Σημαντική άνοδο καταγράφει στις διεθνείς αγορές η τιμή του αργού πετρελαίου, καθώς. με βάση τα δεδομένα του tradingeconomics.com, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent σημείωσαν άνοδο έως και 12% στο άνοιγμα τη Δευτέρα, προτού υποχωρήσουν και πάλι, διαπραγματευόμενα πάνω από 8% υψηλότερα, πάνω από τα 78 δολάρια το βαρέλι. Το ράλι που ακολούθησε τα πρωτοφανή συντονισμένα χτυπήματα των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν ώθησε τις τιμές στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων οκτώ μηνών.
Στο φόντο αυτό, οι αγορές παρακολουθούν στενά τον κίνδυνο διαταραχών στο Στενό του Ορμούζ, ένα ζωτικό σημείο από όπου περνά περίπου το ένα πέμπτο των ποσοτήτων πετρελαίου, που διακινείται διεθνώς, αλλά και σημαντικοί όγκοι φυσικού αερίου. Η Τεχεράνη επιμένει ότι το στενό παραμένει ανοιχτό, ωστόσο οι ναυτιλιακές εταιρείες άρχισαν γρήγορα να ανακατευθύνουν τα πλοία μακριά από τα Στενά.
Σημειώνεται ότι, έχουν καταγραφεί επιθέσεις σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία σε γειτονικά κράτη, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Μπαχρέιν, του Κουβέιτ, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας, της Ιορδανίας, του Ιράκ και της Συρίας. Εν τω μεταξύ, ο ΟΠΕΚ+ συμφώνησε την Κυριακή να αυξήσει την παραγωγή κατά 206.000 βαρέλια την ημέρα τον Απρίλιο, αντιπροσωπεύοντας λιγότερο από το 0,2% της παγκόσμιας ζήτησης.
Το φυσικό αέριο
Την ίδια ώρα, με βάση αναλυτές, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου αναμένεται να σημειώσουν άνοδο τη Δευτέρα, καθώς η κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή απειλεί τις παγκόσμιες προμήθειες LNG. Όπως αναφέρει το tradingeconomics.com, οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν έχουν αυξήσει την περιφερειακή αστάθεια, με την Τεχεράνη να μπλοκάρει την κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ, ένα βασικό σημείο διέλευσης για σχεδόν το 20% του παγκόσμιου εμπορίου LNG, συμπεριλαμβανομένων των εξαγωγών από το Κατάρ. Ενώ οι όγκοι του Κατάρ αντιπροσωπεύουν περίπου το 15% των εισαγωγών LNG της Ευρώπης, οποιαδήποτε διαταραχή πιθανότατα θα έπληττε περισσότερο τους Ασιάτες αγοραστές, εντείνοντας τον ανταγωνισμό για εναλλακτικά φορτία και δημιουργώντας πίεση στην παγκόσμια αγορά, με αλυσιδωτές επιπτώσεις για την Ευρώπη.
Ο κίνδυνος ενισχύεται από τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ, που τώρα είναι κάτω από 31% έναντι 40% πριν από ένα χρόνο. Η αποθήκευση στη Γερμανία ανέρχεται στο 20,5% και στη Γαλλία στο 21%, αφήνοντας την περιοχή πιο εκτεθειμένη σε κρίσεις εφοδιασμού.
Ακρίβεια στην αντλία
Στο μεταξύ, προβλέψεις για άμεση άνοδο των τιμών των υγρών καυσίμων κατά 7-8 λεπτά ανά λίτρο στην εγχώρια αγορά καταθέτουν στελέχη της αγοράς την ώρα, που η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, ανακοίνωσε ότι παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο από το Σάββατο το μεσημέρι την εξέλιξη των τιμών βενζίνης και πετρελαίου, καθώς και τη διαθεσιμότητά τους στα πρατήρια σε όλη τη χώρα και έχει ήδη πραγματοποιήσει περισσότερους από 200 ελέγχους. Στην ίδια ανακοίνωση τονίζεται ότι από σήμερα Δευτέρα και καθ' όλη τη διάρκεια της επόμενης εβδομάδας, οι έλεγχοι θα ενταθούν, περαιτέρω, με ενισχυμένα κλιμάκια και διευρυμένη παρουσία σε όλη τη χώρα.
Πάντως, οι αγορές κυρίως προσπαθούν να σταθμίσουν το πόσο θα διαρκέσει η κρίση. Αναλογικά και η η εγχώρια αγορά καυσίμων παρακολουθεί τις εξελίξεις σε στάση αναμονής, χωρίς ανησυχία για την επάρκεια τροφοδοσίας προς το παρόν, αλλά με βέβαιη την πίεση στις τιμές στην αντλία.
Ασφάλεια εφοδιασμού
Πάντως, η χώρα διαθέτει, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που καλύπτουν τουλάχιστον 90 ημέρες κατανάλωσης, με παράγοντες της αγοράς να εκτιμούν ότι τα διαθέσιμα αποθέματα ενδέχεται να επαρκούν ακόμη και για μεγαλύτερο διάστημα. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι σε επίπεδο τροφοδοσίας υπάρχουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας αργού, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν εφόσον απαιτηθεί.
Σε περίπτωση παρατεταμένης διακοπής της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, αναλυτές δεν αποκλείουν κίνηση των τιμών πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ακόμη και προς τα 140 δολάρια, ενώ εκτιμάται ότι το σημερινό άνοιγμα μπορεί να διαμορφωθεί σε επίπεδα κοντά στα 100 δολάρια.
“Κλειδί” η διάρκεια
Στο φόντο αυτό με βάση τον πρόεδρο του ΕΒΕΠ Βασίλη Κορκίδη, το κρίσιμο μέγεθος για την οικονομία δεν είναι μόνο η αρχική αντίδραση των τιμών, αλλά κυρίως η διάρκεια της σύρραξης. Όπως σημειώνει, μια παρατεταμένη περίοδος έντασης θα μεταφραστεί σε υψηλότερο ενεργειακό κόστος, πιέσεις στον πληθωρισμό και επιβάρυνση σε μεταφορές, εμπόριο και τουρισμό, με την ενέργεια να αποτελεί τον βασικότερο δέκτη των κραδασμών λόγω της εξάρτησης από εισαγωγές.
Αγωνία στο οικονομικό επιτελείο μετά τον πόλεμο στο Ιράν
Στο μεταξύ,ενδεχόμενες πιέσεις στις τιμές ενέργειας δημιουργούν κινδύνους και στον προϋπολογισμό, ειδικά εφόσον κρίση κρατήσει για πολύ. Ενδεχόμενη παγιοποίηση υψηλών διεθνών τιμών του πετρελαίου, λόγω της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20–30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, επιβαρύνει τις αγορές ενέργειας αλλά και τα σενάρια πάνω στα οποία έχει βασιστεί ο προϋπολογισμός. Έτσι, οι τιμές του Brent αυξήθηκαν περίπου 10% και πολλοί αναλυτές προβλέπουν πιθανή άνοδο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι εάν η αναταραχή συνεχιστεί.
Υπενθυμίζεται ότι ο προϋπολογισμός του 2026 καταρτίστηκε με την παραδοχή ότι η μέση διεθνής τιμή του αργού θα κινηθεί το 2026 στα 62,4 δολάρια το βαρέλι. Εκεί βασίζονται οι προβλέψεις για ανάπτυξη, πληθωρισμό και δημοσιονομικά μεγέθη, που προφανώς σε περίπτωση που η σύρραξη αποδειχθεί παρατεταμένη, μπορεί και να ανατραπούν. Ήδη στα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Ανάπτυξης επικρατεί έντονος προβληματισμός για το πώς θα αντιδράσουν από σήμερα οι τιμές του πετρελαίου και της βενζίνης στην εγχώρια αγορά.
Οι επενδύσεις
Παράλληλα μια άλλη ανησυχία έχει να κάνει με την πορεία των επενδύσεων, σημείο όπου ποντάρει η χώρα για να “πιάσει” τους φετινούς στόχους ανάπτυξης, που είναι στο 2,4%
Είναι προφανές ότι η αβεβαιότητα επηρεάζει και τις επενδύσεις, καθώς ξένοι επενδυτές μπορεί να τηρήσουν στάση αναμονής, ενώ τυχόν επιδείνωση του διεθνούς κλίματος μπορεί να αυξήσει το κόστος δανεισμού και να επηρεάσει τις αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων.
Σε ό,τι αφορά τη ναυτιλία, έναν από τους πιο δυναμικούς και εξωστρεφείς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου και ανησυχία για πιθανές ανακατευθύνσεις δρομολογίων λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή. Η αύξηση του κόστους ναύλωσης και ασφάλισης μετακυλίεται στο διεθνές εμπόριο, επηρεάζοντας εισαγωγές και εξαγωγές.
Γεωπολιτικό ρίσκο
Να σημειωθεί ότι στους βασικούς κινδύνους που εξακολουθούν να σκιάζουν το μακροοικονομικό περιβάλλον, παρά τη σαφή βελτίωση των δεικτών σε Ελλάδα και Ευρώπη, εστίασε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, στο πλαίσιο πρόσφατη συζήτησης που πραγματοποιήθηκε κατά την ετήσια εκδήλωση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Όπως σημείωσε ο κ. Στουρνάρας, παραμένει ασταθές το διεθνές περιβάλλον με τον σημαντικότερο κίνδυνος, κατά τον Διοικητή της ΤτΕ, να είναι ο γεωπολιτικός. «Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει αύριο», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα περιβάλλον όπου οι εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν τα δεδομένα σε πολύ σύντομο χρόνο.
Το “κακό” σενάριο
Σε σχέση με ένα δυσμενές σενάριο για την πορεία του προϋπολογισμού. εάν η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι καταγράφονται προβλέψεις ότι:
- Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026), ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.
- Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω πτώσης της εγχώριας ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
- Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 4,7% έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
- Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι πρόβλεψης 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε οριακή βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.
Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, η έκταση και η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσουν εάν οι επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες ή αν η ελληνική οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ισχυρών εξωτερικών κραδασμών. Στο φόντο αυτό, προτάσσεται ο ευρωπαϊκός συντονισμός, την ώρα που ο Κυριάκος Πιερρακάκης προεδρεύει του Eurogroup.
