Η συμφόρηση στα ηλεκτρικά δίκτυα εξελίσσεται σε έναν από τους μεγαλύτερους πονοκεφάλους της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη, καθώς εκατοντάδες έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αποθήκευσης παραμένουν εγκλωβισμένα σε λίστες αναμονής, αδυνατώντας να εξασφαλίσουν πρόσβαση στο δίκτυο.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, περίπου 375 GW έργων ΑΠΕ και 455 GW έργων αποθήκευσης με μπαταρίες, συνολικής αξίας άνω των 100 δισ. ευρώ, αναμένουν σήμερα όρους σύνδεσης σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες. Η κατάσταση αυτή επιβραδύνει την ανάπτυξη καθαρών μορφών ενέργειας, περιορίζει τη διείσδυση φθηνότερου ηλεκτρισμού στην οικονομία και καθυστερεί την ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης.
Ενώ η ενίσχυση των δικτύων μεταφοράς και διανομής παραμένει απαραίτητη, η Λιθουανία εφαρμόζει τα τελευταία χρόνια μια διαφορετική προσέγγιση που επιτρέπει την καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών χωρίς την ανάγκη μεγάλων δημόσιων επενδύσεων.
Το μοντέλο βασίζεται στην κοινή χρήση της ίδιας σύνδεσης δικτύου από διαφορετικές τεχνολογίες παραγωγής και αποθήκευσης ενέργειας, γνωστή διεθνώς ως «cable pooling». Με τον τρόπο αυτό, φωτοβολταϊκά, αιολικά πάρκα και συστήματα μπαταριών μπορούν να αξιοποιούν την ίδια διαθέσιμη χωρητικότητα, καθώς δεν λειτουργούν όλα ταυτόχρονα στο μέγιστο της ισχύος τους.
Από το 2023, οι διαχειριστές των δικτύων της Λιθουανίας επιτρέπουν τη σύνδεση φωτοβολταϊκών και αιολικών εγκαταστάσεων συνολικής ισχύος έως και διπλάσιας από τη διαθέσιμη χωρητικότητα του δικτύου. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα σύνδεσης συστημάτων αποθήκευσης που αντιστοιχούν σε επιπλέον 100% της ίδιας χωρητικότητας.
Το σύστημα συνοδεύεται από σαφείς κανόνες λειτουργίας και προτεραιότητας, ώστε να αποφεύγονται προβλήματα συμφόρησης και να διασφαλίζεται η ευστάθεια του δικτύου. Όταν απαιτείται, επιβάλλονται περιορισμοί στην παραγωγή, όμως οι λιθουανικές αρχές θεωρούν ότι το κόστος αυτών των περιστασιακών περικοπών είναι πολύ μικρότερο από το κόστος της πολυετούς καθυστέρησης νέων επενδύσεων.
Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Μέσα σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια, η εγκατεστημένη ισχύς αιολικών και φωτοβολταϊκών σταθμών αυξήθηκε κατά περισσότερο από 400%. Μόνο το 2025 προστέθηκαν περίπου 1,7 GW νέας ισχύος, ποσότητα που ξεπερνά το σύνολο της εγκατεστημένης ανανεώσιμης ισχύος που διέθετε η χώρα στα τέλη του 2022.
Σήμερα, η αιολική και η ηλιακή ενέργεια καλύπτουν πάνω από το 60% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στη Λιθουανία, γεγονός που αναδεικνύει τη χώρα σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα ταχείας ανάπτυξης των ΑΠΕ στην Ευρώπη.
Η εμπειρία της Λιθουανίας κερδίζει ολοένα και περισσότερο το ενδιαφέρον των ευρωπαϊκών αγορών ενέργειας, καθώς προσφέρει μια άμεσα εφαρμόσιμη λύση για την απελευθέρωση χωρητικότητας στα δίκτυα και την επιτάχυνση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές και αποθήκευση, χωρίς να απαιτούνται άμεσα δαπανηρά έργα υποδομής.
Πηγή: ceenergynews
