Ιδιαίτερα σημαντικό μήνυμα για τον ρόλο της ανακύκλωσης ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών μέσα από οργανωμένα και κλειστά συστήματα διαχείρισης αναδείχθηκε στην επετειακή εκδήλωση της Ανακύκλωσης Συσκευών Α.Ε., η οποία πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος με αφορμή τη συμπλήρωση 22 χρόνων λειτουργίας της εταιρείας.
Ο πρόεδρος της μη κερδοσκοπικής εταιρείας, Γιώργος Δημητρίου, επισήμανε ότι η σωστή συλλογή και διαχείριση των ηλεκτρικών αποβλήτων αποτελεί κρίσιμο ζήτημα τόσο για την προστασία του περιβάλλοντος όσο και για την αξιοποίηση πολύτιμων πρώτων υλών. Όπως ανέφερε, τα υλικά που ανακτώνται από τις παλιές συσκευές μπορούν να επανενταχθούν στην παραγωγή, περιορίζοντας την ανάγκη εξόρυξης νέων φυσικών πόρων και διατηρώντας σημαντικές πρώτες ύλες εντός Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. έχει δημιουργήσει ένα εκτεταμένο πανελλαδικό δίκτυο συνεργασιών με δήμους, επιχειρήσεις, καταστήματα ηλεκτρικών ειδών, εμπόρους μετάλλων και μεταφορικές εταιρείες. Σήμερα, το δίκτυο περιλαμβάνει περισσότερα από 16.000 σημεία συλλογής, συνεργασία με το 95% των δήμων της χώρας, πάνω από 300 εμπόρους και 38 μεταφορικές εταιρείες, καθώς και 3.713 συμβεβλημένους παραγωγούς.
Οι συσκευές που συλλέγονται οδηγούνται σε αδειοδοτημένες μονάδες επεξεργασίας, όπου ακολουθούνται αυστηρά στάδια ελέγχου και διαχείρισης. Η διαδικασία περιλαμβάνει καταγραφή και ζύγιση των φορτίων, ελέγχους για επικίνδυνα ή ραδιενεργά υλικά, αποσυναρμολόγηση και απορρύπανση των συσκευών, καθώς και ανάκτηση αξιοποιήσιμων υλικών όπως σίδηρος, αλουμίνιο, χαλκός, πλαστικό και γυαλί.
Σημειώνεται ότι οι υψηλές τιμές των απορριμμάτων αλουμινίου σε συνδυασμό με τους υψηλούς όγκους των εξαγωγών scrap της Ένωσης, αλλά και θέματα στρατηγικής από την Ευρώπη για περιορισμό αθέμιτων πρακτικών από τρίτες χώρες έχουν φέρει στρεβλώσεις. Να σημειωθεί ότι ειδικά στις ΗΠΑ οι τιμές σκραπ είναι πολλαπλάσιες οπότε πολύτιμο υλικό συχνά φευγει.
Το σύστημα
Τα στοιχεία, πάντως, που έδωσε ο κ. Δημητρίου, για το 2024 αποτυπώνουν τη μεγάλη ανάπτυξη του συστήματος. Ο συνολικός συντελεστής ανάκτησης έφτασε το 90,93%, ενώ ανακτήθηκαν συνολικά 75.299 τόνοι αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Από αυτά, το 55% ήταν σίδηρος, το 17,6% πλαστικό, το 12,23% αλουμίνιο, χαλκός και άλλα μέταλλα, το 11,7% λοιπά υλικά όπως ψυκτικά υγρά και έλαια, ενώ το 3,47% αφορούσε γυαλί.
Ο Γιώργος Δημητρίου υπογράμμισε ότι η ανακύκλωση δεν αποτελεί απλώς μια περιβαλλοντική πρακτική, αλλά έναν ουσιαστικό μηχανισμό εξοικονόμησης φυσικών πόρων και ενίσχυσης της κυκλικής οικονομίας. Παράλληλα, η οργανωμένη διαχείριση ηλεκτρικών αποβλήτων έχει δημιουργήσει νέες επαγγελματικές δραστηριότητες και θέσεις εργασίας σε όλη την αλυσίδα συλλογής, μεταφοράς και επεξεργασίας.
Στην ομιλία του έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη μετάβαση της Ελλάδας από την εποχή όπου οι ηλεκτρικές συσκευές κατέληγαν κυρίως σε χωματερές ή εγκαταλείπονταν ανεξέλεγκτα, στη σημερινή οργανωμένη μορφή διαχείρισης αποβλήτων. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η χώρα δεν διέθετε ούτε επαρκείς υποδομές ούτε αναπτυγμένη κουλτούρα ανακύκλωσης. Η εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τη διαχείριση ηλεκτρονικών αποβλήτων οδήγησε τελικά, το 2004, στη δημιουργία της Ανακύκλωσης Συσκευών Α.Ε., που ανέλαβε να οργανώσει το σύστημα συλλογής και επεξεργασίας σε πανελλαδικό επίπεδο.
Μέχρι σήμερα, μέσω της εταιρείας έχουν συλλεχθεί περισσότεροι από ένα εκατομμύριο τόνοι ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών αποβλήτων, ενώ η εταιρεία εκτιμά ότι καλύπτει περίπου το 94% της οργανωμένης διαχείρισης ΑΗΗΕ στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα συνολικά στοιχεία ανάκτησης υλικών της τελευταίας εικοσαετίας. Έχουν ανακτηθεί 434.642 τόνοι σιδήρου — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου σε 59,5 Πύργους του Άιφελ — καθώς και 17.142 τόνοι αλουμινίου, ποσότητα αντίστοιχη με περίπου 1,4 δισεκατομμύρια κουτάκια αναψυκτικών. Παράλληλα, ανακτήθηκαν 14.100 τόνοι χαλκού, που ισοδυναμούν με περίπου 156 Αγάλματα της Ελευθερίας.
Η εκδήλωση συνδυάστηκε επίσης με την παρουσίαση του βιβλίου της Γεωργίας Μ. Πανσεληνά με τίτλο «Σε εποχές ηλεκτρικές: εξηλεκτρισμός, ηλεκτρικά είδη και συσκευές στην Ελλάδα, 19ος – 21ος αιώνας», καθώς και με την προβολή ιστορικού ντοκιμαντέρ της «ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Productions». Μέσα από το βιβλίο και το ντοκιμαντέρ παρουσιάστηκε η ιστορική πορεία του εξηλεκτρισμού και της διάδοσης των ηλεκτρικών συσκευών στην ελληνική κοινωνία κατά τα τελευταία περίπου 150 χρόνια.
