Με την διασφάλιση της ενεργειακής αυτάρκειας ενός κράτους, εν μέσω πρωτοφανούς πολεμικής αβεβαιότητας, ζήτημα πρώτης προτεραιότητας, η πυρηνική ενέργεια, όρος σχεδόν απαγορευμένος στον δημόσιο διάλογο στη χώρα μας όταν υπήρχε έστω και υποψία συζήτησης για χρήση πυρηνικής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή, επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο.
Η κλιματική αλλαγή, η πράσινη μετάβαση και το ευεπίφορο σε αναταράξεις ενεργειακό κόστος (απόρροια και της ισχυρής εξάρτησής του από τα ορυκτά καύσιμα, παρά την ισχυρή διείσδυση των ΑΠΕ) ανοίγουν δειλά – δειλά τον διάλογο, ακόμα βέβαια σε εμβρυακό στάδιο, για το αν και κατά πόσο η πυρηνική ενέργεια, στην πλέον «ήπια» μορφή της (παραγωγή ενέργειας από αρθρωτούς αντιδραστήρες ή αντιδραστήρες τσέπης όπως ονομάζονται λόγω μεγέθους), θα μπορούσε να συμβάλλει στην ενεργειακή μετάβαση της χώρας μας και στην απαγκίστρωσή της από τα ορυκτά καύσιμα.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση που άνοιξε ο ίδιος ο πρωθυπουργός, βρίσκεται ακόμα σε πολύ πρώιμο στάδιο με την προοπτική παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα να έχει σαν ορίζοντα υλοποίησης μετά το 2035, εφόσον ανάψει το πράσινο φως προς μία τέτοια κατεύθυνση.
Ο «πυρηνικός» διάλογος δε θα μπορούσε να αφήσει αδιάφορη τη ΔΕΗ που λόγω μεγέθους θα μπορούσε να συνάψει πιο εύκολα συμπράξεις και συμμαχίες για να καλυφθεί το μεγάλο κόστος χρηματοδότησης της αρχικής επένδυσης, με τη Δυτική Μακεδονία λόγω και των μεγάλων εκτάσεων των πρώην λιγνιτικών πεδίων που κατέχει η ΔΕΗ να περιλαμβάνεται μεταξύ των περιοχών οι οποίες θα μπορούσαν να περιληφθούν στον πυρηνικό σχεδιασμό.
Αξίζει να σημειωθεί πως το data center που σχεδιάζει να υλοποιήσει η ΔΕΗ στην Κοζάνη θα «ρουφάει» τεράστιες ποσότητες ενέργειας, με τους αντιδραστήρες τσέπης να δείχνουν ικανοί να τροφοδοτήσουν σε ένα βαθμό την ακόρεστη δίψα των data centers για ενέργεια.
Τι είναι οι SMRs
Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (Small Modular Reactors - SMR), με ισχύ έως 300 MW ανά μονάδα και δυνατότητα παραγωγής περίπου 7 εκατ. kWh ημερησίως, βασίζονται στην τεχνογνωσία δεκαετιών της πυρηνικής βιομηχανίας. Συνιστούν μία ευρύτερη κατηγορία του κλάδου της πυρηνικής βιομηχανίας. Δηλαδή, σαν τεχνικός όρος ομαδοποιεί διαφόρους τύπους αντιδραστήρων που έχουν σαν κοινό χαρακτηριστικό την μικρότερη εγκατεστημένη ισχύ (περί τα 300MW) σε σχέση με τους εν λειτουργία μεγάλους πυρηνικούς αντιδραστήρων (περί τα 1000MW).
Σήμερα υπάρχουν δεκάδες τεχνολογίες SMR υπό σχεδίαση ενώ στις Δυτικές Χώρες, η General Electric κατέχει προς το παρόν την αποκλειστικότητα σε ό,τι αφορά την υπό κατασκευή τέτοιου πρότυπου αντιδραστήρα. Προβλέπεται πως οι πρώτοι SMRs θα βρίσκονται σε ευρεία κατασκευή και λειτουργία σε δεκάδες χώρες της Ευρώπης και της Αμερική μέχρι το 2035.
Το στρατηγικό πλεονέκτημα των SMR είναι το μικρό τους μέγεθος και ο μικρός χρόνος κατασκευής που αναμένεται να είναι μόλις τρία έτη, εισάγοντας βελτιστοποιημένη εφοδιαστική αλυσίδα η οποία θα συναρμολογεί τους αντιδραστήρες αυτούς στο εργοστάσιο εν σειρά με αποτέλεσμα να μειωθεί σημαντικά το κόστος.
Οι SMRs με την τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί θα έχουν ακόμα υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας από τους σημερινούς αντιδραστήρες, στηριζόμενοι στα λεγόμενα παθητικά συστήματα ασφαλείας, τα οποία και ενεργοποιούνται σε περίπτωση ανάγκης χωρίς τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος ή την ανθρώπινη παρέμβαση.
Οι SMRs θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία εναλλακτική λύση για την μελλοντική αντικατάσταση των λιγνιτικών σταθμών και σταθμών φυσικού αερίου στην Ελλάδα, διασφαλίζοντας ενεργειακή αξιοπιστία και σταθερότητα στο δίκτυο, θέτοντας τα θεμέλια μιας απρόσκοπτης ανάπτυξης όλων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Που μπορεί να γίνει χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας
Η πυρηνική ενέργεια δεν περιορίζεται στην ηλεκτροδότηση του δικτύου αλλά δύναται να τροφοδοτήσει ένα ευρύτερο φάσμα εφαρμογών όπως είναι η παραγωγή υδρογόνου (pink hydrogen), η αφαλάτωση, η υποστήριξη της βαριάς βιομηχανίας αλλά και τα data centers καθώς και στην ναυτιλία τόσο ως καύσιμο των cargo πλοίων όσο και για την ηλεκτροδότηση μη διασυνδεδεμένων νησιών.
Τα μειονεκτήματα
Βέβαια, για την ώρα οι SMRs δεν έχουν μπει σε βιομηχανική παραγωγή ενώ πλήθος παραγόντων δεν τους καθιστούν ελκυστική και βιώσιμη επενδυτική επιλογή.
Οι μεγάλοι πυρηνικοί αντιδραστήρες εξακολουθούν να είναι φθηνότεροι ανά MW εγκατεστημένης ισχύος. Οι SMR πρέπει να αποδείξουν ότι η μαζική παραγωγή μπορεί πράγματι να μειώσει δραστικά το κόστος. Επιπλέον, η πυρηνική ενέργεια υπόκειται σε εξαιρετικά αυστηρούς κανονισμούς. Οι διαδικασίες αδειοδότησης διαφέρουν από χώρα σε χώρα και μπορούν να καθυστερήσουν σημαντικά την υλοποίηση έργων.
Παράλληλα, τίθεται και ζήτημα βιωσιμότητας με τους επενδυτές να εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με επιφυλακτικότητα την πυρηνική τεχνολογία, κυρίως λόγω των μεγάλων υπερβάσεων κόστους που έχουν καταγραφεί σε αρκετά μεγάλα πυρηνικά έργα την τελευταία δεκαετία.
