Μόλις ένα στα τρία επιφανειακά υδατικά συστήματα της Θεσσαλίας βρίσκεται σε καλή οικολογική κατάσταση, ενώ το 63% κινδυνεύει να μην επιτύχει τους περιβαλλοντικούς στόχους, το 36,6% καταγράφεται σε κακή χημική κατάσταση και το 28% υφίσταται χρόνια υπεραπόληψη. Σε κακή ποσοτική κατάσταση βρίσκεται και το 29% των υπόγειων υδάτων, με τη Θεσσαλία να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα λειψυδρία, εξάντληση των υδροφορέων και καταστροφικές πλημμύρες.
Για την αντιμετώπιση της υδατικής κρίσης, η Περιφέρεια παρουσίασε χθες, Πέμπτη, στο Περιφερειακό Συμβούλιο εννέα άξονες εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής για τα Ύδατα και ζητεί από την Πολιτεία δεσμευτική συμφωνία για την περίοδο 2027–2033, με ενιαίο πρόγραμμα έργων, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, σαφείς αρμοδιότητες και δημόσια λογοδοσία. Στα μέτρα περιλαμβάνονται η καταγραφή όλων των χρηστών και υδροληψιών, η μέτρηση κάθε κυβικού νερού, η εξοικονόμηση και αποθήκευσή του, η επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υδάτων και η έγκαιρη αντιμετώπιση πλημμυρών και ξηρασίας. Στον σχεδιασμό εντάσσονται ειδικά επιχειρησιακά σχέδια για τα αστικά ρέματα του Βόλου, τον Πηνειό και την λεκάνη του Καλέντζη, καθώς και η αναμόρφωση του αρδευτικού μοντέλου της λίμνης Κάρλα.
Έργα και παρεμβάσεις σε ολόκληρη τη Θεσσαλία
Σύμφωνα με την εισήγηση του περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, η σημερινή κατάσταση είναι αποτέλεσμα πρακτικών δεκαετιών: απολήψεων χωρίς πλήρη μέτρηση και έλεγχο, παράνομων ή ανεπαρκώς καταγεγραμμένων υδροληψιών, δικτύων χωρίς αξιόπιστα στοιχεία χρηστών και καταναλώσεων, υπερβολικής εξάρτησης από τα υπόγεια νερά, ανεπαρκούς αποθήκευσης, αποσπασματικής συντήρησης και κατακερματισμού αρμοδιοτήτων.
Η Περιφέρεια ζητεί αυτές οι πρακτικές να τερματιστούν με κανόνες που θα ισχύουν για όλους, αλλά και με δίκαιη μετάβαση, τεχνική υποστήριξη και πραγματικές εναλλακτικές λύσεις για τον αγροτικό κόσμο.
Μετά τις καταστροφές έχουν ολοκληρωθεί αποκαταστάσεις σε 432 σημεία, συνολικής δαπάνης περίπου 75,7 εκατ. ευρώ. Τα αντιπλημμυρικά έργα που έχουν υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη στις τέσσερις Περιφερειακές Ενότητες ανέρχονται σε 116,2 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 38,7 εκατ. ευρώ αφορούν νέα έργα του 2026, ενώ ακολουθούν ακόμη τριάντα παρεμβάσεις.
Παράλληλα, έχουν διατεθεί 121,4 εκατ. ευρώ για έργα αντιμετώπισης της λειψυδρίας και 70 εκατ. ευρώ για πενταετές πρόγραμμα καθαρισμών ποταμών. Επιπλέον, έχουν υποβληθεί έργα εγγείων βελτιώσεων συνολικού ύψους 124,1 εκατ. ευρώ.
Σχέδια για Βόλο, Πηνειό και Καλέντζη
Ιδιαίτερη σημασία για τη Μαγνησία έχει η εκπόνηση επιχειρησιακού σχεδίου για τα αστικά ρέματα του Βόλου. Αντίστοιχα σχέδια εκπονούνται για τον Πηνειό και τη λεκάνη του Καλέντζη.
Στον σχεδιασμό για τον Πηνειό εφαρμόζεται η ευρωπαϊκή αρχή «δίνουμε χώρο στον ποταμό». Η προσέγγιση προβλέπει αναχώματα όπου αυτά είναι αναγκαία, αλλά και ελεγχόμενες πλημμυρικές ζώνες, ώστε το νερό να εκτονώνεται σε προκαθορισμένες περιοχές και να περιορίζεται ο κίνδυνος καταστροφικών πλημμυρών.
Νέο αρδευτικό μοντέλο στη λίμνη Κάρλα
Στη λίμνη Κάρλα, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας, έχει αρχίσει η αναμόρφωση του αρδευτικού μοντέλου. Η επόμενη φάση προβλέπει κάθε χρήστης να είναι καταγεγραμμένος, κάθε παροχή αδειοδοτημένη και κάθε κυβικό νερού μετρημένο, με σαφή φορέα λειτουργίας και σταθερό σχέδιο συντήρησης.
Η Κάρλα, όπως επισημάνθηκε, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα πρόβλημα που χρειάζεται αποκατάσταση, αλλά ως πεδίο εφαρμογής ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης του νερού.
Οι τεχνικές υπηρεσίες έχουν προετοιμάσει και παρεμβάσεις βασισμένες στη φύση, καθώς και έργα τεχνητού εμπλουτισμού των υδροφορέων, με δυνητική χρηματοδότηση 45–50 εκατ. ευρώ. Στόχος είναι τα έργα, τα επιχειρησιακά σχέδια και οι ψηφιακές πλατφόρμες να μην παραμείνουν ασύνδετες παρεμβάσεις, αλλά να αποτελέσουν ενιαίο πιλοτικό μοντέλο εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής στη Θεσσαλία.
Έγκαιρη προειδοποίηση για πλημμύρες
Ο κ. Κουρέτας ανέφερε ότι έχει ανανεωθεί ο μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας και λειτουργεί σύστημα παρακολούθησης σε πραγματικό χρόνο. Το σύστημα συνδυάζει μετεωρολογικά μοντέλα, δεδομένα πεδίου, τηλεμετρικούς σταθμούς και συνεχή έλεγχο των υδρολογικών παραμέτρων.
Σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών αναπτύχθηκαν μοντέλα μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος είναι να παρέχονται προειδοποιήσεις λίγες ώρες πριν από ένα επικίνδυνο επεισόδιο και υδρομετεωρολογικές προγνώσεις 24–48 ώρες νωρίτερα. Το δίκτυο προβλέπεται να ενισχυθεί με δέκα νέους μετεωρολογικούς και τέσσερις νέους υδρολογικούς σταθμούς.
Οι εννέα άξονες της πρότασης
1. Συμφωνία Εφαρμογής Θεσσαλίας 2027–2033
Δεσμευτική συμφωνία μεταξύ των συναρμόδιων υπουργείων, της Περιφέρειας, του ΟΔΥΘ, των δήμων και των παρόχων ύδατος, με ένα ενιαίο χαρτοφυλάκιο έργων. Κάθε δράση θα έχει συγκεκριμένο υπεύθυνο, προϋπολογισμό, χρηματοδότηση, χρονοδιάγραμμα, δείκτες αποτελέσματος και σχέδιο συντήρησης, ενώ η πρόοδος θα δημοσιοποιείται ανά τρίμηνο.
2. Ταμείο Υδατικής Ανθεκτικότητας
Δημιουργία του ΤΑΤΥΩ, μιας ειδικής χρηματοδοτικής γραμμής και μονάδας ταχείας ωρίμανσης έργων, που θα καλύπτει μελέτες, έρευνες, απαλλοτριώσεις, περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και τεύχη δημοπράτησης. Κανένα έργο δεν θα θεωρείται ώριμο χωρίς εξασφαλισμένο σχέδιο λειτουργίας και συντήρησης.
3. Έργα Εθνικής Υδατικής Ασφάλειας
Ειδικό καθεστώς για την ταχύτερη αδειοδότηση κρίσιμων έργων, με έναν υπεύθυνο φακέλου, ενιαία ψηφιακή θυρίδα, παράλληλες γνωμοδοτήσεις και δεσμευτικές προθεσμίες 60–90 ημερών, χωρίς υποχώρηση στην περιβαλλοντική προστασία.
4. Αποδοτικότερη χρήση του νερού
Βελτίωση της αποδοτικότητας του νερού κατά τουλάχιστον 10% έως το 2030 και αυστηρότεροι στόχοι ανά λεκάνη και χρήση. Έως το τέλος του 2026 προβλέπεται μέτρηση στα αγροτικά δίκτυα, μαζί με κλειστά δίκτυα, τηλεμετρία, γεωργία ακριβείας και ογκομετρική καταγραφή, με τεχνική και οικονομική στήριξη των αγροτών.
5. Πλήρης καταγραφή των υδροληψιών
Ολοκλήρωση και διασύνδεση του υφιστάμενου Εθνικού Μητρώου Σημείων Υδροληψίας με τις άδειες, τους μετρητές και τα στοιχεία των παρόχων. Τα δεδομένα θα χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση δημόσιου, ετήσιου υδατικού ισοζυγίου της Θεσσαλίας.
6. Αποθήκευση στην επιφάνεια και στο υπέδαφος
Συνδυασμός ταμιευτήρων και μεγάλων έργων με τεχνητό εμπλουτισμό υδροφορέων, ορεινή υδρονομία, μικρές ανασχέσεις, υγροτόπους και αποκατάσταση πλημμυρικών πεδίων. Το πλημμυρικό νερό, όπου είναι ασφαλές, θα μετατρέπεται σε απόθεμα για την ξηρασία, ενώ η αρχή «δίνουμε χώρο στον Πηνειό» θα ενταχθεί στη χωρική πολιτική.
7. Σχέδιο Ξηρασίας και Λειψυδρίας
Θέσπιση ενιαίων δεικτών και επιπέδων κανονικότητας, προειδοποίησης, συναγερμού και έκτακτης ανάγκης. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει μηνιαία δημόσια ενημέρωση, όρια ανά λεκάνη, προτεραιότητες χρήσεων και αυτόματη ενεργοποίηση μέτρων πριν εξαντληθούν τα αποθέματα.
8. Ασφαλής επαναχρησιμοποίηση νερού
Επιλογή ώριμων πιλοτικών ζωνών για τη χρήση τριτοβάθμια επεξεργασμένου νερού στη γεωργική άρδευση, με πλήρη υγειονομική και περιβαλλοντική ασφάλεια, δίκτυα διανομής, σχέδια διαχείρισης κινδύνου και εξασφαλισμένους τελικούς χρήστες.
9. Ενιαία διοίκηση και λογοδοσία
Κοινή επιχειρησιακή μονάδα Περιφέρειας, ΟΔΥΘ, υπουργείων, δήμων και παρόχων, με έναν υπεύθυνο ανά έργο και σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων. Κάθε υποδομή θα καταγράφεται ψηφιακά, θα διαθέτει προϋπολογισμό συντήρησης και δείκτες απόδοσης και θα ελέγχεται μέσω ετήσιας δημόσιας αναφοράς.
Πηγή: ertnews.gr
