Πάνω από τα 90 ευρώ ανά μεγαβατώρα εκτινάχθηκε η τιμή του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου για πρώτη φορά εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια, εντείνοντας τις ανησυχίες για νέα ενεργειακή κρίση καθώς η Ευρώπη πλησιάζει στην περίοδο αιχμής της χειμερινής ζήτησης για θέρμανση. Η άνοδος των τιμών, σε συνδυασμό με τα περιορισμένα αποθέματα και τις συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή, αυξάνει την αβεβαιότητα για το ενεργειακό κόστος των επόμενων μηνών.
Σύμφωνα με το Bloomberg, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF, που αποτελεί σημείο αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά, ενισχύθηκαν έως και 2,4%, φθάνοντας τα 90,16 ευρώ ανά μεγαβατώρα, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022. Οι τιμές έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.
Η ανοδική τάση επεκτείνεται και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με το γερμανικό συμβόλαιο παράδοσης για το επόμενο έτος να αγγίζει το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2023. Αν και οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες από τα ιστορικά υψηλά της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, η νέα ανατίμηση εντείνει τις πιέσεις σε νοικοκυριά και βιομηχανία, αυξάνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω επιβάρυνσης του ενεργειακού κόστους.
Την ίδια ώρα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται απρόθυμες να επαναφέρουν τα εκτεταμένα μέτρα στήριξης που είχαν εφαρμοστεί κατά την προηγούμενη κρίση, όπως τα πλαφόν στις τιμές και οι φορολογικές ελαφρύνσεις. Τα επιβαρυμένα δημόσια οικονομικά και το υψηλό κόστος δανεισμού περιορίζουν τα περιθώρια για έναν νέο γύρο ενεργειακών επιδοτήσεων, αφήνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις περισσότερο εκτεθειμένα σε μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών τιμών.
Στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2009 τα αποθέματα φυσικού αερίου
Πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η εικόνα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου, καθώς οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι γεμάτες κατά περίπου 75%. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό για τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους από το 2009, όταν ξεκινούν τα διαθέσιμα συγκρίσιμα στοιχεία.
Ακόμη πιο πιεστική είναι η κατάσταση στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, όπου η πληρότητα των αποθηκών βρίσκεται λίγο πάνω από το 61%. Τα σχετικά περιορισμένα αποθέματα αυξάνουν την ευπάθεια της αγοράς σε περίπτωση απότομης πτώσης της θερμοκρασίας, η οποία θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη ζήτηση για θέρμανση.
Οι σχετικά ήπιες καιρικές συνθήκες του Οκτωβρίου έχουν προσφέρει στις ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρείες ένα προσωρινό περιθώριο κινήσεων, επιτρέποντάς τους να αυξήσουν τα αποθέματα με ταχύτερο ρυθμό από τον συνηθισμένο για την εποχή. Ωστόσο, οι αγορές παραμένουν σε αυξημένη επιφυλακή, καθώς η επάρκεια του εφοδιασμού κατά τη διάρκεια του χειμώνα θα εξαρτηθεί τόσο από τις καιρικές συνθήκες όσο και από τη διαθεσιμότητα εισαγωγών.
Ο ανταγωνισμός για LNG και οι πιέσεις από την Ασία
Καθοριστικός παράγοντας για την πορεία των τιμών είναι ο αυξανόμενος ανταγωνισμός για τα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να προσφέρει υψηλότερες τιμές για να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες κατά τη διάρκεια του χειμώνα, καθώς η αυξανόμενη ζήτηση από την Ασία εντείνει τον ανταγωνισμό μεταξύ των δύο αγορών.
Ήδη, οι τιμές LNG στην Ασία έχουν ανέλθει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, ενισχύοντας την πίεση στους Ευρωπαίους αγοραστές που θα χρειαστούν πρόσθετες προμήθειες. Εφόσον οι θερμοκρασίες υποχωρήσουν και στις δύο περιοχές, η διεκδίκηση των διαθέσιμων φορτίων θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο έντονη, αυξάνοντας το κόστος εισαγωγών.
Παράλληλα, οι εξαγωγές φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο εξακολουθούν να επηρεάζονται από τον πόλεμο, χωρίς να διαφαίνεται άμεση προοπτική αποκατάστασης των ροών. Η περιοχή αντιπροσώπευε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς LNG το 2025, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία των διαταραχών για την παγκόσμια αγορά.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο των ανησυχιών
Η αβεβαιότητα εντείνεται από τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενεργειακών φορτίων παγκοσμίως. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το Ιράν δήλωσε ότι δεν έχει «άλλη επιλογή» από το να επιβάλει τον έλεγχό του στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση πλοίων από χώρες που θεωρεί φιλικές.
Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων και πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου έχουν ενταθεί, ενισχύοντας τις αμφιβολίες για το πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να αποκατασταθούν οι θαλάσσιες μεταφορές και οι εξαγωγές ενεργειακών φορτίων.
Οι Florence Schmit και Joe DeLaura, ανώτεροι στρατηγικοί αναλυτές ενέργειας της Rabobank, προειδοποιούν ότι περαιτέρω επιδείνωση του γεωπολιτικού περιβάλλοντος θα μπορούσε να προκαλέσει νέες βραχυπρόθεσμες αυξήσεις στις τιμές. Όπως επισημαίνουν σε σημείωμά τους, οι κίνδυνοι απότομων ανατιμήσεων στην ενέργεια παραμένουν υψηλοί.
Στις 13:59, ώρα Άμστερνταμ, τα συμβόλαια φυσικού αερίου παράδοσης επόμενου μήνα στον ολλανδικό κόμβο TTF διαπραγματεύονταν στα 89,96 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας άνοδο 2,2%, διατηρώντας την αγορά κοντά στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων σχεδόν τεσσάρων ετών.
