους του 2022 ώστε να μελετήσουν τα μέτρα που είχαν ληφθεί τότε, στο ξέσπασμα και το απόγειο της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Καταλαβαίνω ότι αντίστοιχα μέτρα σχεδιάζεται να ληφθούν και τώρα, μόνο εφ’ όσον χρειαστεί, καθώς ακόμη είναι νωρίς.
Η προετοιμασία έχει, πάντως, ξεκινήσει, και οι συσκέψεις είναι πλέον καθημερινές.
Πρώτο στη λίστα ακούω ότι είναι η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα βενζινάδικα και τα σούπερ μάρκετ, μέτρο στο οποίο αντιτίθεται σφόδρα η αγορά καθώς είχε προκαλέσει πολλές επιπλοκές όταν εφαρμόστηκε μετά την περίοδο του Covid και κατά την ενεργειακή κρίση.
Επιπλέον το μέτρο ίσχυσε για πολύ μεγάλο -πολύ μεγαλύτερο του αναμενομένου- διάστημα και σταμάτησε να ισχύει μόλις πριν μερικούς μήνες.
Crash test
Εξυπακούεται ότι εντείνονται οι έλεγχοι για φαινόμενα αισχροκέρδειας από την νέα Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή.
Πρόκειται για έναν καινούργιο θεσμό, στον οποίο έχει επενδύσει πολιτικά ο αρμόδιος υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος για να αντιμετωπίσει την ακρίβεια.
Ο νέος θεσμός βρίσκεται, λοιπόν, από την αρχή της λειτουργίας του αντιμέτωπος με μια μείζονα κρίση και ως εκ τούτου καλείται να (απο)δείξει την αποτελεσματικότητά του.
Pass… για έκτακτο φόρο
Εφ’ όσον η αναταραχή συνεχιστεί πέραν ενός ευλόγου διαστήματος και οι τιμές πετρελαίου και αερίου αυξηθούν περαιτέρω παραμένοντας σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα επανέλθουν η επιδότηση στους λογαριασμούς ρεύματος και η επιδότηση για τη χρήση πετρελαίου, το γνωστό fuel pass.
Οι επιδοτήσεις θα εξασφαλιστούν από την επιβολή έκτακτης φορολόγησης στα αποκαλούμενα «έκτακτα» ή «ουρανοκατέβατα» κέρδη (Windfall tax) των ενεργειακών εταιρειών.
Με τις βιντεοκασέτες του Σκρέκα
Ακούω μάλιστα ότι έχει πέσει στο τραπέζι και η πρόταση να εφαρμοστεί και πάλι το μοντέλο ενημέρωσης κατά την ενεργειακή κρίση, δηλαδή η ανακοίνωση των (όποιων) μέτρων στήριξης σε τακτική βάση -και για όσο χρειαστεί- από τον υπουργό Ενέργειας, στο κτίριο της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης (εκεί που γίνεται το briefing του κυβερνητικού εκπροσώπου).
Βεβαίως, άπαντες διαβεβαιώνουν ότι είμαστε ακόμη μακριά απ’ αυτό το σημείο, αλλά ως γνωστόν των φρονίμων τα παιδιά…
Εξ ου και ακούγεται ότι στο επικοινωνιακό επιτελείο του Σταύρου Παπασταύρου αναζήτησαν τα τελευταία 24ωρα κι εξασφάλισαν τα βίντεο με τις ενημερώσεις του τότε υπουργού Κώστα Σκρέκα ώστε να δουν τη ροή των δηλώσεων.
Όπως γινόταν τις προηγούμενες δεκαετίες -για να χρησιμοποιήσω και μια φράση-κλισέ των ποδοσφαιρικών συντακτών την εποχή που κυριαρχούσαν τα βίντεο- όταν το προπονητικό team μιας ομάδας μελετούσε βιντεοκασέτες για να αξιολογήσει έναν προτεινόμενο παίκτη ή το σύστημα που εφαρμόζει η αντίπαλος ομάδα.
Ραντεβού στα βενζινάδικα… της Αϊόβα
Πολύπειρο στέλεχος της αγοράς επισημαίνει, πάντως, ότι εάν θέλει κάποιος να αντιληφθεί πότε θα ολοκληρώσουν οι ΗΠΑ την επιχείρηση, δεν έχει παρά να κοιτά όχι (μόνο) τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και αερίου, αλλά τις τιμές στα βενζινάδικα των ΗΠΑ.
Ο υψηλός πληθωρισμός στην υπερδύναμη επί κυβέρνησης Biden έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη νίκη του Donald Trump και διόλου τυχαία ο νυν Αμερικανός πρόεδρος αναδεικνύει συνεχώς τις πολιτικές της κυβέρνησής του, όπως συνοψίζονται στο περίφημο «drill, baby, drill», για τη μείωση των τιμών των καυσίμων.
Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους (State of the Union) λίγα 24ωρα πριν την επέμβαση στο Ιράν:
«Η βενζίνη, η τιμή της οποίας έφτασε σε ορισμένες πολιτείες τα 6 δολάρια το γαλόνι (3,785 λίτρα) υπό τον προκάτοχό μου και ήταν, ειλικρινά, καταστροφή, σήμερα είναι κάτω από 2,30 δολάρια το γαλόνι στις περισσότερες πολιτείες, ενώ σε ορισμένες περιοχές φτάνει τα 1,99 δολάρια το γαλόνι.
Και όταν επισκέφθηκα την υπέροχη πολιτεία της Αϊόβα πριν από λίγες εβδομάδες, είδα ακόμη και 1,85 δολάρια το γαλόνι βενζίνης, την χαμηλότερη τιμή των τελευταίων τεσσάρων ετών, η οποία συνεχίζει να πέφτει ραγδαία».
Την τελευταία εβδομάδα, πάντως, η τιμή της βενζίνης στα ΗΠΑ αυξήθηκε στα 2,77 δολάρια/γαλόνι σημειώνοντας άνοδο 20% σε εβδομαδιαία βάση, τη μεγαλύτερη από το 2022, ενώ υπάρχουν εκτιμήσεις ότι μπορεί να ανέλθει έως τα 3,9 δολ/γαλόνι.
Ενώ και το πετρέλαιο (δείκτης WTI) στις ΗΠΑ έφθασε στα 90,9 δολάρια/βαρέλι φθάνοντας στο υψηλότερο σημείο από τον Αύγουστο του 2022.
Θυμίζω ότι φέτος είναι προγραμματισμένες οι πολύ σημαντικές ενδιάμεσες εκλογές (midterm elections) στις ΗΠΑ, οι οποίες αποτελούν βαρόμετρο για τον πρόεδρο Trump.
Και θα ήταν «πολιτική αυτοκτονία» για την κυβέρνηση Trump να μην μεριμνήσει για την έγκαιρη υποχώρηση των τιμών των καυσίμων.
Άρα…
Ο υπουργός που έγινε βενζινάς!
Εφαρμόζοντας ιδιαίτερα επιθετικό πολιτικό μάρκετινγκ ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Chris Wright -τον οποίο ο Donald Trump χαρακτηρίζει ως τον πλέον ειδικό στην αγορά πετρελαίου- πήγε πριν μια εβδομάδα σε πρατήριο υγρών καυσίμων, πήρε την αντλία (φωτο) και φούλαρε τα αυτοκίνητα κάνοντας ταυτόχρονα διάλογο με τους οδηγούς.
Σε προχθεσινή τηλεοπτική εμφάνισή του στο Fox News τόνισε ότι η τιμή της βενζίνης, ακόμη και τώρα που αυξήθηκε, είναι δύο δολάρια/γαλόνι χαμηλότερη από την τιμή επί προεδρίας Biden και προέβη στην εκτίμηση ότι δεν θα αργήσει η αποκλιμάκωση των τιμών.
«Είναι προσωρινές», είπε εμφατικά για τις αυξημένες τιμές, τις οποίες χαρακτήρισε ως το «πολύ μικρό τίμημα που πρέπει να πληρωθεί για να απομακρυνθεί το καθεστώς που έχει δολοφονήσει τους περισσότερους Αμερικανούς τα τελευταία χρόνια».
Στασίδι στην TV
Από την πλευρά του ο Έλληνας ομόλογός του πύκνωσε τα τελευταία 24ωρα τις τηλεοπτικές εμφανίσεις του.
Ο Σταύρος Παπασταύρου εμφανίζεται πλέον καθημερινά στην τηλεόραση –«έπιασε στασίδι», που λέμε, μιας και είμαστε στη Σαρακοστή-, ενώ δηλώσεις και συνεντεύξεις του φιλοξενούνται σε πολλές εφημερίδες.
Μετά από πολύ καιρό, είναι η αλήθεια, επανεμφανίστηκε στα ραδιοτηλεοπτικά ΜΜΕ και ο Νίκος Τσάφος.
Τριάδα για επενδύσεις
Η «τριάδα» της ενέργειας (Παπασταύρου-Τσάφος- Δέσποινα-Λητώ Παληαρούτα) εμφανίστηκε την περασμένη εβδομάδα στη συνάντηση εργασίας για το εθνικής και στρατηγικής σημασίας έργο «Πρίνος CO2» στην εταιρεία EnEarth Greece – θυγατρική της Energean.
Η κοινή εμφάνιση ερμηνεύτηκε και ως στήριξη από υπουργό και υφυπουργό στη γενική γραμματέα Ενέργειας μετά τις πρόσφατες διαρροές για την απόδοσή της στη διαχείριση των προγραμμάτων τύπου «Εξοικονομώ»
Δεν μπορώ να ξέρω εάν η γγ θα καλείται στο εξής σε όλες τις συσκέψεις και εκδηλώσεις για τα ενεργειακά θέματα καθώς, θυμίζω, δεν είχε προσκληθεί ούτε στην υπογραφή των συμφωνιών με Chevron και HELLENiQ Energy στο Μέγαρο Μαξίμου.
Αυτό που μαθαίνω, όμως, είναι ότι η ίδια διαχειρίζεται την έρπουσα φημολογία με θετικό, δημιουργικό πνεύμα και εργασιοθεραπεία, ενώ πλέον και τα επιτελεία υπουργού και υφυπουργού θα εμπλέκονται πιο ενεργά στα προγράμματα.
Χρυσό… LNG
Από τη μεγάλη άνοδο των τιμών ενέργειας υπάρχουν οι μεγάλοι χαμένοι, οι καταναλωτές, επιχειρήσεις και νοικοκυριά -προοπτικά και οι κυβερνήσεις που θα επωμιστούν το πολιτικό κόστος-, υπάρχουν όμως και μεγάλοι κερδισμένοι, οι εταιρείες του oil and gas.
Είναι ενδεικτικό ότι οι τιμές ναύλωσης LNG spot στον Ατλαντικό εκτινάχθηκαν στις 300.000 δολάρια την ημέρα, ήτοι αύξηση 600%!
Υπολογίζεται ότι το περιθώριο κέρδους για ένα φορτίο LNG από τις ΗΠΑ -παραδοτέο στην Ευρώπη εκτινάχθηκε στα 50 και πλέον εκατομμύρια από περίπου 25 εκατ. δολ. που ήταν πριν την επιχείρηση στο Ιράν και την διαταραχή στις ενεργειακές αγορές.
Κατά τους ίδιους υπολογισμούς οι παραγωγοί κα οι traders αμερικανικού LNG μπορούν να αποκομίσουν ουρανοκατέβατα και ταυτόχρονα θεόρατα κέρδη, από 4 έως και 20 δις δολάρια, σε ένα μήνα εφ’ όσον η QatarEnergy εξακολουθήσει να μην παράγει και παραδίδει LNG επικαλούμενη force majeure (ανωτέρα βία).
Με τη φανέλα της εθνικής Ελλάδας…
Εάν σ’ αυτό το περιβάλλον όπως έχει διαμορφωθεί, συνυπολογιστεί η απόφαση του Ρώσου προέδρου Putin να σταματήσει η χώρα του τις εξαγωγές αερίου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, πριν τις σταματήσει η τελευταία, τότε το παράθυρο ευκαιρίας για την Ελλάδα να εξελιχθεί σε κόμβο LNG προς την κεντρική και ανατολική Ευρώπη γίνεται ακόμη μεγαλύτερο.
Προς αυτήν την κατεύθυνση τόσο ο υπουργός Σταύρος Παπασταύρου όσο και οι επικεφαλής των δύο μετόχων της Atlantic SEE LNG trade Αλέξανδρος Εξάρχου της Aktor και Κωνσταντίνος Ξιφαράς της ΔΕΠΑ Εμπορίας δίνουν μεγάλο αγώνα φορώντας τη φανέλα της εθνικής Ελλάδας.
…Κι ένα μυστήριο ταξίδι
Περίεργο είναι, όμως, ότι την ώρα που δίνουν αυτή τη μεγάλη μάχη, δημοσίευμα το οποίο δεν διαψεύστηκε έφερε την πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα Kimberly Guilfoyle να επισκέπτεται ινκόγκνιτο στην Αλβανία και να έχει επαφές με την ηγεσία της χώρας στην κατεύθυνση διερεύνησης των προοπτικών κατασκευής FSRU εκεί.
Εφ’ όσον αληθεύει -επαναλαμβάνω ότι δεν διαψεύστηκε- είναι πραγματικά πολύ περίεργο και μάλιστα από πολλές πλευρές.
It doesn’t make any sense, που λένε και οι Αγγλοσάξονες.
Ένα πλοίο με φ/β πάνελ=50 πλοία LNG
Αποτέλεσμα των εξελίξεων είναι, πάντως, και η επαναφορά στο επίκεντρο του δημοσίου διαλόγου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης της αναγκαιότητας για επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και περαιτέρω εξηλεκτρισμού του ενεργειακού τομέα.
Είναι χαρακτηριστικό αυτό που επισημαίνουν τεχνοκράτες της ενέργειας ότι ένα πλοίο με φωτοβολταϊκά (όταν εγκατασταθούν, εννοείται) παράγει όση ηλεκτρική ενέργεια παράγουν 50 πλοία με LNG.
Και μαζί και μόνοι
Παρακολουθώντας στενά τις διεθνείς εξελίξεις κι έχοντας, καταλαβαίνω, επεξεργασμένα σενάρια για κάθε πιθανή τροπή που μπορούν να λάβουν, οι ελληνικές επιχειρήσεις του τομέα της ενέργειας υλοποιούν τον σχεδιασμό τους προχωρώντας μάλιστα και σε κινήσεις που αιφνιδιάζουν ευχάριστα την αγορά.
Και δεν είναι πρώτη μεταξύ των δύο κορυφαίων του ενεργειακού τομέα στην Ελλάδα (και με ισχυρή διεθνή παρουσία), οι οποίες έρχονται να επιβεβαιώσουν ότι στο σύγχρονο επιχειρηματικό περιβάλλον οι εταιρείες μπορούν άνετα σε άλλους τομείς να ανταγωνίζονται και σε άλλους να συνεργάζονται.
Χωρίς δηλαδή το ένα να επηρεάζει και, πολύ περισσότερο, να εμποδίζει το άλλο.
Τα «πειραχτήρια» στην αγορά θυμίζουν, πάντως, σε τέτοιες περιπτώσεις τον διάσημο στίχο του Μανώλη Ρασούλη: «Πότε Βούδας, πότε Κούδας»…
Πανεπιστήμιο… champions league
Πρόκειται για κίνηση-ματ από την εταιρεία –«κουμπώνει» και με τον διεθνή ρόλο της- καθώς το Georgetown είναι σήμερα το πιο «βαρύ» όνομα από τα πανεπιστήμια που υπέβαλαν αίτηση για να λειτουργήσουν στη χώρα μας.
Για να το θέσω με ποδοσφαιρικούς όρους, «πρόκειται για πανεπιστήμιο επιπέδου champions league σε μια αγορά στην οποία υπάρχουν μέχρι τώρα ομάδες επιπέδου conference league».
AI, data και βιωσιμότητα
Μαθαίνω ότι το πανεπιστήμιο θα στεγαστεί σε γραφεία που έχει η ΔΕΗ στο Παγκράτι και ανάμεσα σε αυτούς που θα διδάσκουν θα είναι ανώτατα στελέχη της επιχείρησης.
Αλλά και στους φοιτητές θα υπάρχουν στελέχη της επιχείρησης όπως και γενικότερα ανώτερα στελέχη του ιδιωτικού τομέα, στα οποία απευθύνονται τα δυο μεταπτυχιακά προγράμματα που θα προσφέρονται, το Executive Master’s in Leadership και το M.S. in Environment and Sustainability Management.
Επισημαίνω ότι η Σχολή Επιχειρήσεων McDonough του πανεπιστημίου, η οποία παρέχει τα εν λόγω μεταπτυχιακά, είναι ιδιαίτερα φημισμένη διεθνώς. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχει αναλάβει νέες πρωτοβουλίες διερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλλουν στην επίλυση των πιο σύνθετων προβλημάτων του κόσμου, δίνοντας έμφαση στα «πεδία του μέλλοντος»: τεχνητή νοημοσύνη, ανάλυση δεδομένων και μέλλον της εργασίας, υγεία και βιωσιμότητα.
Υγρό -επενδυτικό- πυρ
Σχεδιάζει ανάλογη κίνηση-έκπληξη η ΔΕΗ και στον τομέα της διαχείρισης υδάτων;
Είναι ο εν λόγω τομέας στα ραντάρ της Metlen;
Τα σενάρια δίνουν και παίρνουν στην αγορά μετά τη στρατηγική κίνηση της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ να αποκτήσει το 9,7% της ΕΥΔΑΠ και να εισέλθει κατ’ αυτόν τον τρόπο τον πολλά υποσχόμενο τομέα της διαχείρισης υδάτων και των επενδύσεων στους υδάτινους πόρους.
Θυμίζω ότι ανάλογη κίνηση έχει κάνει ο όμιλος Aktor προχωρώντας σε συνεργασία με τον γαλλικό κολοσσό Suez.
Μετεγγραφή αεροδρομίου στην ενέργεια
Και σε επίπεδο στελεχών, πάντως, είναι αξιοσημείωτη η κινητικότητα στην αγορά ενέργειας.
Μαθαίνω ότι μετεγγραφή αεροδρομίου (για να χρησιμοποιήσω και πάλι έναν όρο από το ποδοσφαιρικό ρεπορτάζ) ετοιμάζεται να ολοκληρώσει η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, του ομίλου της Masdar από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Πληροφορούμαι, λοιπόν, από απόλυτα έγκυρη πηγή ότι ηγετικό ρόλο στην εταιρεία αναλαμβάνει ο μέχρι τώρα CEO της Principia, θυγατρικής της Enel και της Macquarie, Αριστοτέλης Χαντάβας, με μακρά θητεία στον ενεργειακό τομέα.
Ο Αρ. Χαντάβας παραμένει βέβαια πρόεδρος στη SolarPower Europe, τον οργανισμό που εκπροσωπεί περισσότερες από 300 οργανώσεις του τομέα των φωτοβολταικών.
Βομβαρδισμός
Μια εταιρεία από το γειτονικό προς τα Εμιράτα Μπαχρέιν, η Aluminium Bahrain (Alba) είναι αυτή που αποκτά την εταιρεία Aluminium Dunkerque, με το μεγαλύτερο πρωτογενές εργοστάσιο παραγωγής αλουμινίου στην Ευρώπη, για την οποία, ως γνωστόν, είχε ενδιαφερθεί και η Metlen.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι η είδηση με την οποία «βομβαρδίστηκε» -μεταφορικά- η ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά αλουμινίου συνέπεσε με τον βομβαρδισμό -κυριολεκτικά αυτή τη φορά- του Μπαχρέιν από ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους και drones.
