Η Τουρκία δεν αντιτίθεται στην υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (Great Sea Interconnector – GSI), ζητά ωστόσο προηγούμενη γραπτή ενημέρωση για τις θαλάσσιες έρευνες και τις ακριβείς συντεταγμένες στις οποίες αυτές πραγματοποιούνται. Τη θέση αυτή διατύπωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Τα Νέα», στο περιθώριο ομιλίας του στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πολιτικής (EPC) στις Βρυξέλλες.
Ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας υποστήριξε ότι η Άγκυρα δεν επιδιώκει να εμποδίσει το έργο, αλλά να αποτρέψει τη δημιουργία νέων τετελεσμένων στην περιοχή. Όπως ανέφερε, η ενημέρωση δεν θα πρέπει να είναι απλώς προφορική, αλλά να περιλαμβάνει γραπτή ειδοποίηση με σαφή αναφορά στις δραστηριότητες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν και στις αντίστοιχες θαλάσσιες συντεταγμένες.
«Αυτό είναι το μόνο που ζητάμε. Τίποτα περισσότερο. Δεν θέλουμε να διαταραχθεί το status quo», δήλωσε, προσθέτοντας ότι, υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η Τουρκία είναι θετική στην κατασκευή της διασύνδεσης.
Η τοποθέτηση του Φιντάν επαναφέρει στο προσκήνιο τις ελληνοτουρκικές διαφωνίες για τις θαλάσσιες δραστηριότητες και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες προχωρά το έργο, το οποίο θα συνδέσει ηλεκτρικά την Κύπρο με την Ελλάδα και, μέσω αυτής, με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Οι συζητήσεις με Μητσοτάκη και Μακρόν και η πρόταση Ερντογάν
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών αποκάλυψε ότι το ζήτημα του GSI έχει συζητηθεί τόσο με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και με τον πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν. Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έθεσε το θέμα κατά τη συνάντησή του με τον Έλληνα πρωθυπουργό στη Νέα Υόρκη, χαρακτηρίζοντας αξιόλογο το έργο, αλλά προβάλλοντας παράλληλα μια εναλλακτική ενεργειακή προσέγγιση.
Ειδικότερα, ο Τούρκος πρόεδρος φέρεται να πρότεινε την κάλυψη των ενεργειακών και υδροδοτικών αναγκών της Κύπρου μέσω της Τουρκίας, με την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και νερού.
Ο Φιντάν αντιπαρέβαλε τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω του καλωδίου, σε απόσταση περίπου 2.000 χιλιομέτρων και με κόστος άνω των 2 δισ. ευρώ από ευρωπαϊκά κονδύλια, με τη δυνατότητα παροχής ενέργειας και άλλων πόρων από την Τουρκία, την οποία προσδιόρισε σε απόσταση περίπου 70 μιλίων από την ηπειρωτική χώρα.
Κατά τον ίδιο, μια τέτοια λύση θα μπορούσε να ωφελήσει τόσο τους Ελληνοκύπριους όσο και τους Τουρκοκύπριους. Η πρόταση αυτή, όπως παρουσιάστηκε από τον Τούρκο υπουργό, αποτελεί εναλλακτική προσέγγιση στην κάλυψη των αναγκών της Κύπρου, σε αντίθεση με τον σχεδιασμό της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Το casus belli και η επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια
Στις δηλώσεις του, ο Χακάν Φιντάν αναφέρθηκε και στο ζήτημα του casus belli του 1995, επιχειρώντας να αντικρούσει την ελληνική ερμηνεία ότι η απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης συνιστά απειλή πολέμου.
«Πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για απειλή πολέμου. Είναι η ελληνική εκδοχή. Εμείς, ωστόσο, δεν το έχουμε χαρακτηρίσει ως casus belli», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για κοινοβουλευτική δήλωση και όχι για νόμο.
Σύμφωνα με την ερμηνεία που παρουσίασε, η απόφαση του 1995 προβλέπει ότι, εάν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια χωρίς προηγούμενη επίλυση του ζητήματος με την Τουρκία, η τουρκική κυβέρνηση οφείλει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να αποτρέψει μια τέτοια εξέλιξη.
Ο ίδιος συνέδεσε τη δήλωση με την αποδοχή από την Ελλάδα της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), υποστηρίζοντας ότι η τουρκική απόφαση συνέβαλε στη διατήρηση της ειρήνης μέχρι σήμερα.
Η θέση αυτή αντανακλά την πάγια προσέγγιση της Άγκυρας και έρχεται σε αντίθεση με την ελληνική θέση ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Ο Τούρκος υπουργός υποστήριξε ακόμη ότι η Αθήνα δεν έχει αποκλείσει ρητά το ενδεχόμενο επέκτασης των χωρικών της υδάτων πριν από την επίλυση των διαφορών με την Τουρκία. Κατά τον ίδιο, η διατήρηση του status quo αφήνει περιθώρια για τη συνέχιση των προσπαθειών πολιτικής διευθέτησης.
Το μήνυμα προς την Αθήνα και η «Γαλάζια Πατρίδα»
Ο Χακάν Φιντάν εμφανίστηκε αισιόδοξος ως προς τη δυνατότητα επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών μέσω πολιτικής συμφωνίας, αποδίδοντας στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την απαραίτητη πολιτική νομιμοποίηση για μια τέτοια πρωτοβουλία.
«Συμβουλεύω τους Έλληνες φίλους μου: όσο εκείνος βρίσκεται ακόμα εκεί, εκμεταλλευτείτε τη στιγμή και συνεργαστείτε μαζί του», δήλωσε, απευθύνοντας ουσιαστικά μήνυμα στην Αθήνα για αξιοποίηση της σημερινής πολιτικής συγκυρίας.
Τέλος, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο προώθησης νομοσχεδίου για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει σχετικό νομοσχέδιο. Για το ζήτημα των θαλάσσιων πάρκων ανέφερε ότι δεν έχει ακόμη τεθεί προς συζήτηση.
