Νέους «πελάτες» που θέλουν να μπουν μέσω… παρακαμπτήριων οδών, αναζητά ο Κάθετος Διάδρομος με την Ελλάδα να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Ο Κάθετος Διάδρομος (παρακλάδια του οποίου αποτελούν και η Αλεξανδρούπολη μέσω της οποίας μεταφέρεται LNG στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό IGB αλλά και ο αγωγός TAP στην Κομοτηνή, μέσω του οποίου αζέρικο φυσικό αέριο διοχετεύεται επίσης στον ελληνοβουλγαρικό αγωγό αερίου IGB) αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τις ΗΠΑ, ως βασικό εργαλείο εξαγωγής αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Συνδέει την Ελλάδα με Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Μολδαβία και Ουκρανία, μειώνοντας την εξάρτηση από ρωσικό αέριο και ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, τα έργα που θα οδηγήσουν στην επέκταση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου στη Σερβία και ευρύτερα στα Δυτικά Βαλκάνια συζήτησε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου με τη Σέρβα ομόλογό του Ντουμπράβκα Τζέντοβιτς Χαντάνοβιτς, στο πλαίσιο της πρόσφατης επίσκεψής του στο Βελιγράδι.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν projects αγωγών φυσικού αερίου που συνεισφέρουν στη διαφοροποίηση των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού της Σερβίας, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για τον ενεργειακό της εφοδιασμό.
Πάντως, η στρατηγική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου αναδεικνύεται περίτρανα από την σφοδρή ενεργειακή κρίση που εξελίσσεται, απόρροια των διαρκών επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Μέσης Ανατολής.
Με μία αγνώστων ακόμα διαστάσεων ενεργειακή κρίση σε εξέλιξη, η διασφάλιση κι ενίσχυση εναλλακτικών οδών τροφοδοσίας καθίσταται πλέον κάτι παραπάνω από επιτακτική, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από τη Ρωσία και να θωρακιστεί η ενεργειακή ασφάλεια της Γηραιάς Ηπείρου, με τον Κάθετο Διάδρομο σε πρώτο πλάνο.
Η Κομισιόν εμφανίζεται να προκρίνει μια συνολική αντιμετώπιση των θεσμικών εμποδίων, αντί για μια ακόμη προσωρινή παράταση των εξαιρέσεων. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα μόνιμο πλαίσιο που θα επιτρέψει την πλήρη αξιοποίηση του Κάθετου Διαδρόμου ως στρατηγικής ενεργειακής υποδομής για την περιοχή.
Το στοίχημα του αύριο
Οι Βρυξέλλες πλέον εμφανίζονται πιο ευέλικτες και πιο πρόθυμες, σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα, να αντιμετωπίσουν τα πλείστα γραφειοκρατικά και ρυθμιστικά εμπόδια.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη μετατόπιση φαίνεται να διαδραμάτισε η υπουργική συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα στην Ουάσιγκτον. Ένας από τους παράγοντες που ενίσχυσαν τη δυναμική του σχεδιασμού είναι η ισχυρή πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη που αποτυπώθηκε στο κοινό ανακοινωθέν, στην Ουάσινγκτον, των 13 χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, το οποίο επιβεβαιώνει τη σημασία του έργου για την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής.
Βέβαια, το πλέον ακανθώδες ζήτημα, που έχει να κάνει με τα ακριβά και κατά συνέπεια μη ανταγωνιστικά τέλη διέλευσης από τις χώρες που διασχίζει ο Διάδρομος να μην έχει αντιμετωπιστεί παρά τις ασφυκτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ.
Αφού όμως ξέσπασαν οι πολεμικές συγκρούσεις, ο Κάθετος Διάδρομος πέρασε σε δεύτερη μοίρα, με τις Βρυξέλλες να στρέφουν το βλέμμα σε πιο δραστικά και βραχυπρόθεσμα μέτρα για να λειάνουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής ακρίβειας.
Σε κάθε περίπτωση, ο Κάθετος Άξονας διαθέτει ισχυρό γεωπολιτικό, γεωστρατηγικό και αναπτυξιακό στίγμα, ωστόσο η εξασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών και η ευρωπαϊκή στήριξη θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα του μεγαλόπνοου project.
