Η παρατεταμένη ζέστη και η έλλειψη βροχοπτώσεων δοκιμάζουν τα ηλεκτρικά συστήματα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με τις χαμηλές στάθμες των ποταμών να δημιουργούν προβλήματα τόσο στην υδροηλεκτρική παραγωγή όσο και στη λειτουργία πυρηνικών σταθμών.
Το πρόβλημα έγινε ιδιαίτερα έντονο στα τέλη Ιουλίου, όταν ο καύσωνας επιδεινώθηκε από το σημαντικό έλλειμμα βροχοπτώσεων. Η υποχώρηση της στάθμης των ποταμών περιόρισε τη διαθέσιμη παραγωγή και ανάγκασε τις χώρες της περιοχής να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις. Οι βασικοί «κερδισμένοι» από αυτή την εξέλιξη ήταν τα ορυκτά καύσιμα, με το φυσικό αέριο και κυρίως τον άνθρακα να αυξάνουν τη συμμετοχή τους στο ενεργειακό μείγμα.
Ουγγαρία: Περισσότερες εισαγωγές και φυσικό αέριο
Ο πυρηνικός σταθμός Paks της Ουγγαρίας βρέθηκε στο επίκεντρο της ενεργειακής πίεσης. Η παραγωγή του άρχισε να μειώνεται στις 27 Ιουλίου και από τις 2 Αυγούστου λειτουργούσε μόνο μία μονάδα, στο ήμισυ της δυναμικότητάς της.
Η απώλεια περίπου 1.500 MW παραγωγικής ισχύος καλύφθηκε κυρίως μέσω εισαγωγών, ιδιαίτερα από τη Σλοβακία. Από τις 3 έως τις 9 Αυγούστου, οι εισαγωγές έφτασαν κατά μέσο όρο τα 2.357 MW, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο ήμισυ του μέσου φορτίου του ηλεκτρικού συστήματος.
Η αυξημένη εξάρτηση από εισαγωγές συνέβαλε στην άνοδο των τιμών. Στις 3 Αυγούστου, η τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας έφτασε τα 540,50 ευρώ/MWh για το διάστημα 19:45-20:00.
Παράλληλα, η παραγωγή από μονάδες φυσικού αερίου υπερτριπλασιάστηκε, από 200 MW κατά μέσο όρο στα τέλη Ιουλίου σε 761 MW στις αρχές Αυγούστου, ενώ αυξήθηκε και η παραγωγή από λιγνίτη.
Ρουμανία: Επιστροφή στον άνθρακα
Ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις αντιμετώπισε η Ρουμανία. Η πρώτη μονάδα του πυρηνικού σταθμού Cernavodă, ισχύος 700 MW, τέθηκε εκτός λειτουργίας στις 28 Ιουλίου, ενώ η δεύτερη μονάδα σταμάτησε στις 13 Αυγούστου. Ο σταθμός συνολικής ισχύος 1.400 MW καλύπτει περίπου το 20% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Η κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και προχώρησε σε παρεμβάσεις στον Δούναβη, μεταξύ άλλων με εκβάθυνση της κοίτης και βύθιση φορτηγίδων, προκειμένου να διατηρηθεί η λειτουργία του σταθμού για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα.
Παράλληλα, δόθηκε η δυνατότητα διακοπής της ηλεκτροδότησης μεγάλων βιομηχανικών καταναλωτών σε περίπτωση ανάγκης. Τελικά, το μέτρο δεν χρειάστηκε να εφαρμοστεί, καθώς η Dacia και η Ford ανέστειλαν προσωρινά την παραγωγή τους, περιορίζοντας τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας κατά περίπου 200 MW.
Για να καλύψει το έλλειμμα από την πυρηνική ενέργεια, η Ρουμανία στράφηκε κυρίως στον άνθρακα. Δύο μονάδες που βρίσκονταν σε εφεδρεία επανασυνδέθηκαν, ανεβάζοντας την παραγωγή από άνθρακα στα 908 MW στις 18 Αυγούστου, έναντι 562 MW στα τέλη Ιουλίου.
Αυξημένη ήταν και η παραγωγή από φυσικό αέριο, η οποία ανήλθε από 894 MW σε 1.210 MW.
Σερβία: Ο άνθρακας καλύπτει το κενό
Στη Σερβία, η μεγάλη πτώση της στάθμης των ποταμών επηρέασε δραστικά τους δύο μεγαλύτερους υδροηλεκτρικούς σταθμούς, Iron Gate I και II. Στις αρχές Αυγούστου, η παραγωγή τους είχε υποχωρήσει μόλις στο 20% και 30% της δυναμικότητάς τους αντίστοιχα.
Από τα περίπου 3.000 MW εγκατεστημένης υδροηλεκτρικής ισχύος της χώρας, μόλις 600 MW βρίσκονταν σε λειτουργία.
Η Σερβία, ωστόσο, έχει σημαντικά μεγαλύτερη εξάρτηση από τις θερμικές μονάδες. Περίπου 70% της ηλεκτροπαραγωγής προέρχεται από θερμικούς σταθμούς και μόλις 30% από υδροηλεκτρικές μονάδες. Έτσι, ο άνθρακας ανέλαβε και πάλι πρωταγωνιστικό ρόλο, με την παραγωγή να διαμορφώνεται περίπου στα 2.800 MW.
Η παραγωγή από φυσικό αέριο αυξήθηκε επίσης, αν και από χαμηλή βάση, ενώ οι εισαγωγές κάλυψαν περίπου το 3% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας.
Σλοβενία: Μικρότερες πιέσεις
Πιο περιορισμένες ήταν οι επιπτώσεις στη Σλοβενία. Στις 6 Αυγούστου, ο πυρηνικός σταθμός Krško μείωσε την παραγωγή του κατά 20%, στα περίπου 525 MW, προκειμένου να περιορίσει την επίδρασή του στον ποταμό Σάβα.
Μέχρι τις 14 Αυγούστου, ο σταθμός είχε επανέλθει στο 90% της δυναμικότητάς του.
Η περιορισμένη απώλεια πυρηνικής παραγωγής καλύφθηκε χωρίς σημαντικές ανατροπές στο ενεργειακό μείγμα. Οι εισαγωγές παρέμειναν περίπου στο 30%, ενώ μικρή αύξηση καταγράφηκε στην παραγωγή από φωτοβολταϊκά και φυσικό αέριο.
Προειδοποίηση για το ενεργειακό μείγμα
Η εικόνα των τελευταίων εβδομάδων καταδεικνύει την ευαισθησία των ηλεκτρικών συστημάτων της περιοχής στις ακραίες καιρικές συνθήκες. Η χαμηλή στάθμη των ποταμών δεν επηρεάζει μόνο την υδροηλεκτρική παραγωγή, αλλά μπορεί να περιορίσει και τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών που εξαρτώνται από επαρκείς ποσότητες νερού για την ψύξη τους.
Σε μια περίοδο κατά την οποία οι χώρες της Ευρώπης επιχειρούν να περιορίσουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων, οι φετινές συνθήκες αναδεικνύουν την ανάγκη για περισσότερη αποθήκευση ενέργειας, ισχυρότερα δίκτυα και μεγαλύτερη διαφοροποίηση των πηγών ηλεκτροπαραγωγής. Μέχρι να ενισχυθούν αυτές οι υποδομές, οι παρατεταμένοι καύσωνες και οι ξηρασίες μπορούν να επαναφέρουν τον άνθρακα και το φυσικό αέριο στο προσκήνιο, αυξάνοντας παράλληλα την πίεση στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Πηγή: ceenergynews
