Η Σαουδική Αραβία προετοιμάζεται να παραχωρήσει στη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) διευρυμένες αρμοδιότητες ελέγχου και παρακολούθησης του πυρηνικού της προγράμματος, στο πλαίσιο της συμφωνίας πυρηνικής συνεργασίας που έχει συνάψει με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο επικεφαλής της IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε ότι η συμφωνία ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας δεν προβλέπει την υπογραφή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου, το οποίο παρέχει στην υπηρεσία εκτεταμένες εξουσίες επιθεώρησης. Ωστόσο, όπως ανέφερε, το Ριάντ βρίσκεται στη διαδικασία διαμόρφωσης ενός πλαισίου που θα δίνει στην IAEA αντίστοιχες δυνατότητες σε ορισμένους κρίσιμους τομείς.
Η Ουάσινγκτον και το Ριάντ κατέληξαν τον Ιούλιο σε συμφωνία για συνεργασία στην πολιτική πυρηνική ενέργεια. Η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας στην ανάπτυξη πυρηνικών αντιδραστήρων με αμερικανική τεχνολογία, ενώ επιτρέπει στη χώρα να προχωρήσει και σε δραστηριότητες εμπλουτισμού ουρανίου.
Η απουσία του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου έχει προκαλέσει ανησυχίες σε οργανώσεις που ασχολούνται με τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Το συγκεκριμένο πρωτόκολλο επιτρέπει στην IAEA, μεταξύ άλλων, να πραγματοποιεί αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις σε εγκαταστάσεις που δεν έχουν δηλωθεί επισήμως.
Ο Γκρόσι υπογράμμισε ότι η εφαρμογή του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου θα αποτελούσε την «ιδανική λύση», σημείωσε όμως ότι οι διαπραγματεύσεις με τη Σαουδική Αραβία έχουν οδηγήσει σε μια διαφορετική προσέγγιση, η οποία προβλέπει πρόσθετες δυνατότητες επαλήθευσης και παρακολούθησης.
Οι νέες αρμοδιότητες θα αφορούν ιδιαίτερα ευαίσθητες δραστηριότητες, όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου, η μετατροπή ουρανίου, αλλά και η επανεπεξεργασία χρησιμοποιημένου πυρηνικού καυσίμου, διαδικασία που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον διαχωρισμό πλουτωνίου.
«Πρόκειται για ευαίσθητες δραστηριότητες», δήλωσε ο Γκρόσι, προσθέτοντας ότι οι εξουσίες που θα δοθούν στην IAEA θα είναι «πολύ, πολύ παρόμοιες» με εκείνες που προβλέπονται στο Πρόσθετο Πρωτόκολλο.
Η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να αναπτύξει εγχώρια πυρηνική τεχνογνωσία, ενώ οι ΗΠΑ επιχειρούν να εμβαθύνουν τη στρατηγική τους συνεργασία με το Ριάντ.
Μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, η διμερής συμφωνία μεταξύ της IAEA και της Σαουδικής Αραβίας θα παρουσιαστεί στο 35μελές Συμβούλιο των Διοικητών της υπηρεσίας. Εκεί θα εξεταστούν οι τελικές διατάξεις που θα καθορίζουν το εύρος των ελέγχων και της εποπτείας του σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος.
Πηγή: Reuters
