Σε πλήρες αδιέξοδο φαίνεται να οδηγούνται οι διπλωματικές προσπάθειες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν διεξάγεται αυτή τη στιγμή καμία συζήτηση με την Τεχεράνη και πως δεν έχει προγραμματιστεί νέα επαφή. Την ίδια ώρα, το Ιράν επιμένει ότι το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό, διατηρώντας μια από τις βασικές εστίες έντασης στην περιοχή.
Παρά τη σημαντική υποχώρηση της έντασης σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυαν συνεχείς αεροπορικές επιδρομές και το Ιράν απαντούσε με πυραυλικά πλήγματα, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Ο Τραμπ «παγώνει» τον διάλογο
«Δεν διεξάγονται αυτή τη στιγμή ούτε συζητήσεις ούτε συνομιλίες, ούτε προγραμματίζονται, με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», ανέφερε ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε παράλληλα ότι ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει «σε πλήρη ισχύ και είναι απόλυτα αποτελεσματικός», ενώ επανέλαβε τον ισχυρισμό του ότι το Στενό του Ορμούζ είναι ανοιχτό και λειτουργεί κανονικά. Πρόσθεσε ακόμη ότι όλες οι θαλάσσιες νάρκες έχουν είτε απομακρυνθεί είτε καταστραφεί.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση έρχεται σε αντίθεση με δήλωση του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος μόλις μία ημέρα νωρίτερα είχε κάνει λόγο για «πολύ θετικές» συνομιλίες με την ιρανική πλευρά.
Σύμφωνα με πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου από την αμερικανική πλευρά, οι επαφές έχουν πλέον ανασταλεί, καθώς ο Τραμπ φέρεται να έδωσε εντολή στην ομάδα του να μην συνεχίσει τον διάλογο έως ότου η Τεχεράνη αποδεχθεί τις αμερικανικές θέσεις.
Η Τεχεράνη επιμένει στους δικούς της όρους
Το Ιράν, από την πλευρά του, δεν δείχνει διάθεση να υποχωρήσει. Ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, επανέλαβε ότι το Στενό του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει όσο η Ουάσινγκτον δεν τηρεί τις δεσμεύσεις που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, απορρέουν από το Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ.
«Οι Αμερικανοί νομίζουν πως αν πιέσουν πιο δυνατά το Ιράν θα αποσπάσουν παραχωρήσεις που δεν συμπεριλαμβάνονταν ποτέ στη συμφωνία», ανέφερε ο Γαλιμπάφ μέσω X, εξαπολύοντας παράλληλα επίθεση στην αμερικανική κυβέρνηση.
Μεταξύ των βασικών ιρανικών αιτημάτων περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η άμεση αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο και ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα.
Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε περίοδο 60 ημερών, η οποία έληξε τη Δευτέρα, για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με στόχο την επίλυση των διαφορών και την επίτευξη κατάπαυσης του πυρός. Ωστόσο, η διαδικασία φαίνεται να έχει πλέον εκτροχιαστεί.
Νέα ένταση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Στο μεταξύ, η ένταση επεκτείνεται και στις σχέσεις του Ιράν με τις γειτονικές χώρες. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν την Τεχεράνη ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι κατέπεσαν στη θάλασσα.
Το Αμπού Ντάμπι υποστήριξε ότι οι πύραυλοι είχαν ως στόχο τη διεθνή ναυσιπλοΐα και ανακοίνωσε, μετά το περιστατικό, την αναστολή μέχρι νεωτέρας όλων των εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν.
Η Τεχεράνη απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες, διαψεύδοντας ότι εκτόξευσε πυραύλους εναντίον των ΗΑΕ.
Ο Τραμπ ανεβάζει τον πήχη για το Ορμούζ
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πλέον υιοθετήσει ακόμη πιο σκληρή ρητορική για το Στενό του Ορμούζ. Σε πρόσφατη ανάρτησή του παρουσίασε χάρτη της στρατηγικής θαλάσσιας οδού με την ένδειξη «νέα περιοχή των ΗΠΑ», ενισχύοντας τις δηλώσεις του περί αμερικανικού ελέγχου στην περιοχή.
Παρά τους ισχυρισμούς του Τραμπ, η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ απέχει σημαντικά από τα προπολεμικά επίπεδα. Η ακριβής καταγραφή των πλοίων που επιχειρούν να διασχίσουν τη θαλάσσια οδό είναι, πάντως, δύσκολη, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς που μεταδίδουν τα δεδομένα της θέσης τους κατά τη διάρκεια του διάπλου.
Το Στενό αποτελεί στρατηγικής σημασίας πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων και η παρατεταμένη διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει προκαλέσει σημαντικές ανησυχίες στις διεθνείς αγορές.
Ο ρόλος του Ομάν και η προσπάθεια διαμεσολάβησης
Το Ομάν εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο των διπλωματικών προσπαθειών, καθώς βρίσκεται γεωγραφικά μεταξύ του Ιράν και της στρατηγικής θαλάσσιας οδού. Η Τεχεράνη και η Μουσκάτ συζητούν εδώ και εβδομάδες για το καθεστώς και τη μελλοντική διαχείριση του Στενού του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, οι δύο χώρες έχουν ήδη συμφωνήσει στις γεωγραφικές συντεταγμένες που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία κατά την είσοδο και την έξοδό τους από το στενό.
Η Τεχεράνη φέρεται επίσης να εξετάζει την επιβολή τελών για υπηρεσίες που παρέχονται στη θαλάσσια οδό, πρόταση που απορρίπτεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις πετρελαιοεξαγωγικές μοναρχίες του Κόλπου.
Το Κατάρ, που συμμετέχει στις προσπάθειες διαμεσολάβησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, εκτίμησε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν θα μπορούσε να διευκολύνει την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου.
Η Ουάσινγκτον ποντάρει στην οικονομική πίεση
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να στρέφει το βάρος της στην οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη. Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών και η προετοιμασία νέων κυρώσεων αποτελούν βασικά εργαλεία της αμερικανικής στρατηγικής, την ώρα που η επανέναρξη μεγάλης κλίμακας στρατιωτικών επιχειρήσεων εμφανίζεται πιο δύσκολη.
Δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου κάνουν λόγο για ανησυχητική μείωση των αποθεμάτων ορισμένων όπλων ακριβείας και αντιαεροπορικών πυραύλων, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια για μια νέα παρατεταμένη στρατιωτική εκστρατεία.
Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, AFP
