Ad hoc συνεδρίαση της ευρωπαϊκής Task Force για την ενέργεια πραγματοποιήθηκε σήμερα το πρωί, έπειτα από παρέμβαση του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκου Τσάφου. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στα ζητήματα που είχε θέσει εκ των προτέρων η ελληνική πλευρά, καθώς η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου και οι έντονες αποκλίσεις στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας προκαλούν νέα ανησυχία στην Ευρώπη.
Βασικό συμπέρασμα της συνεδρίασης ήταν ότι η πραγματική κατάσταση ως προς την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρώπης με φυσικό αέριο εμφανίζεται καλύτερη από την εικόνα που θα μπορούσε να σχηματίσει κανείς εξετάζοντας αποκλειστικά τα επίπεδα πλήρωσης των αποθηκών.
Τα αποθέματα αποτελούν κρίσιμο δείκτη, αλλά δεν αποτυπώνουν από μόνα τους το σύνολο των διαθέσιμων ποσοτήτων και των δυνατοτήτων τροφοδοσίας. Στη συνολική εξίσωση εντάσσονται οι αυξημένες εισαγωγές LNG, οι ροές μέσω αγωγών, η δυνατότητα άμεσης προσέλκυσης νέων φορτίων και η λειτουργία των διασυνδέσεων μεταξύ των κρατών-μελών.
Το παράδοξο της καμπύλης των τιμών
Ο κ. Τσάφος έθεσε ιδιαίτερα το ζήτημα πιθανών κερδοσκοπικών πιέσεων στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Εστίασε, σύμφωνα με πληροφορίες, στην ασυνήθιστη εικόνα που παρουσιάζει η καμπύλη των προθεσμιακών τιμών: τα συμβόλαια για τους θερινούς μήνες διαπραγματεύονται ακριβότερα από εκείνα που αφορούν τον επόμενο χειμώνα.
Η εξέλιξη χαρακτηρίζεται παράδοξη, καθώς υπό κανονικές συνθήκες η ζήτηση φυσικού αερίου αυξάνεται τον χειμώνα λόγω της θέρμανσης, ενώ το καλοκαίρι είναι αισθητά χαμηλότερη. Ωστόσο, η ανάγκη επαναπλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών κατά τη θερινή περίοδο φαίνεται ότι δημιουργεί πρόσθετη ζήτηση και ενισχύει τις ανοδικές πιέσεις.
Η ελληνική πλευρά ζήτησε να διερευνηθεί κατά πόσο η συγκεκριμένη τιμολογιακή συμπεριφορά δικαιολογείται πλήρως από τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς ή εάν ενισχύεται από κερδοσκοπικές κινήσεις, περιορισμένη ρευστότητα και υπερβολική αντίδραση των χρηματιστηριακών αγορών στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς το φυσικό αέριο εξακολουθεί να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της χονδρεμπορικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος. Επομένως, κάθε απότομη άνοδος των τιμών στο ευρωπαϊκό χρηματιστήριο αερίου μεταφέρεται γρήγορα στην αγορά ηλεκτρισμού και, εφόσον διατηρηθεί, στους λογαριασμούς επιχειρήσεων και νοικοκυριών.
Στο μικροσκόπιο οι πυρηνικές μονάδες
Κατά τη συνεδρίαση τέθηκε επίσης η ανάγκη συστηματικής ενημέρωσης για τις υδρολογικές συνθήκες και ειδικότερα για τη στάθμη και τη θερμοκρασία ποταμών που συνδέονται με τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον Δούναβη, καθώς οι μεταβολές στη στάθμη ή στη θερμοκρασία των υδάτων μπορούν να επηρεάσουν τις δυνατότητες ψύξης των πυρηνικών αντιδραστήρων και, κατά συνέπεια, την ηλεκτροπαραγωγή σε χώρες της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ενδεχόμενοι περιορισμοί στη λειτουργία πυρηνικών μονάδων θα μπορούσαν να αυξήσουν τη ζήτηση για ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο, επιτείνοντας τις πιέσεις τόσο στην αγορά καυσίμου όσο και στις τιμές του ηλεκτρισμού. Για τον λόγο αυτό ζητήθηκε διαρκής παρακολούθηση και έγκαιρη ενημέρωση για τη βελτίωση ή την επιδείνωση των συνθηκών.
Οι αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
Στην ατζέντα βρέθηκαν, τέλος, οι μεγάλες αποκλίσεις που καταγράφηκαν στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ γειτονικών αγορών. Το φαινόμενο επαναφέρει στο προσκήνιο τα προβλήματα των περιορισμένων διασυνδέσεων, των συμφόρησεων στα δίκτυα και της άνισης κατανομής της διαθέσιμης παραγωγής στην Ευρώπη.
Η συζήτηση στράφηκε στην ανάγκη να εξεταστούν εκ νέου οι αιτίες των διαφορών, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν οφείλονται σε πραγματικούς τεχνικούς περιορισμούς, σε έκτακτες συνθήκες παραγωγής ή σε δυσλειτουργίες του μοντέλου σύζευξης των ευρωπαϊκών αγορών.
