Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ετοιμάζεται να υποβάλει στο αμερικανικό Κογκρέσο συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, η οποία, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, δεν περιλαμβάνει ορισμένες από τις αυστηρότερες εγγυήσεις που έχουν παραδοσιακά απαιτήσει οι Ηνωμένες Πολιτείες για την αποτροπή της χρήσης πυρηνικών υλικών σε στρατιωτικά προγράμματα.
Η συμφωνία, γνωστή ως «Συμφωνία Άρθρου 123» (123 Agreement), αναμένεται να κατατεθεί στο Κογκρέσο μέσα στις επόμενες ημέρες και θα υπογραφεί από τον υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, και τον υπουργό Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπα Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν.
Η συγκεκριμένη συμφωνία αποτελεί προϋπόθεση για τη συνεργασία της αμερικανικής κυβέρνησης και εταιρειών των ΗΠΑ με το Ριάντ στην ανάπτυξη μιας μεγάλης κλίμακας πολιτικής πυρηνικής βιομηχανίας, η οποία εκτιμάται ότι θα απαιτήσει επενδύσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συμφωνίας, το κείμενο δεν περιλαμβάνει το λεγόμενο «Χρυσό Πρότυπο» (Gold Standard), δηλαδή την απαγόρευση εμπλουτισμού ουρανίου και επανεπεξεργασίας χρησιμοποιημένου πυρηνικού καυσίμου από τη Σαουδική Αραβία.
Οι δύο αυτές δραστηριότητες θεωρούνται ιδιαίτερα ευαίσθητες, καθώς μπορούν δυνητικά να δημιουργήσουν τις τεχνικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Παράλληλα, η συμφωνία φέρεται να μην περιλαμβάνει ούτε το «Πρόσθετο Πρωτόκολλο» της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), το οποίο παρέχει εκτεταμένες αρμοδιότητες ελέγχου, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας αιφνιδιαστικών επιθεωρήσεων σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις.
Ανησυχίες για την πυρηνική ισορροπία στη Μέση Ανατολή
Η προοπτική μιας συμφωνίας με το Ριάντ έχει προκαλέσει αντιδράσεις και ανησυχίες σε υποστηρικτές του ελέγχου των εξοπλισμών, αλλά και σε ορισμένους Αμερικανούς νομοθέτες.
Βασικός λόγος είναι οι επανειλημμένες δηλώσεις του Σαουδάραβα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο οποίος έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο η χώρα του να επιδιώξει αντίστοιχη δυνατότητα εάν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
«Η Σαουδική Αραβία δεν θέλει να αποκτήσει πυρηνική βόμβα, αλλά χωρίς αμφιβολία, εάν το Ιράν αναπτύξει πυρηνικό όπλο, θα ακολουθήσουμε το συντομότερο δυνατό», είχε δηλώσει ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν το 2018.
Το Ριάντ έχει επίσης υποστηρίξει ότι επιθυμεί να διατηρήσει το δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου, θέση που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία διαφωνίας στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.
Αντίθετα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν αποδεχθεί αυστηρότερους περιορισμούς το 2009, όταν υπέγραψαν αντίστοιχη συμφωνία πυρηνικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Η διαδικασία στο Κογκρέσο
Μετά την κατάθεση μιας συμφωνίας τύπου «123» στο Κογκρέσο, ξεκινά περίοδος ελέγχου διάρκειας περίπου 90 ημερών συνεδριάσεων. Εάν οι νομοθέτες δεν προχωρήσουν σε ενέργειες, η συμφωνία τίθεται σε ισχύ.
Για την ακύρωσή της απαιτείται κοινό ψήφισμα από το Κογκρέσο και πλειοψηφία δύο τρίτων, ώστε να ξεπεραστεί πιθανό προεδρικό βέτο.
Η συμφωνία αναμένεται να αποτελέσει νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ουάσιγκτον, καθώς αρκετοί Δημοκρατικοί, αλλά και ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι, έχουν ζητήσει αυστηρές εγγυήσεις ότι η πυρηνική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία θα περιοριστεί αποκλειστικά σε ειρηνικούς σκοπούς.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος ως γερουσιαστής είχε υποστηρίξει την ανάγκη ύπαρξης ισχυρών δικλίδων ασφαλείας σε οποιαδήποτε συμφωνία με το Ριάντ.
Η υπό διαμόρφωση συμφωνία εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να ενισχύσει τις στρατηγικές και ενεργειακές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία, σε μια περίοδο αυξημένων ανταγωνισμών στη Μέση Ανατολή.
Πηγή: Reuters
