Νέο θεσμικό πλαίσιο για την επιτάχυνση των έργων αντιμετώπισης της λειψυδρίας προωθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), μέσω του νομοσχεδίου για τη διαχείριση των υδάτων που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου, με στόχο να επιταχυνθεί η υλοποίηση κρίσιμων παρεμβάσεων για την ενίσχυση της υδροδοτικής επάρκειας της χώρας.
Οι προτεινόμενες διατάξεις επιχειρούν να μειώσουν σημαντικά τους χρόνους υλοποίησης έργων ύδρευσης και ενίσχυσης των υδατικών αποθεμάτων, εισάγοντας ειδικές διαδικασίες τόσο για τις μονάδες αφαλάτωσης όσο και για έργα που θα απαιτηθούν σε περιοχές οι οποίες θα κηρύσσονται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας.
Επιτάχυνση στις αδειοδοτήσεις των αφαλατώσεων
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου αποτελεί η αναμόρφωση της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης των έργων αφαλάτωσης, τα οποία θεωρούνται κρίσιμη λύση για την ενίσχυση της υδροδότησης, ιδιαίτερα σε νησιωτικές και παράκτιες περιοχές.
Στο πλαίσιο αυτό, οι φορείς υλοποίησης θα πρέπει να συνοδεύουν τον φάκελο αδειοδότησης με τεχνική τεκμηρίωση για τη διαχείριση του αλμολοίπου, την καταλληλότητα του θαλάσσιου αποδέκτη και τη συμμόρφωση με τα ισχύοντα περιβαλλοντικά πρότυπα μετά τη διάχυση του απορριπτόμενου νερού. Παράλληλα, θα εξετάζεται η συμβατότητα κάθε έργου με τα εγκεκριμένα σχέδια διαχείρισης των υδατικών λεκανών.
Το νομοσχέδιο προβλέπει συγκεκριμένα χρονικά όρια για τη γνωμοδότηση των αρμόδιων υπηρεσιών. Εφόσον η Διεύθυνση Υδάτων της αρμόδιας Αποκεντρωμένης Διοίκησης δεν ολοκληρώσει την αξιολόγησή της εντός 15 ημερών, η διαδικασία δεν «παγώνει», αλλά παραπέμπεται υποχρεωτικά στο Περιφερειακό Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης, ώστε να αποφεύγονται πολύμηνες καθυστερήσεις.
Ειδικό καθεστώς για περιοχές σε κρίση
Το ΥΠΕΝ εισάγει, παράλληλα, έναν μηχανισμό ταχείας ενεργοποίησης για έργα που κρίνονται αναγκαία όταν μια περιοχή αντιμετωπίζει οξύ πρόβλημα υδατικής επάρκειας και έχει τεθεί σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης.
Στις περιπτώσεις αυτές, το υπουργείο αποκτά τη δυνατότητα να αναλαμβάνει τον σχεδιασμό, τη δημοπράτηση και την υλοποίηση έργων που σχετίζονται με την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, ακόμη και όταν αυτά εμπίπτουν στις αρμοδιότητες άλλων φορέων, υπό την προϋπόθεση ότι θα προηγηθεί σχετική Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου.
Στη συνέχεια, με υπουργική απόφαση θα καθορίζονται τα έργα που χαρακτηρίζονται κατεπείγοντα, οι συνοδευτικές υποδομές που απαιτούνται και οι φορείς που θα αναλάβουν την υλοποίησή τους.
Νέο μοντέλο αναθέσεων
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην επιτάχυνση των διαδικασιών ανάθεσης των έργων.
Για τις παρεμβάσεις που θα εντάσσονται στο ειδικό καθεστώς προβλέπεται απλουστευμένη διαδικασία δημοπράτησης, με περιορισμό των απαιτούμενων σταδίων που ισχύουν σήμερα στις δημόσιες συμβάσεις. Η αναθέτουσα αρχή θα προχωρά στη σύνταξη των βασικών τεχνικών στοιχείων του έργου και στη συνέχεια θα μπορεί να καλεί τουλάχιστον τρεις εργοληπτικές επιχειρήσεις με αποδεδειγμένη εμπειρία σε αντίστοιχες υποδομές να υποβάλουν οικονομική προσφορά μέσα σε προθεσμία δέκα εργάσιμων ημερών.
Η ανάθεση θα γίνεται με μοναδικό κριτήριο τη χαμηλότερη οικονομική προσφορά, ενώ το κατ’ αποκοπή τίμημα θα καλύπτει το σύνολο των απαιτούμενων μελετών, ερευνών, δοκιμών, περιβαλλοντικών υποχρεώσεων και εργασιών που απαιτούνται για την ολοκλήρωση του έργου.
Στο επίκεντρο η υδροδότηση της Αττικής
Το νομοσχέδιο ανοίγει επίσης τον δρόμο για την υλοποίηση του σχεδίου μεταφοράς πόσιμου νερού από τους παραποτάμους του Αχελώου, τον Κρικελλοπόταμο και τον Καρπενησιώτη, προς το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής, στο πλαίσιο του έργου «Εύρυτος», προϋπολογισμού 535 εκατ. ευρώ.
Η παρέμβαση εντάσσεται στον σχεδιασμό ενίσχυσης της υδροδοτικής ασφάλειας του λεκανοπεδίου, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα στους ταμιευτήρες έχουν δεχθεί πιέσεις εξαιτίας των παρατεταμένων περιόδων ανομβρίας και των μειωμένων εισροών των τελευταίων ετών.
Η υλοποίηση του έργου θα συνοδεύεται από τις προβλεπόμενες περιβαλλοντικές διαδικασίες και τη συμμόρφωση με το ενωσιακό δίκαιο, ενώ όπου απαιτείται θα μπορεί να πραγματοποιείται στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση και να τροποποιούνται τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών.
Στόχος η ταχύτερη αντίδραση στην κλιματική πίεση
Με τις νέες ρυθμίσεις, το ΥΠΕΝ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο για την άμεση υλοποίηση κρίσιμων έργων διαχείρισης υδάτων, μειώνοντας τα διοικητικά εμπόδια χωρίς να καταργείται ο περιβαλλοντικός έλεγχος. Η φιλοσοφία του νομοσχεδίου εστιάζει στη δυνατότητα ταχύτερης κινητοποίησης της Πολιτείας απέναντι στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, με παρεμβάσεις που αφορούν τις αφαλατώσεις, την ενίσχυση των δικτύων ύδρευσης και τη διασφάλιση της υδροδοτικής επάρκειας σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
