Η μετάβαση του Πακιστάν από το σύστημα συμψηφισμού ενέργειας (net metering) στο net billing μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των οικονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζει ο ηλεκτρικός τομέας, δεν αρκεί όμως για την αντιμετώπιση των βαθύτερων διαρθρωτικών προβλημάτων του ενεργειακού συστήματος.
Το Πακιστάν πέρασε επίσημα στο νέο καθεστώς τον Φεβρουάριο του 2026, αντικαθιστώντας τους κανόνες net metering που είχαν τεθεί σε ισχύ το 2015. Η βασική αλλαγή αφορά τη χαμηλότερη αποζημίωση για την πλεονάζουσα ηλιακή ενέργεια που διοχετεύεται στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Μελέτη του Μοχάμεντ Ουζάιρ Γιουσούφ, επίκουρου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μηχανικής και Τεχνολογίας NED του Καράτσι, εξετάζει τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το net billing από μόνο του δεν μπορεί να επιλύσει τα βασικά προβλήματα του ηλεκτρικού τομέα.
Ρευματοκλοπές και υψηλές απώλειες
Σύμφωνα με τον ερευνητή, πολύ μεγαλύτερες προκλήσεις αποτελούν η κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας, οι υψηλές τεχνικές και εμπορικές απώλειες του δικτύου, η χαμηλή αποτελεσματικότητα στην είσπραξη των λογαριασμών και η ανεπαρκής απόδοση αρκετών κρατικών εταιρειών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την αντιμετώπισή τους απαιτούνται αυστηρότερα μέτρα περιορισμού των απωλειών και καταπολέμησης των ρευματοκλοπών, μεγαλύτερη λογοδοσία των εταιρειών διανομής με βάση τις επιδόσεις τους και, όπου είναι εφικτό, επανεξέταση των υποχρεώσεων που απορρέουν από παλαιότερες συμβάσεις με ανεξάρτητους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η αλλαγή του συστήματος αποζημίωσης ενδέχεται, παράλληλα, να επηρεάσει τη συμπεριφορά των καταναλωτών, οι οποίοι μπορεί να επιδιώξουν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο.
Έως 49% η απώλεια αξίας
Στο Πακιστάν οι οικιακοί καταναλωτές χωρίζονται σε «προστατευόμενους» και «μη προστατευόμενους», ανάλογα με το ύψος της κατανάλωσής τους. Η κατηγορία αυτή συνδέεται με την πρόσβαση σε κρατικές επιδοτήσεις και χαμηλότερα τιμολόγια.
Ο Γιουσούφ εκτιμά ότι το net billing θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνητρο στους αυτοπαραγωγούς να μειώσουν την κατανάλωση από το δίκτυο, προκειμένου να ενταχθούν στις χαμηλότερες τιμολογιακές κατηγορίες. Για τον λόγο αυτό προτείνει το καθεστώς των επιδοτήσεων να μην καθορίζεται αποκλειστικά από την κατανάλωση μετά την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών.
Η οικονομική επίπτωση της μεταρρύθμισης είναι ήδη σημαντική. Για έναν τυπικό οικιακό αυτοπαραγωγό που καταναλώνει το 40% της παραγόμενης ενέργειας και διοχετεύει το υπόλοιπο 60% στο δίκτυο, η μετάβαση στο net billing έχει μειώσει την οικονομική αξία της παραγωγής από φωτοβολταϊκά κατά περίπου 44%-49%.
Η επίπτωση είναι μικρότερη όσο αυξάνεται η αυτοκατανάλωση. Ως αποτέλεσμα, ενισχύονται τα κίνητρα για μεγαλύτερη αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας εντός της εγκατάστασης, μέσω συστημάτων αποθήκευσης, διαχείρισης της ζήτησης, μετατόπισης φορτίων και φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Κρίσιμος ο ρόλος των μπαταριών
Η μελέτη προτείνει τη μείωση του αρχικού κόστους εγκατάστασης μπαταριών μέσω στοχευμένης χρηματοδότησης με ευνοϊκούς όρους ή φορολογικών ελαφρύνσεων για πιστοποιημένα συστήματα φωτοβολταϊκών με αποθήκευση, αντί για μια γενικευμένη επιδότηση.
Παράλληλα, απαιτείται προσοχή ώστε τα κίνητρα να μην οδηγήσουν σε μαζική αποσύνδεση των καταναλωτών από το δίκτυο. Εάν οι μπαταρίες επιτρέψουν στους καταναλωτές υψηλής κατανάλωσης να περιορίσουν δραστικά τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο, οι εταιρείες διανομής θα χάσουν έσοδα, ενώ θα εξακολουθούν να επωμίζονται τα σταθερά κόστη λειτουργίας και συντήρησης των δικτύων.
Μία ακόμη πρόταση αφορά τη διαφοροποίηση της τιμής αποζημίωσης ανάλογα με την ώρα. Η ηλεκτρική ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο σε περιόδους μεγάλης ηλιακής παραγωγής θα μπορούσε να αποζημιώνεται με χαμηλότερη τιμή, ενώ η ενέργεια που διοχετεύεται σε ώρες αυξημένης ζήτησης θα μπορούσε να έχει υψηλότερη αξία.
Τα φωτοβολταϊκά καλύπτουν το 27%
Η μετάβαση του Πακιστάν από το σύστημα συμψηφισμού ενέργειας (net metering) στο net billing μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό των οικονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζει ο ηλεκτρικός τομέας, δεν αρκεί όμως για την αντιμετώπιση των βαθύτερων διαρθρωτικών προβλημάτων του ενεργειακού συστήματος.
Το Πακιστάν πέρασε επίσημα στο νέο καθεστώς τον Φεβρουάριο του 2026, αντικαθιστώντας τους κανόνες net metering που είχαν τεθεί σε ισχύ το 2015. Η βασική αλλαγή αφορά τη χαμηλότερη αποζημίωση για την πλεονάζουσα ηλιακή ενέργεια που διοχετεύεται στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Μελέτη του Μοχάμεντ Ουζάιρ Γιουσούφ, επίκουρου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μηχανικής και Τεχνολογίας NED του Καράτσι, εξετάζει τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το net billing από μόνο του δεν μπορεί να επιλύσει τα βασικά προβλήματα του ηλεκτρικού τομέα.
Ρευματοκλοπές και υψηλές απώλειες
Σύμφωνα με τον ερευνητή, πολύ μεγαλύτερες προκλήσεις αποτελούν η κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας, οι υψηλές τεχνικές και εμπορικές απώλειες του δικτύου, η χαμηλή αποτελεσματικότητα στην είσπραξη των λογαριασμών και η ανεπαρκής απόδοση αρκετών κρατικών εταιρειών διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Για την αντιμετώπισή τους απαιτούνται αυστηρότερα μέτρα περιορισμού των απωλειών και καταπολέμησης των ρευματοκλοπών, μεγαλύτερη λογοδοσία των εταιρειών διανομής με βάση τις επιδόσεις τους και, όπου είναι εφικτό, επανεξέταση των υποχρεώσεων που απορρέουν από παλαιότερες συμβάσεις με ανεξάρτητους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η αλλαγή του συστήματος αποζημίωσης ενδέχεται, παράλληλα, να επηρεάσει τη συμπεριφορά των καταναλωτών, οι οποίοι μπορεί να επιδιώξουν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο.
Έως 49% η απώλεια αξίας
Στο Πακιστάν οι οικιακοί καταναλωτές χωρίζονται σε «προστατευόμενους» και «μη προστατευόμενους», ανάλογα με το ύψος της κατανάλωσής τους. Η κατηγορία αυτή συνδέεται με την πρόσβαση σε κρατικές επιδοτήσεις και χαμηλότερα τιμολόγια.
Ο Γιουσούφ εκτιμά ότι το net billing θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνητρο στους αυτοπαραγωγούς να μειώσουν την κατανάλωση από το δίκτυο, προκειμένου να ενταχθούν στις χαμηλότερες τιμολογιακές κατηγορίες. Για τον λόγο αυτό προτείνει το καθεστώς των επιδοτήσεων να μην καθορίζεται αποκλειστικά από την κατανάλωση μετά την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών.
Η οικονομική επίπτωση της μεταρρύθμισης είναι ήδη σημαντική. Για έναν τυπικό οικιακό αυτοπαραγωγό που καταναλώνει το 40% της παραγόμενης ενέργειας και διοχετεύει το υπόλοιπο 60% στο δίκτυο, η μετάβαση στο net billing έχει μειώσει την οικονομική αξία της παραγωγής από φωτοβολταϊκά κατά περίπου 44%-49%.
Η επίπτωση είναι μικρότερη όσο αυξάνεται η αυτοκατανάλωση. Ως αποτέλεσμα, ενισχύονται τα κίνητρα για μεγαλύτερη αξιοποίηση της παραγόμενης ενέργειας εντός της εγκατάστασης, μέσω συστημάτων αποθήκευσης, διαχείρισης της ζήτησης, μετατόπισης φορτίων και φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Κρίσιμος ο ρόλος των μπαταριών
Η μελέτη προτείνει τη μείωση του αρχικού κόστους εγκατάστασης μπαταριών μέσω στοχευμένης χρηματοδότησης με ευνοϊκούς όρους ή φορολογικών ελαφρύνσεων για πιστοποιημένα συστήματα φωτοβολταϊκών με αποθήκευση, αντί για μια γενικευμένη επιδότηση.
Παράλληλα, απαιτείται προσοχή ώστε τα κίνητρα να μην οδηγήσουν σε μαζική αποσύνδεση των καταναλωτών από το δίκτυο. Εάν οι μπαταρίες επιτρέψουν στους καταναλωτές υψηλής κατανάλωσης να περιορίσουν δραστικά τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο, οι εταιρείες διανομής θα χάσουν έσοδα, ενώ θα εξακολουθούν να επωμίζονται τα σταθερά κόστη λειτουργίας και συντήρησης των δικτύων.
Μία ακόμη πρόταση αφορά τη διαφοροποίηση της τιμής αποζημίωσης ανάλογα με την ώρα. Η ηλεκτρική ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο σε περιόδους μεγάλης ηλιακής παραγωγής θα μπορούσε να αποζημιώνεται με χαμηλότερη τιμή, ενώ η ενέργεια που διοχετεύεται σε ώρες αυξημένης ζήτησης θα μπορούσε να έχει υψηλότερη αξία.
Τα φωτοβολταϊκά καλύπτουν το 27%
Η σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου θεωρείται επίσης κρίσιμη για την πορεία της αγοράς. Η ταχεία ανάπτυξη των φωτοβολταϊκών στις στέγες έχει αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή της αποκεντρωμένης ηλιακής παραγωγής.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Pakistan Solar Association, τα κατανεμημένα φωτοβολταϊκά κάλυψαν το 27% της ηλεκτροπαραγωγής του Πακιστάν το 2025. Παράλληλα, η Renewables First εκτιμά ότι η συνολική εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών που βρίσκονταν σε λειτουργία είχε φτάσει περίπου τα 51 GW τον Μάρτιο του 2026.
Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει ότι η ηλιακή ενέργεια εξελίσσεται σε βασικό πυλώνα του ενεργειακού συστήματος του Πακιστάν, αυξάνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη για ένα σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο, ισχυρότερα δίκτυα και επαρκή αποθήκευση.
Πηγή: pv-magazine
