Σε διμερείς συμφωνίες με το Ιράν για τη μεταφορά πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ προχώρησαν το Ιράκ και το Πακιστάν, σε μια εξέλιξη που αποτυπώνει την αυξανόμενη επιρροή της Τεχεράνης στον έλεγχο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις διαπραγματεύσεις, οι συμφωνίες επιτρέπουν τη διέλευση ενεργειακών φορτίων μέσα από τα Στενά, σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Η περιοχή του Περσικού Κόλπου καλύπτει υπό φυσιολογικές συνθήκες περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς αργού πετρελαίου και LNG. Ωστόσο, οι στρατιωτικές συγκρούσεις και οι αμερικανικές κινήσεις αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών έχουν περιορίσει δραστικά τις ενεργειακές ροές.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη μεταβάλλει πλέον τη στρατηγική της. Αντί να επιδιώκει το πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, επιχειρεί να ελέγχει ποιος και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να τα χρησιμοποιεί.
Το Ιράκ, του οποίου οι περισσότερες εξαγωγές αργού διέρχονται από τα Στενά, συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από τη διαταραχή της ναυσιπλοΐας. Στο πλαίσιο συμφωνίας με την Τεχεράνη, δύο υπερδεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου, χωρητικότητας περίπου 2 εκατ. βαρελιών το καθένα, έλαβαν άδεια ασφαλούς διέλευσης την Κυριακή.
Η Βαγδάτη επιδιώκει πλέον να εξασφαλίσει αντίστοιχες εγκρίσεις και για επιπλέον φορτία, καθώς τα έσοδα από το πετρέλαιο αντιστοιχούν περίπου στο 95% των κρατικών εσόδων της χώρας.
Παράλληλα, το Πακιστάν συμφώνησε με το Ιράν τη διέλευση φορτίων LNG από το Κατάρ. Δύο δεξαμενόπλοια βρίσκονται ήδη καθ’ οδόν προς το Πακιστάν, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας για την κάλυψη των αυξημένων θερινών αναγκών ηλεκτροδότησης.
Πηγές της αγοράς αναφέρουν ότι ούτε το Ιράκ ούτε το Πακιστάν κατέβαλαν άμεσα τέλη ή πληρωμές προς το Ιράν ή τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης για τις διελεύσεις.
Την ίδια ώρα, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι η πρακτική αυτή ενδέχεται να παγιώσει έναν νέο ρόλο του Ιράν ως ρυθμιστή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με ναυτιλιακά δεδομένα, η κίνηση πλοίων στην περιοχή έχει υποχωρήσει δραματικά, στο περίπου 5% των επιπέδων που καταγράφονταν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Η αναστάτωση στις αγορές έχει οδηγήσει σε άνοδο άνω του 50% στις τιμές του Brent από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι τιμές LNG σε Ευρώπη και Ασία έχουν αυξηθεί έως και κατά 50%.
Πηγές του ενεργειακού κλάδου αναφέρουν ότι η Τεχεράνη επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών και μετά το τέλος της σύγκρουσης, απαιτώντας αποζημιώσεις, χαλάρωση κυρώσεων και πρόσβαση σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας.
Στο μεταξύ, το Ιράν φέρεται να ζητά από χώρες που επιθυμούν διέλευση μέσω Ορμούζ να καταθέτουν αναλυτικά στοιχεία για κάθε πλοίο και το φορτίο του, ώστε να εγκρίνεται η πορεία του υπό την επίβλεψη των ιρανικών ναυτικών δυνάμεων.
Πηγή: Reuters
