Στα τέλη Μαρτίου ή εναλλακτικά μέσα στον Απρίλιο τοποθετείται χρονικά η τελετή εγκαινίων του αγωγού πετρελαιοειδών που συνδέει την Ελλάδα με τη Βόρεια Μακεδονία, έργο της HELLENiQ ENERGY που αναμένεται εδώ και χρόνια. Η τελική ημερομηνία αναζητείται ώστε να καταστεί εφικτή η παρουσία και των δύο πρωθυπουργών, του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Χρίστιαν Μίτσκοσκι, σε μια εκδήλωση που φιλοδοξεί να σηματοδοτήσει μια νέα φάση για τον ενεργειακό εφοδιασμό στην ευρύτερη βαλκανική αγορά.
Η απόφαση για τα εγκαίνια έρχεται μετά την ολοκλήρωση των τεχνικών ελέγχων στον αγωγό, ο οποίος τίθεται ξανά σε λειτουργία έπειτα από 13 χρόνια. Το έργο, που διαχειρίζεται ο όμιλος HELLENiQ ENERGY, θεωρείται από τα σημαντικότερα διασυνοριακά ενεργειακά projects στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς δημιουργεί μια σταθερή οδό εφοδιασμού με ντίζελ προς τη Βόρεια Μακεδονία και τις γειτονικές αγορές.
Η συγκυρία της επανεκκίνησης του αγωγού αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων στις αγορές καυσίμων. Το ντίζελ συγκαταλέγεται στα προϊόντα που επηρεάζονται περισσότερο από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, με τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή να προκαλούν αναταράξεις στις αλυσίδες εφοδιασμού και στις μεταφορές πετρελαιοειδών.
Ταυτόχρονα, η ενεργοποίηση της διασυνοριακής υποδομής λειτουργεί ως πρόσθετη ασφάλεια για την ευρύτερη περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία οι τρεις βασικές εγκαταστάσεις διύλισης της Ρουμανίας προγραμματίζεται να σταματήσουν τη λειτουργία τους μέσα στον Μάρτιο για εργασίες, εξέλιξη που θεωρείται χωρίς προηγούμενο για το ενεργειακό σύστημα της περιοχής.
Ο αγωγός έχει μήκος περίπου 213 χιλιομέτρων και συνδέει το διυλιστήριο της HELLENiQ ENERGY στη Θεσσαλονίκη με τις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ στα Σκόπια. Με την επαναλειτουργία του δημιουργείται ένας σταθερός δίαυλος τροφοδοσίας της Βόρειας Μακεδονίας με πετρελαιοειδή προϊόντα, μειώνοντας την ανάγκη μεταφοράς καυσίμων μέσω βυτιοφόρων.
Η μετάβαση σε αγωγό συνεπάγεται χαμηλότερο κόστος μεταφοράς, μεγαλύτερη αξιοπιστία στον εφοδιασμό και καλύτερο έλεγχο της διακίνησης των προϊόντων, περιορίζοντας παράλληλα και τα περιθώρια παράνομων πρακτικών στην αγορά καυσίμων.
Με δυναμικότητα μεταφοράς που εκτιμάται σε περίπου 2,5 εκατομμύρια τόνους ντίζελ ετησίως, η υποδομή αυτή ενισχύει τη δυνατότητα της Ελλάδας να λειτουργήσει ως ενεργειακός κόμβος για την τροφοδοσία της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Από τη γραμμή αυτή μπορούν να εξυπηρετηθούν, άμεσα ή έμμεσα, και άλλες αγορές των Δυτικών Βαλκανίων, όπως το Κόσοβο, η νότια Σερβία αλλά και περιοχές της Βουλγαρίας.
Από πλευράς Βόρειας Μακεδονίας, η υπουργός Ενέργειας Σάνια Μποζίνοβσκα ανέφερε πρόσφατα ότι οι τεχνικές δοκιμές ολοκληρώθηκαν επιτυχώς και ότι η εγκατάσταση πληροί όλες τις απαραίτητες προδιαγραφές ασφάλειας και λειτουργίας σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του αγωγού είναι ότι μεταφέρει έτοιμα προϊόντα, κυρίως ντίζελ, και όχι αργό πετρέλαιο, γεγονός που τον καθιστά κρίσιμο για την άμεση τροφοδοσία των αγορών με καύσιμα καθημερινής χρήσης, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής ζήτησης ή αστάθειας στις διεθνείς αγορές.
Η λειτουργία του είχε διακοπεί το 2013, όταν το διυλιστήριο της ΟΚΤΑ σταμάτησε τη δραστηριότητά του. Τα τελευταία χρόνια όμως προχώρησαν εργασίες αποκατάστασης και τεχνικής αναβάθμισης, ενώ διευθετήθηκαν και ζητήματα που σχετίζονταν με νομικές και οικονομικές εκκρεμότητες, επιτρέποντας την επανεκκίνηση του έργου.
Τη λειτουργία και διαχείριση του αγωγού έχει αναλάβει η εταιρεία Vardax, η οποία ανήκει στον όμιλο HELLENiQ ENERGY. Στο μετοχικό της σχήμα συμμετέχει με ποσοστό 20% και το κράτος της Βόρειας Μακεδονίας μέσω της κρατικής εταιρείας Naftovod.
Η επανενεργοποίηση του αγωγού αναμένεται να ενισχύσει τις εμπορικές και ενεργειακές σχέσεις στην περιοχή, ενώ ταυτόχρονα διευρύνει τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικού διαμετακομιστικού κόμβου καυσίμων στα Βαλκάνια. Για την HELLENiQ ENERGY, αποτελεί επίσης ένα βήμα ενίσχυσης της παρουσίας της στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, αξιοποιώντας τις υποδομές και τη γεωγραφική θέση της χώρας.
