Η παγκόσμια κούρσα για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν διεξάγεται μόνο στα εργαστήρια των τεχνολογικών κολοσσών και στις γραμμές παραγωγής προηγμένων επεξεργαστών. Ένα εξίσου κρίσιμο μέτωπο ανοίγει στα ηλεκτρικά δίκτυα, στις μονάδες παραγωγής και στο κόστος της ενέργειας.
Καθώς τα Data Centers εξελίσσονται σε μία από τις πλέον ενεργοβόρες υποδομές της ψηφιακής οικονομίας, η δυνατότητα μιας χώρας να προσελκύσει μεγάλες επενδύσεις θα εξαρτηθεί από τρεις προϋποθέσεις: την επάρκεια των δικτύων, την πρόσβαση σε μεγάλες ποσότητες καθαρής ενέργειας και τη διαμόρφωση ανταγωνιστικού και προβλέψιμου κόστους ηλεκτρισμού.
Αν δεν εξασφαλιστούν και οι τρεις παράμετροι ταυτόχρονα, ακόμη και ώριμα επενδυτικά σχέδια κινδυνεύουν είτε να καθυστερήσουν είτε να κατευθυνθούν σε άλλες χώρες.
Το πρώτο εμπόδιο είναι τα δίκτυα
Η ταχύτητα σύνδεσης με το ηλεκτρικό σύστημα αποτελεί ήδη ένα από τα βασικότερα κριτήρια των επενδυτών. Ένα Data Center χρειάζεται μεγάλη ισχύ, αδιάλειπτη τροφοδοσία και σαφές χρονοδιάγραμμα ηλεκτροδότησης. Δεν αρκεί, επομένως, να υπάρχει θεωρητικά διαθέσιμη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πρέπει να υπάρχει και δίκτυο ικανό να τη μεταφέρει εκεί όπου βρίσκεται η εγκατάσταση.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία του ΑΔΜΗΕ τον Ιούνιο του 2026, έχουν χορηγηθεί Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης για έργα συνολικής ισχύος περίπου 520 MW. Ωστόσο, μόλις περίπου 90 MW βρίσκονται σε ουσιαστική κατασκευαστική φάση, ενώ η εγκατεστημένη ισχύς των μονάδων που λειτουργούν παραμένει χαμηλότερη από 45 MW.
Η απόσταση μεταξύ του επενδυτικού ενδιαφέροντος και των έργων που υλοποιούνται στην πράξη αποτυπώνει το πραγματικό πρόβλημα. Περίπου το 65% των σχεδίων συγκεντρώνεται στην Αττική, όπου η διαθέσιμη ηλεκτρική ισχύς είναι περιορισμένη και οι χρόνοι σύνδεσης μπορούν να εξελιχθούν σε καθοριστικό εμπόδιο.
Για τους επενδυτές, η αβεβαιότητα ως προς το πότε και με πόση ισχύ θα συνδεθεί ένα Data Center μπορεί να αποδειχθεί εξίσου αποτρεπτική με το υψηλό κόστος κατασκευής του.
Η AI χρειάζεται όλο και περισσότερη πράσινη ενέργεια
Η δεύτερη παράμετρος είναι η εξασφάλιση επαρκούς παραγωγής καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι απαιτήσεις των Data Centers αυξάνονται με ταχύτητα, καθώς η εκπαίδευση και η λειτουργία των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης απαιτούν τεράστια υπολογιστική ισχύ και, κατά συνέπεια, συνεχή κατανάλωση ρεύματος.
Η πράσινη προέλευση της ενέργειας δεν αποτελεί πλέον μόνο στοιχείο εταιρικής περιβαλλοντικής πολιτικής. Το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, οι στόχοι απανθρακοποίησης και οι δεσμεύσεις των μεγάλων τεχνολογικών ομίλων –των λεγόμενων hyperscalers– περιορίζουν σταδιακά τις διαθέσιμες επιλογές.
Οι εταιρείες δεν αναζητούν απλώς αρκετή ενέργεια, αλλά καθαρή ενέργεια, διαθέσιμη σε σταθερή βάση και, όσο γίνεται, σε αντιστοίχιση με τις ώρες πραγματικής κατανάλωσης. Αυτό αυξάνει τη σημασία των ΑΠΕ, των συστημάτων αποθήκευσης και των διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
Μερικά ευρώ ανά μεγαβατώρα μπορούν να αλλάξουν τον χάρτη
Η τρίτη και ίσως πιο σκληρή παράμετρος είναι το κόστος. Η ηλεκτρική ενέργεια συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα λειτουργικά έξοδα ενός Data Center. Επειδή οι εγκαταστάσεις λειτουργούν σε 24ωρη βάση, ακόμη και μία μικρή διαφορά στην τιμή της μεγαβατώρας πολλαπλασιάζεται σε ολόκληρο το έτος και μπορεί να μετατραπεί σε σημαντική επιβάρυνση.
Για μία μεγάλη επένδυση, η απόκλιση λίγων ευρώ ανά MWh μπορεί να σημαίνει εκατομμύρια ευρώ πρόσθετου κόστους σε βάθος χρόνου. Γι’ αυτό οι επενδυτές δεν εξετάζουν μόνο την τρέχουσα τιμή του ρεύματος, αλλά και τη δυνατότητα σύναψης μακροχρόνιων συμβολαίων, τη σταθερότητα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος και την προβλεψιμότητα της αγοράς.
Η χώρα που θα προσφέρει ισχύ χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις, πράσινη ενέργεια και σταθερές τιμές αποκτά σαφές πλεονέκτημα στην ευρωπαϊκή μάχη για τις νέες ψηφιακές υποδομές.
Ο ρόλος της ηλεκτρικής διασύνδεσης GREGY
Σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη σημασία αποκτά το έργο GREGY, η σχεδιαζόμενη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Αιγύπτου που αναπτύσσει ο όμιλος Κοπελούζου.
Το έργο, ισχύος 3 GW, έχει ενταχθεί στον ευρωπαϊκό κατάλογο έργων PCI/PMI, στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway, καθώς και στο Σχέδιο Δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μεσόγειο. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η διασύνδεση θα δημιουργήσει έναν νέο ενεργειακό διάδρομο, μέσω του οποίου θα μεταφέρεται ηλεκτρική ενέργεια από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και, στη συνέχεια, προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η τροφοδότηση του καλωδίου προβλέπεται να προέρχεται από αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα συνολικής ισχύος 8,5 GW στην Αίγυπτο. Το υψηλό ηλιακό και αιολικό δυναμικό, σε συνδυασμό με τη διαθεσιμότητα μεγάλων επίπεδων εκτάσεων, μπορεί να επιτρέψει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με ιδιαίτερα ανταγωνιστικό κόστος.
Για την ελληνική αγορά των Data Centers, το GREGY προβάλλεται ως έργο που θα μπορούσε να απαντήσει ταυτόχρονα και στις τρεις ενεργειακές προκλήσεις: να προσθέσει νέα μεταφορική ικανότητα, να αυξήσει τις διαθέσιμες ποσότητες πράσινης ενέργειας και να ενισχύσει τις προϋποθέσεις για ανταγωνιστικές και περισσότερο προβλέψιμες τιμές.
Η αξιοποίησή του, πάντως, θα εξαρτηθεί από το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης, την ανάπτυξη των συνοδευτικών έργων και την αποτελεσματική ενσωμάτωσή του στο ελληνικό και ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα.
Το ενδιαφέρον υπάρχει – η υποδομή αναζητείται
Η Ελλάδα έχει προσελκύσει σημαντικό ενδιαφέρον για την εγκατάσταση Data Centers, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, της συμμετοχής της στην ευρωπαϊκή αγορά, των διεθνών τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων και της δυνατότητάς της να λειτουργήσει ως πύλη ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι πλέον εάν υπάρχει επενδυτική ζήτηση. Είναι εάν η χώρα θα καταφέρει να δημιουργήσει εγκαίρως τις ενεργειακές υποδομές που απαιτούνται, ώστε το ενδιαφέρον να μετατραπεί σε πραγματικές επενδύσεις.
