Η ενίσχυση της παρουσίας στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και η ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη βαρύτητα στον στρατηγικό σχεδιασμό της HELLENiQ Energy, με τον Όμιλο να επιδιώκει τη σταδιακή διαμόρφωση ενός διαφοροποιημένου ενεργειακού χαρτοφυλακίου, ικανού να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την παραδοσιακή δραστηριότητα της διύλισης και να ενισχύσει την κερδοφορία του σε βάθος χρόνου. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα κατά την παρουσίαση του νέου έργου αποθήκευσης στις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις Θεσσαλονίκης, το μεσημέρι της Πέμπτης 8/10.
Όπως μάλιστα, αναφέρθηκε, η πρόοδος που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια αποτυπώνεται στην αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος των έργων ΑΠΕ σε λειτουργία, η οποία από μόλις 21 MW το 2021 έχει πλέον διαμορφωθεί στα 727 MW. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα από τα βασικά αποτελέσματα της στρατηγικής Vision 2025, σηματοδοτώντας τη μετάβαση του Ομίλου σε ένα πιο σύνθετο ενεργειακό μοντέλο, με παρουσία σε διαφορετικές τεχνολογίες και αγορές.
Μάλιστα, κατά την παρουσίαση του νέου έργου αποθήκευσης στις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις Θεσσαλονίκης, ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της Helleniq Energy, Γιώργος Αλεξόπουλος, ανέδειξε τη σημασία της ισορροπημένης προσέγγισης που ακολούθησε η διοίκηση. Όπως υπογράμμισε, η στρατηγική του Ομίλου συνδύασε τη διατήρηση και την αναβάθμιση της διυλιστικής δυναμικότητας με τις απαραίτητες επενδυτικές προσαρμογές για την ενεργειακή μετάβαση, επιτρέποντας στην εταιρεία να παραμείνει ανταγωνιστική σε ένα περιβάλλον που αλλάζει με ταχείς ρυθμούς.
Στόχος τα 2 GW έως το 2030 – Το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο
Η επόμενη φάση ανάπτυξης του πράσινου χαρτοφυλακίου προβλέπει την υπέρβαση των 800 MW έργων ΑΠΕ σε λειτουργία έως το τέλος του έτους, ενώ ο μακροπρόθεσμος στόχος έχει τεθεί στα 2 GW μέχρι το 2030.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η HΕ έχει ήδη εξασφαλίσει σημαντικό μέρος της απαιτούμενης ισχύος, με συμβολαιοποιημένα έργα συνολικής δυναμικότητας περίπου 1,57 GW. Η κάλυψη του υπόλοιπου επενδυτικού στόχου αναμένεται να προέλθει από την ωρίμανση και αξιοποίηση του ευρύτερου χαρτοφυλακίου, το οποίο προσεγγίζει τα 6 GW.
Μάλιστα, ο διευθύνων σύμβουλος της HE, Σωτήρης Καπέλος, εκτίμησε ότι το συνολικό χαρτοφυλάκιο του Ομίλου θα διαμορφωθεί στα 1.575 MW μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, συνυπολογίζοντας τόσο τα έργα που ήδη λειτουργούν όσο και εκείνα που βρίσκονται υπό κατασκευή ή έχουν φτάσει στο στάδιο πριν από την έναρξη των εργασιών.
Σήμερα, με βάση τη διοίκηση, υπό κατασκευή βρίσκονται έργα συνολικής ισχύος 278 MW. Σε αυτά περιλαμβάνεται ένα μεγάλο φωτοβολταϊκό έργο 200 MW στην Ελλάδα, ενώ το υπόλοιπο δυναμικό αφορά επενδύσεις στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, με έμφαση στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Παράλληλα, η παρουσία του Ομίλου στον τομέα των ΑΠΕ εκτείνεται στην Κύπρο και τη Βόρεια Μακεδονία, διευρύνοντας τη γεωγραφική διασπορά των επενδύσεών του.
Τεχνολογική και γεωγραφική διαφοροποίηση
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού για την επίτευξη του στόχου των 2 GW αποτελεί η διαφοροποίηση, τόσο ως προς τις χώρες στις οποίες αναπτύσσονται τα έργα όσο και ως προς τις τεχνολογίες παραγωγής και τα μοντέλα διάθεσης της ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα φωτοβολταϊκά εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό πυλώνα της πράσινης παραγωγικής δυναμικότητας της Helleniq Energy, αντιπροσωπεύοντας το 67% του χαρτοφυλακίου. Από αυτό το ποσοστό, το 25% αφορά υβριδικά έργα. Τα αιολικά ακολουθούν με μερίδιο 23%, ενώ οι μονάδες αποθήκευσης αντιστοιχούν στο 10%.
Η εταιρεία επιδιώκει, ωστόσο, να περιορίσει την εξάρτηση από μεμονωμένες τεχνολογίες, ενισχύοντας τη συνδυαστική ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και συστημάτων αποθήκευσης. Στο πλαίσιο αυτό, τα αυτόνομα φωτοβολταϊκά δεν αποτελούν πλέον προτεραιότητα για τα νέα επενδυτικά σχέδια, καθώς ο σχεδιασμός στρέφεται σε έργα που μπορούν να αξιοποιούν αποτελεσματικότερα την παραγόμενη ενέργεια και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς.
Διαφοροποίηση καταγράφεται και στον τρόπο εμπορικής αξιοποίησης της παραγωγής. Περίπου το 36% του χαρτοφυλακίου καλύπτεται από συμβάσεις με εγγυημένες ή ρυθμιζόμενες τιμές, μέσω μηχανισμών Feed-in Tariff και Feed-in Premium, ενώ το 30% διοχετεύεται στην αγορά μέσω διμερών συμβάσεων αγοραπωλησίας ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs). Το υπόλοιπο 34% συμμετέχει απευθείας στην αγορά ηλεκτρισμού, προσφέροντας στον Όμιλο διαφορετικές πηγές εσόδων και μεγαλύτερη ευελιξία στην εμπορική του στρατηγική.
Στη Θεσσαλονίκη επένδυση 50 εκατ. ευρώ στην αποθήκευση
Σημαντικό βήμα για την περαιτέρω ενίσχυση του χαρτοφυλακίου αποτελεί το νέο σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις Θεσσαλονίκης. Η επένδυση, ύψους περίπου 50 εκατ. ευρώ, διαθέτει ισχύ 100 MW και χωρητικότητα 200 MWh, κατατάσσοντας το έργο μεταξύ των μεγαλύτερων συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες (BESS) που έχουν υλοποιηθεί στην Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η εγκατάσταση αποτελείται από τρεις επιμέρους μονάδες: μία ισχύος 50 MW και χωρητικότητας 100 MWh και δύο μονάδες των 25 MW και 50 MWh έκαστη. Το σύστημα έχει διάρκεια αποθήκευσης δύο ωρών, ενώ έχει προβλεφθεί διαθέσιμος χώρος για την πιθανή προσθήκη μιας ακόμη μονάδας 25 MW/50 MWh, διευκολύνοντας τη μελλοντική επέκτασή του.
Σε έκταση περίπου 100 στρεμμάτων έχουν εγκατασταθεί μπαταρίες τεχνολογίας φωσφορικού σιδήρου λιθίου (LFP), με σύστημα υγρής ψύξης. Για τη σύνδεση της μονάδας με το ηλεκτρικό σύστημα κατασκευάστηκαν νέος υποσταθμός και υπόγεια γραμμή υψηλής τάσης μήκους περίπου πέντε χιλιομέτρων, η οποία οδηγεί έως το Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης Θεσσαλονίκης.
Σε ημερήσια βάση, η εγκατάσταση αναμένεται να πραγματοποιεί τουλάχιστον έναν πλήρη κύκλο φόρτισης και εκφόρτισης, διακινώντας περισσότερες από 200 MWh ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με την εταιρεία, η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί ενεργειακά στην πλήρη φόρτιση περίπου 3.000 ηλεκτρικών αυτοκινήτων.
Μέρος της επένδυσης έχει ενταχθεί σε καθεστώς κεφαλαιουχικής και λειτουργικής ενίσχυσης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), στο πλαίσιο της πρώτης ανταγωνιστικής διαδικασίας για την ανάπτυξη έργων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Επόμενος σταθμός η Φλώρινα
Το επόμενο σημαντικό έργο αποθήκευσης της Helleniq Energy αναπτύσσεται στη Φλώρινα, κοντά στον υποσταθμό της Μελίτης. Η μονάδα θα έχει ισχύ 50 MW και χωρητικότητα 200 MWh, προσφέροντας δυνατότητα αποθήκευσης διάρκειας τεσσάρων ωρών.
Ο προϋπολογισμός της επένδυσης εκτιμάται σε 30-35 εκατ. ευρώ, ενώ το έργο έχει εξασφαλίσει την άδεια εγκατάστασης και τις Οριστικές Προσφορές Σύνδεσης μέσω των σχετικών διαγωνιστικών διαδικασιών για την αποθήκευση.
Οι εργασίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, με τον Όμιλο να στοχεύει στην ολοκλήρωση της κατασκευής έως το τέλος του έτους. Καθοριστικός παράγοντας για την τήρηση του χρονοδιαγράμματος παραμένει, ωστόσο, η ετοιμότητα των απαραίτητων υποδομών διασύνδεσης στην περιοχή της Μελίτης.
Η ανάπτυξη των δύο έργων αποτυπώνει τη βαρύτητα που αποδίδει η Helleniq Energy στην αποθήκευση ως συμπληρωματική δραστηριότητα των ΑΠΕ. Η δυνατότητα μεταφοράς της διαθέσιμης ενέργειας σε διαφορετικές χρονικές περιόδους αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα ηλεκτρικό σύστημα με αυξανόμενη συμμετοχή μεταβλητής παραγωγής από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα.
Οι καθυστερήσεις που επιβραδύνουν την ανάπτυξη της αποθήκευσης
Παρά τη δυναμική που εμφανίζει ο κλάδος, οι χρονοβόρες αδειοδοτικές και διασυνδετικές διαδικασίες εξακολουθούν να αποτελούν βασική πρόκληση για την υλοποίηση νέων έργων αποθήκευσης στην Ελλάδα.
Στελέχη της Helleniq Energy και της Helleniq Renewables έθεσαν, μάλιστα, στο επίκεντρο τις καθυστερήσεις που παρατηρούνται στη χορήγηση των Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης, αλλά και στο διάστημα που απαιτείται μέχρι την υπογραφή των συμβάσεων σύνδεσης. Πρόκειται για στάδια που μπορούν να παρατείνουν σημαντικά την ωρίμανση των επενδύσεων, ακόμη και όταν έχουν ήδη ολοκληρωθεί κρίσιμες αδειοδοτικές διαδικασίες.
Όπως επισημάνθηκε, το αυστηρότερο αδειοδοτικό πλαίσιο που εφαρμόζεται στην Ελλάδα έχει τη δική του σημασία για την ασφάλεια και την αξιοπιστία του ηλεκτρικού συστήματος. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι η χαλάρωση των απαιτήσεων, αλλά η αποτελεσματικότερη εφαρμογή τους, ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις και να επιταχυνθεί η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην κατασκευή και τελικά στη λειτουργία των έργων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μονάδα αποθήκευσης στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάστηκε, η διαδικασία ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2022, ενώ η ηλεκτροδότησή της πραγματοποιήθηκε την 1η Οκτωβρίου 2026, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την έκδοση της βεβαίωσης αποθήκευσης.
Η εμπειρία αυτή αναδεικνύει ότι, πέρα από τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων και την ύπαρξη ώριμων επενδυτικών σχεδίων, η ταχύτητα υλοποίησης των υποδομών θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την ανάπτυξη της αποθήκευσης στην Ελλάδα.
