Να οικοδομήσει τούβλο – τούβλο και με όσο το δυνατόν πιο προσεκτικά και μεθοδικά βήματα γίνεται το νομοθετικό πλαίσιο για την πυρηνική ενέργεια επιχειρεί… δειλά – δειλά η κυβέρνηση.
Η κλιματική αλλαγή, η πράσινη μετάβαση και το ευεπίφορο σε αναταράξεις ενεργειακό κόστος (απόρροια και της ισχυρής εξάρτησής του από τα ορυκτά καύσιμα, παρά την ισχυρή διείσδυση των ΑΠΕ) ανοίγουν δειλά – δειλά τον διάλογο, ακόμα βέβαια σε εμβρυακό στάδιο, για το αν και κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια, στην πλέον «ήπια» μορφή της (παραγωγή ενέργειας από αρθρωτούς αντιδραστήρες ή αντιδραστήρες τσέπης όπως ονομάζονται λόγω μεγέθους), θα μπορούσε να συμβάλλει στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας μας και στην απαγκίστρωσή της από τα ορυκτά καύσιμα.
Η «πυρηνική» συζήτηση βρίσκεται ακόμα σε πολύ πρώιμο στάδιο με την προοπτική παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα να έχει σαν ορίζοντα υλοποίησης μετά το 2035, εφόσον ανάψει το πράσινο φως προς μία τέτοια κατεύθυνση.
«Εμείς βλέπουμε κάτι να κινείται. Προφανώς η πυρηνική ενέργεια δεν έχει θέση σήμερα στο ενεργειακό μας σύστημα, ωστόσο εμείς θέλουμε να βάλουμε τα θεμέλια ώστε όταν ωριμάσουν οι συνθήκες της τεχνολογίας, να μην ξεκινήσουμε από το μηδέν», ανέφερε πρόσφατα ο υφυπουργός Περιβάλλοντος κι Ενέργειας, Νίκος Τσάφος στη διάρκεια της ημερίδας με τίτλο «η Ελλάδα στη Νέα Εποχή της Πυρηνικής Ενέργειας».
Η διαδικασία
Σύμφωνα με την διαδικασία NEPIO (Nuclear Energy Programme Implementing Organization) του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, για να αποκτήσει μια χώρα πυρηνικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, σε πρώτη φάση συντάσσει μία Έκθεση Αξιολόγησης, η οποία αποφαίνεται για το κατά πόσο θα προχωρήσει όντως στην ανάπτυξη τέτοιων υποδομών.
Το Υπουργείο Ενέργειας μελετά την μορφή που θα πάρει το εν λόγω σχήμα, αν δηλαδή θα προχωρήσει η σύσταση μιας νέας επιτροπής που θα επιφορτιστεί με το «καθήκον» της διερεύνησης ή θα αξιοποιηθεί κάποιος υφιστάμενος φορέας όπως η επιτροπή για το ΕΣΕΚ.
Το βασικό σενάριο και ασχέτως σε ποιο βαθμό θα υπάρξουν συνέργειες ή όχι με υφιστάμενα σχήματα και επιτροπές, θέλει το όλο εγχείρημα να έχει μια διακριτή παρουσία και υπόσταση, πράγμα που με την σειρά του θα επιτρέπει στους αρμόδιους να προχωρούν απρόσκοπτα στις απαιτούμενες ενέργειες ανεξαρτήτως των ευμετάβλητων πολιτικών συνθηκών.
Τι είναι οι SMRs
Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (Small Modular Reactors - SMR), με ισχύ έως 300 MW ανά μονάδα και δυνατότητα παραγωγής περίπου 7 εκατ. kWh ημερησίως, βασίζονται στην τεχνογνωσία δεκαετιών της πυρηνικής βιομηχανίας. Συνιστούν μία ευρύτερη κατηγορία του κλάδου της πυρηνικής βιομηχανίας. Δηλαδή, σαν τεχνικός όρος ομαδοποιεί διαφόρους τύπους αντιδραστήρων που έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό την μικρότερη εγκατεστημένη ισχύ (περί τα 300MW) σε σχέση με τους εν λειτουργία μεγάλους πυρηνικούς αντιδραστήρων (περί τα 1000MW).
Σήμερα υπάρχουν δεκάδες τεχνολογίες SMR υπό σχεδίαση ενώ στις Δυτικές Χώρες, η General Electric κατέχει προς το παρόν την αποκλειστικότητα σε ό,τι αφορά την υπό κατασκευή τέτοιου πρότυπου αντιδραστήρα. Προβλέπεται πως οι πρώτοι SMRs θα βρίσκονται σε ευρεία κατασκευή και λειτουργία σε δεκάδες χώρες της Ευρώπης και της Αμερική μέχρι το 2035.
Το στρατηγικό πλεονέκτημα των SMR είναι το μικρό τους μέγεθος και ο μικρός χρόνος κατασκευής που αναμένεται να είναι μόλις τρία έτη, εισάγοντας βελτιστοποιημένη εφοδιαστική αλυσίδα η οποία θα συναρμολογεί τους αντιδραστήρες αυτούς στο εργοστάσιο εν σειρά με αποτέλεσμα να μειωθεί σημαντικά το κόστος.
Οι SMRs με την τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί θα έχουν ακόμα υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας από τους σημερινούς αντιδραστήρες, στηριζόμενοι στα λεγόμενα παθητικά συστήματα ασφαλείας, τα οποία και ενεργοποιούνται σε περίπτωση ανάγκης χωρίς τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος ή την ανθρώπινη παρέμβαση.
Οι SMRs θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία εναλλακτική λύση για την μελλοντική αντικατάσταση των λιγνιτικών σταθμών και σταθμών φυσικού αερίου στην Ελλάδα, διασφαλίζοντας ενεργειακή αξιοπιστία και σταθερότητα στο δίκτυο, θέτοντας τα θεμέλια μιας απρόσκοπτης ανάπτυξης όλων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Που μπορεί να γίνει χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας
Η πυρηνική ενέργεια δεν περιορίζεται στην ηλεκτροδότηση του δικτύου αλλά δύναται να τροφοδοτήσει ένα ευρύτερο φάσμα εφαρμογών όπως είναι η παραγωγή υδρογόνου (pink hydrogen), η αφαλάτωση, η υποστήριξη της βαριάς βιομηχανίας αλλά και τα data centers καθώς και στην ναυτιλία τόσο ως καύσιμο των cargo πλοίων όσο και για την ηλεκτροδότηση μη διασυνδεδεμένων νησιών.
Τα αγκάθια
Βέβαια, για την ώρα οι SMRs δεν έχουν μπει σε βιομηχανική παραγωγή ενώ πλήθος παραγόντων δεν τους καθιστούν ελκυστική και βιώσιμη επενδυτική επιλογή.
Οι μεγάλοι πυρηνικοί αντιδραστήρες εξακολουθούν να είναι φθηνότεροι ανά MW εγκατεστημένης ισχύος. Οι SMR πρέπει να αποδείξουν ότι η μαζική παραγωγή μπορεί πράγματι να μειώσει δραστικά το κόστος. Επιπλέον, η πυρηνική ενέργεια υπόκειται σε εξαιρετικά αυστηρούς κανονισμούς. Οι διαδικασίες αδειοδότησης διαφέρουν από χώρα σε χώρα και μπορούν να καθυστερήσουν σημαντικά την υλοποίηση έργων.
Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα βιωσιμότητας με τους επενδυτές να εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την πυρηνική τεχνολογία, κυρίως λόγω των μεγάλων υπερβάσεων κόστους που έχουν καταγραφεί σε αρκετά μεγάλα πυρηνικά έργα την τελευταία δεκαετία.
